DILI, STLTIMORLESTE.com – Akademista Universidade Nasional Timor Lorosae (UNTL) Mauloi Xavier preokupa tebes ho dezentendimentu entre ekipa konjunta husi Sekretariu Estadu Asuntu Toponimia no Organzizasaun Urbana (SEATOU), Diresaun Jeral Terras no Propriedades, Ministeriu Obras Publikas (MOP) no Autoridade Munisipiu Dili ho oknum FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL) hosi Unidade Polรญsia Militar (UPM) iha prosesu alargamentu estrada diresaun Ponte Maufelu ba Becusse, Suku Becora, Postu Administrativu Cristo Rei, Munisipiu Dili.
Dezintendimentu nee mosu bainhira ekipa konjunta nee halao hela levantamentu dadus iha terrenu liu-liu ba uma-kain sira neebe afetadu ba alargamentu estrada. Bainhira ekipa halo aprosimasaun hodi husu ba oknum F-FDTL hosi Unidade Polisia Militar nee atu fornese dadus, maibe lakohi koopera no hatan ba ekipa ho lian makaas.
โImi mai nonok deit tau tinta ba hau nia uma. Hau tur iha nee mos imi la konsidera. Loloos imi mai ema nia uma tenke husu uluk. Loos duni, enkontru hau la partisipa, maibe hau nia kaben partisipa. Hau laiha pasiensia ba ema. Imi atu oho hau tama kadeia no hau oho ba maibe keta hau nia sorte liu hau mak oho fali imi. Hau oho imi, hau tama kadeia, no hau sai fali mai ๐ก๐๐ฎ-๐ง๐ข๐ ๐ง๐๐ซ๐๐ง ๐๐จ๐จ๐ญ, ๐ญ๐๐ง๐๐ ๐๐ฌ๐ญ๐๐๐ฎ ๐๐๐ก๐๐ง ๐๐ฎ๐๐ญ๐๐ฆ๐๐ค ๐ข๐๐ ๐ง๐๐๐๐ ๐จ๐ก๐จ ๐๐ฆ๐ ๐ฆ๐๐ค ๐ญ๐๐ฆ๐ ๐ค๐จ๐ฆ๐๐ซ๐ค๐. ๐๐จ๐จ๐ฌ ๐๐ฎ๐ง๐ข, ๐ข๐ญ๐ ๐ฅ๐ ๐จ๐ก๐จ ๐ฆ๐๐ฅ๐ฎ ๐ฆ๐๐ข๐๐ ๐ก๐๐ฎ ๐๐๐ข๐ค-๐ญ๐๐๐ง ๐ง๐๐, ๐ก๐๐ฎ ๐ฅ๐ ๐ก๐๐ญ๐๐ง๐ ๐ก๐๐ค๐๐ซ๐๐ค,โ hatete oknum Polisia Militar liu husi nota komunikadu imprensa neebe STL asesu husi Media Gabineti Primeiru-Ministru, Tersa (27/01/2026).
Oknum Polisia Militar nee mos lakohi koopera atu fornese dadus uma-kain no husu atu Governu bele hatoo keixa ba Tribunal.
Oportunidade nee mos Sekretariu Estadu Asuntus Toponimia no Organizasaun Urbana (SEATOU), Germano Santa Brites Dias interven no halo aproximasaun ba oknum Polรญsia Militar nee atu koopera hodi fo oportunidade ba ekipa konjunta atu halo servisu ba alargamentu estrada nee bele finaliza lalais.
Maski nunee, la koopera nafatin no Germano Santa Brites Dias atualiza ba Primeiru-Ministru atu halo mediasaun kona-ba dezintendimentu nee liu-liu razaun hosi lakohi koopera ho ekipa konjunta.
Bainhira Xanana Gusmรฃo iha ona terrenu, oknum Polisia Militar nee sei koalia makaas hasoru Xefe Governu nee, maibe parte seguransa atua hodi netraliza tiha situasaun.
โ๐๐ฆ๐ข ๐ฆ๐ข๐ฅ๐ข๐ญ๐๐ซ, ๐ก๐๐ฎ ๐๐๐๐ ๐๐จ๐ฏ๐๐ซ๐ง๐ฎ. ๐๐๐ซ๐ฎ๐ค๐ ๐ -๐ ๐๐๐ ๐ฆ๐๐ข ๐ก๐จ๐ญ๐ฎ ๐ญ๐ข๐ซ๐ฎ ๐ก๐๐ฎ ๐ฆ๐๐ญ๐ ๐ข๐ก๐-๐ง๐๐,โ PM Xanana hatan ho lian makaas.
Ho prezensa Primeiru-Ministru nian ikus-mai, SEATOU halo hikas aproximasaun ho oknum Polรญsia Militar nee ninia kaben neebe koopera atu bele fo fatin ba ekipa konjunta hodi bele halo levantamentu dadus, nunee bele halo alargamentu estrada nee.
Parte seguransa asegura ona oknum Polisia Militar nee iha Kuartel Polisia Militar nian iha Kintal-Boot, Dili.
Relasiona ho dezentendimentu ida nee, Akademista UNTL, Mauloi Xavier hatete Xanana Gusmรฃo laos deit Primeiru Ministru ba Nasaun Timor Leste, maibe Xanana nudar figura sentral nasaun nian neebe nasaun hotu respeitu, tanba nee nia lamenta tebes ho dezentendimentu ekipa SEATOU ho oknum Polisia Militar nee.
Tuir Akademista Mauloi Xavier, alargamentu estrada nee interese povu no nasaun nian, laos Xanana, tanba nee nudar sidadaun tenke koopera, nunee dezenvolvimentu iha nasaun nee bele lao tuir planu governu nian.
โBa dezenvolmentu loloos laiha kompromisu, tanba dezenvolvimentu nee laos ba governu, laos ba Xanana maibe ba povu no nasaun, tanba nee ita lamenta, kuandu iha sidadaun ida halo impedementu ba planu governu nian nee,โ dehan akademista nee iha Area UNTL, Kuarta (28/1/2026).
Mauloi dehan, hanesan oknum Polisia Militar husi instituisaun estadu nian loloos hatene diak liu servisu governu nian no hanesan membru F-FDTL klaru konhese diak regra sira oinsa atu solusiona problema sira ho dalan pasifiku.
Nia dehan iha estadu direitu demokratiku, ema hotu iha direitu atu espresa nia hanoin, iha direitu atu defende nia properitaria, iha direitu atu ejize nia direitu, tanba estadu mos iha nia lei no forsa atu obriga sidadaun sira obdese ba.
โBa kazu alargamentu estrada nee, iha dalan barak atu rezolve, hau sente PM Xanana hanesan aman ida nia hatene ema hotu nia difikuldade, nia sei buka medidas oinsa atu ajuda. Aprezenta deit ba,โ dehan Mauloi.
PM Xanana tuir nia kolen ona, trata fronteira maritima, gasta enerjia barak, atu lori minarai no gas mai rai maran, nee fera ulun, maibe hanesan aman neebe fo vida tomak ba nasaun nee hakarak hadia buat sira nee hotu, molok entrega ba jerasaun foun sira, tanba nee hotu hotu tenke fo apoiu husi parte neebe mak nasaun presiza, tanba buat hirak neebe Xanana halo laos atu tau hotu ba rai kuak bainhira nia mate, maibe sei husik hela ba jerasaun foun kontinua no goza.
โHau lembra aman veteranu balu konta katak, iha funu Saudozu Venancio Feraz sempre fo hanoin ba nia soldadu sira katak, funu nee sei naruk, mas ema neebe moris sei goza ukun aan, no bei oan sira mak sei goza diak liu ukun aan nee,โ neebe Xanana sei la goza ida, so jerasaun foun sira mak sei goza, Xanana halo ba jerasaun sira mai nee laos ba nia,โ komenta Mauloi.
Nunee mos Maria Fatima Ribeiro, triste hare PM Xanana haksesuk malu ho oknum Polisia Militar sira iha area eviksaun nian, nudar membru husi instituisaun estadu lolos hatene diak liu programa governu nian laos buka halo impedimentu.
โEstrada tama kona rai selu, konaba uma selu, nusa mak tenke halo problema, se governu hasai deit, nee mak labele, mas kuandu iha indemnizasaun, koalia ba malu didiak, tanba ita hotu iha lei nia okos, ita hotu tenke obdese ba lei, se kona husu ganti rugi buka fatin seluk ses, husik dezenvolvimentu lao,โ komenta Maria.
Dezentendimentu entre ekipa konjunta husi Sekretariu Estadu Asuntu Toponimia no Organzizasaun Urbana (SEATOU), Diresaun Jeral Terras no Propriedades, Ministeriu Obras Publikas (MOP) no Autoridade Munisipiu Dili ho oknum FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL) husi Unidade Polรญsia Militar (UPM) iha prosesu alargamentu estrada diresaun ponte Maufelu ba Becusse, Suku Becora, Postu Administrativu Cristo Rei, Munisipiu Dili, nee viral los iha media sosial.
Iha eviksaun nee lideradu husi Sekretariu Estadu Asuntu Toponimia no Organzizasaun Urbana (SEATOU), Germano Santa Bristes Dias no PM Xanana Gusmรฃo haksesuk malu hodi dehan nia mak xefe governu bele evizu ba se atu ba tiru nia mate iha neeba.
(god/mik)







