Akademista Preokupa Ho Dezentendimentu Ekipa SEATOU – Oknum Polisia Militar

Foto: STL/Alberto Menezes

DILI, STLTIMORLESTE.com – Akademista Universidade Nasional Timor Lorosae (UNTL) Mauloi Xavier preokupa tebes ho dezentendimentu entre ekipa konjunta husi Sekretariu Estadu Asuntu Toponimia no Organzizasaun Urbana (SEATOU), Diresaun Jeral Terras no Propriedades, Ministeriu Obras Publikas (MOP) no Autoridade Munisipiu Dili ho oknum FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL) hosi Unidade Polรญsia Militar (UPM) iha prosesu alargamentu estrada diresaun Ponte Maufelu ba Becusse, Suku Becora, Postu Administrativu Cristo Rei, Munisipiu Dili.

Dezintendimentu nee mosu bainhira ekipa konjunta nee halao hela levantamentu dadus iha terrenu liu-liu ba uma-kain sira neebe afetadu ba alargamentu estrada. Bainhira ekipa halo aprosimasaun hodi husu ba oknum F-FDTL hosi Unidade Polisia Militar nee atu fornese dadus, maibe lakohi koopera no hatan ba ekipa ho lian makaas.

โ€œImi mai nonok deit tau tinta ba hau nia uma. Hau tur iha nee mos imi la konsidera. Loloos imi mai ema nia uma tenke husu uluk. Loos duni, enkontru hau la partisipa, maibe hau nia kaben partisipa. Hau laiha pasiensia ba ema. Imi atu oho hau tama kadeia no hau oho ba maibe keta hau nia sorte liu hau mak oho fali imi. Hau oho imi, hau tama kadeia, no hau sai fali mai ๐ก๐š๐ฎ-๐ง๐ข๐š ๐ง๐š๐ซ๐š๐ง ๐›๐จ๐จ๐ญ, ๐ญ๐š๐ง๐›๐š ๐„๐ฌ๐ญ๐š๐๐ฎ ๐๐ž๐ก๐š๐ง ๐›๐ฎ๐š๐ญ๐š๐ฆ๐š๐ค ๐ข๐๐š ๐ง๐ž๐ž๐›๐š ๐จ๐ก๐จ ๐ž๐ฆ๐š ๐ฆ๐š๐ค ๐ญ๐š๐ฆ๐š ๐ค๐จ๐ฆ๐š๐ซ๐ค๐š. ๐‹๐จ๐จ๐ฌ ๐๐ฎ๐ง๐ข, ๐ข๐ญ๐š ๐ฅ๐š ๐จ๐ก๐จ ๐ฆ๐š๐ฅ๐ฎ ๐ฆ๐š๐ข๐›๐ž ๐ก๐š๐ฎ ๐›๐ž๐ข๐ค-๐ญ๐ž๐ž๐ง ๐ง๐ž๐ž, ๐ก๐š๐ฎ ๐ฅ๐š ๐ก๐š๐ญ๐ž๐ง๐ž ๐ก๐š๐ค๐ž๐ซ๐ž๐ค,โ€ hatete oknum Polisia Militar liu husi nota komunikadu imprensa neebe STL asesu husi Media Gabineti Primeiru-Ministru, Tersa (27/01/2026).

Oknum Polisia Militar nee mos lakohi koopera atu fornese dadus uma-kain no husu atu Governu bele hatoo keixa ba Tribunal. 

Oportunidade nee mos Sekretariu Estadu Asuntus Toponimia no Organizasaun Urbana (SEATOU), Germano Santa Brites Dias interven no halo aproximasaun ba oknum Polรญsia Militar nee atu koopera hodi fo oportunidade ba ekipa konjunta atu halo servisu ba alargamentu estrada nee bele finaliza lalais. 

Maski nunee, la koopera nafatin no Germano Santa Brites Dias atualiza ba Primeiru-Ministru atu halo mediasaun kona-ba dezintendimentu nee liu-liu razaun hosi lakohi koopera ho ekipa konjunta.

Bainhira Xanana Gusmรฃo iha ona terrenu, oknum Polisia Militar nee sei koalia makaas hasoru Xefe Governu nee, maibe parte seguransa atua hodi netraliza tiha situasaun.

โ€œ๐ˆ๐ฆ๐ข ๐ฆ๐ข๐ฅ๐ข๐ญ๐š๐ซ, ๐ก๐š๐ฎ ๐—๐ž๐Ÿ๐ž ๐†๐จ๐ฏ๐ž๐ซ๐ง๐ฎ. ๐‡๐š๐ซ๐ฎ๐ค๐š ๐…-๐…๐ƒ๐“๐‹ ๐ฆ๐š๐ข ๐ก๐จ๐ญ๐ฎ ๐ญ๐ข๐ซ๐ฎ ๐ก๐š๐ฎ ๐ฆ๐š๐ญ๐ž ๐ข๐ก๐š-๐ง๐ž๐ž,โ€ PM Xanana hatan ho lian makaas. 

Ho prezensa Primeiru-Ministru nian ikus-mai, SEATOU halo hikas aproximasaun ho oknum Polรญsia Militar nee ninia kaben neebe koopera atu bele fo fatin ba ekipa konjunta hodi bele halo levantamentu dadus, nunee bele halo alargamentu estrada nee. 

Parte seguransa asegura ona oknum Polisia Militar nee iha Kuartel Polisia Militar nian iha Kintal-Boot, Dili. 

Relasiona ho dezentendimentu ida nee, Akademista UNTL, Mauloi Xavier hatete Xanana Gusmรฃo laos deit Primeiru Ministru ba Nasaun Timor Leste, maibe Xanana nudar figura sentral nasaun nian neebe nasaun hotu respeitu, tanba nee nia lamenta tebes ho  dezentendimentu ekipa SEATOU ho oknum Polisia Militar nee. 

Tuir Akademista Mauloi Xavier, alargamentu estrada nee interese povu no nasaun nian, laos Xanana, tanba nee nudar sidadaun tenke koopera, nunee dezenvolvimentu iha nasaun nee bele lao tuir planu governu nian.

โ€œBa dezenvolmentu loloos laiha kompromisu, tanba dezenvolvimentu nee laos ba governu, laos ba Xanana maibe ba povu no nasaun, tanba nee ita lamenta, kuandu iha sidadaun ida halo impedementu ba planu governu nian nee,โ€ dehan akademista nee iha Area UNTL, Kuarta (28/1/2026).

Mauloi dehan, hanesan oknum Polisia Militar husi instituisaun estadu nian loloos hatene diak liu servisu governu nian no hanesan membru F-FDTL klaru konhese diak regra sira oinsa atu solusiona problema sira ho dalan pasifiku.

Nia dehan iha estadu direitu demokratiku, ema hotu iha direitu atu espresa nia hanoin, iha direitu atu defende nia properitaria, iha direitu atu ejize nia direitu, tanba estadu mos iha nia lei no forsa atu obriga sidadaun sira obdese ba. 

โ€œBa kazu alargamentu estrada nee, iha dalan barak atu rezolve, hau sente PM Xanana hanesan aman ida nia hatene ema hotu nia difikuldade, nia sei buka medidas oinsa atu  ajuda. Aprezenta deit ba,โ€ dehan Mauloi.

PM Xanana tuir nia kolen ona, trata fronteira maritima, gasta enerjia barak, atu lori minarai no gas mai rai maran, nee fera ulun, maibe hanesan aman neebe fo vida tomak ba nasaun nee hakarak hadia buat sira nee hotu, molok entrega ba jerasaun foun sira, tanba nee hotu hotu tenke fo apoiu husi parte neebe mak nasaun presiza, tanba buat hirak neebe Xanana halo laos atu tau hotu ba rai kuak bainhira nia mate, maibe sei husik hela ba jerasaun foun kontinua no goza.

โ€œHau lembra aman veteranu balu konta katak, iha funu Saudozu Venancio Feraz sempre fo hanoin ba nia soldadu sira katak, funu nee sei naruk, mas ema neebe moris sei goza ukun aan, no bei oan sira mak sei goza diak liu ukun aan nee,โ€ neebe Xanana sei la goza ida, so jerasaun foun sira mak sei goza, Xanana halo ba jerasaun sira mai nee laos ba nia,โ€ komenta Mauloi.

Nunee mos Maria Fatima Ribeiro, triste hare PM Xanana haksesuk malu ho oknum Polisia Militar sira iha area eviksaun nian, nudar membru husi instituisaun estadu lolos hatene diak liu programa governu nian laos buka halo impedimentu.  

โ€œEstrada tama kona rai selu, konaba uma selu, nusa mak tenke halo problema, se governu hasai deit, nee mak labele, mas kuandu iha indemnizasaun, koalia ba malu didiak, tanba ita hotu iha lei nia okos, ita hotu tenke obdese ba lei, se kona husu ganti rugi buka fatin seluk ses, husik dezenvolvimentu lao,โ€ komenta Maria.

Dezentendimentu entre ekipa konjunta husi Sekretariu Estadu Asuntu Toponimia no Organzizasaun Urbana (SEATOU), Diresaun Jeral Terras no Propriedades, Ministeriu Obras Publikas (MOP) no Autoridade Munisipiu Dili ho oknum FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL) husi Unidade Polรญsia Militar (UPM) iha prosesu alargamentu estrada diresaun ponte Maufelu ba Becusse, Suku Becora, Postu Administrativu Cristo Rei, Munisipiu Dili, nee viral los iha media sosial.

Iha eviksaun nee lideradu husi Sekretariu Estadu Asuntu Toponimia no Organzizasaun Urbana (SEATOU), Germano Santa Bristes Dias no PM Xanana Gusmรฃo haksesuk malu hodi dehan nia mak xefe governu bele evizu ba se atu ba tiru nia mate iha neeba.

(god/mik)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *