FATUMACA, STLTIMORLESTE.com – Familia boot Assosiasaun Salesianos Cooperadores (ASC) Provincia Saun Callisto Caravario iha Timor Leste (TL) selebra tinan 20 ezistensia ASC iha TL no selebra tinan 150 Fundasaun Assosiasaun Salesianos Cooperadores sira nian iha mundu ho Misa abertura neebe realiza iha Santuario Maria Auxiliadora Fatumaca, Baukau.
Misa abertura tinan 150 Salesianos Cooperadores nian no komemorasaun tinan 20 ezistensia ASC iha TL neebe prezidi husi Padre Provinsial SDB iha TL, Pe. Anacleto Guterres Pires, SDB, realiza iha Santuario Maria Auxiliadora Fatumaca, Baukau, Sabadu (25/4/2026).
Misa refere partisipa husi familia boot ASC Sentru Dili, Baukau, Laga no marka prezensa mos Madre Provinsial FMA, Evangelina da Costa Xavier, FMA, Diretor Komunidade Fatumaca, Pe. Isaias Bonifacio, SDB, padres, madres no estudante sira iha Fatumaca.
Antes hahu Misa abertura, ba dahuluk iha aprezentasaun kona ba jornada ASC nian iha TL neebe hato’o husi Pioneiru (Fundador) ASC nian iha TL, Americo dos Santos, Pe. Acasio Domingos de Castro, SDB no Madre Cecilia del Mondo, FMA.
Lizania P.A.X. Do Carmo da Silva hanesan Master of Ceremony iha selebrasaun ASC nian neebe setting seremonia nee ho kapas teb-tebes nomos enkoraja membru sira ho Don Bosco nia liafuan”Halo buat hotu tanba domin, laos tanba obrigasaun”.
Liuhosi selebrasaun nee, presiza lansa fali misaun foun ho laran manas hodi banati tuir Don Bosco nia hanoin dehan” Foin-sae sira mak Esperansa ba Kreda no ba nasaun”.
Iha Misa abertura nee, Padre Provinsial SDB iha TL, Pe. Anacleto Guterres Pires, SDB, liuhosi omilia konvida maluk sira hotu atu hamutuk hodi hato’o parabens ba Salesianos Cooperadores tantu iha mundu no lokal iha TL nian.
“Mai ita hamutuk fo parabens ba Salesianos Cooperadores tantu mundiu no lokal iha TL nian, neebe selebra aniversariu tinan 150 fundasaun no tinan 20 ezistensia Assosiasaun Salesianos Cooperadores iha TL nee fo parabens ba sira hotu. Mai ita agradese ba Maromak ba grasa vokasaun ida nee, vokasaun familia Salesiana, vokasaun Salesianos Cooperadores neebe hola parte iha familia boot salesiana neebe hakarak mos servisu hamutuk hodi servi Maromak nia povu liu husi Karisma Salesianos,” dehan Pe. Anacleto.
Amu selebrante nee haktuir, ohin selebra festa evanjelista Saun Markus nian no hotu-hotu lee ninia historia. Sao Markus belun diak Sao Pedro, sira hamutuk husi Jerusalem ba iha Roma hodi fo sasin kona ba evanjeliu Jesus moris hias. Nia sai belun diak ba Pedro nunee buat hotu neebe nia hakerek iha evanjeliu Saun Markus barak liu nia hetan inspirasun, maibe Saun Pedro mate Markus siku knaar ba iha rai Ezipto iha neeba nia hari komunidade Kristaun nia lidera fo testemunia kona ba Jesus moris hias.
Saun Markus hahu Jesus nia misaun bolu nia eskolante sira hela hamutuk ho nia depois nia mate ba lalehan fo hela mandatu knaar ba eskolante sira imi ba mundu tomak haklaken liafuan diak , dehan katak simu no rona agora nia mester laiha apostolu mak sai Jesus nia matan hodi hare, sai Jesus nia lao, sai Jesus fuan hadomi sai Jesus, sai Jesus nia ibun hodi haklaken liafuan diak ba ema neebe presiza tulun nian, nee evanjelista Saun Markus husik hela.
“Evanjeliu importante ba ita katak ema hotu simu sakramentu batismu tanba fiar Jesus. Ema sira nee tenke sai eskolante 11 nia hili ba mundu tomak hodi haklaken hodi fo planu fo sasin foun ba buat neebe imi rona, hare iha esperensia kona ba Jesus,”.
Selebrante iha omilia esplika, iha primeira leitura atu halao knaar eskolante sira nian, presiza vertude importante ema tenke iha haraik aan ba malu, basa Jesus haraik tebes maske Maromak oan, nia lahatudu nia aan nuudar Maromak oan, maibe hanesan atan hodi mate Cruz ho humildade tomak.
Entertantu, Padre Acacio Domingos de Castro, SDB, esplika katak formasaun neebe halo uluk ba membru sira atu haklean aprende habelar sira nia konhesementu kona ba nai kona ba sira nia projetu da vida ninian.
Projeitu nee Apostolika neebe sai nuudar regulamentu ba Salesianos Cooperadores sira, fulan nee misa depois kontinua halao formasaun nee laos sai tradisaun, maibe sai vendezador regulamentu nuudar eskola ida membru neebe hola parte iha nee.
Tanba Don Bosco rasik hakerek regulamentu neebé iha 1876, Don Bosco rasik mehi ida nee hakarak atu halibur hirak neebe kolabora hamutuk ho nia hodi servi foin sae sira.
“Nee duni ho dalan ida nee, Don Bosco mak iha mehi ida nee husik hela mai ita hanesan riku soin ida, ita tama hola parte presiza atu aprende,” dehan Amu Acacio.
Nunee mos, Pioneiru ka Fundador ASC iha TL, Americo dos Santos hato’o agradese ba Maromak ba nia domin no laran diak hodi halibur familia boot Cooperadores iha fatin santu ida nee, tanba ho Nai Maromak nia grasa no tulun hodi akompania sira nain hirak neebe sai hanesan casal ba ASC neebe ohin loron ezisti ona tinan 20 iha TL.
“Maske nunee, ami sente triste tanba balun fila ona ba Aman Maromak nia kadunan santu no ita hotu reza Nai Maromak bele simu sira nia klamar iha renu lalehan. Ohin ita selebra tinan 20 ASC ezisti iha TL. Espera katak ASC nee metin nafatin no husu ba atu tau matan ba joven sira neebe neebe kbiit laek,” dehan Americo.
Iha sorin seluk, Koordenador Provinsial, ASC, Tomas M. Correia hatete, selebrasaun ida-nee laos deit momentu memória nian, maibé mos konvite ida ha renovasaun.
“Ita simu bolu atu hametin ita-nia kompromisu, haklean ita nia identidade no hatan ho kreatividade ba dezafiu sira ohin loron nian, hodi mantein ahi espiritu salezianu nian,” katak nia.
Nuudar Koordenador Provincial, nia hakarak konvida belun Salesianos Cooperadores no Salesianas Cooperadoras atu reflete lema aniversário tinan 150 nian: Um sonho (Recordar), Uma promessa (Repensar), O futuro (Relancar) hamutuk ho SDB neebe sei selebra tinan 100 prezensa iha TL.
Nia dehan, Recordar “Mehi ida neebé sai tiha misaun: eduka no evanjeliza foin-sae sira, liuliu sira neebé kbiit-laek liu.” Hanesan Don Bosco dehan: “A educação é uma questão do согаção”.
“Ita hotu simu bolu atu hanoin fali, ho gratididun, ita-nia hun no dalan neebé ita lao ona.” Mehi ida-nee sai tiha promesa kompromisu moris ida ho Kreda, ho foin-sa’e sira no ho sosiedade. Ohin loron, ita hetan dezafiu atu hanoin fali ita-nia misaun, hodi hateke ba ezijénsia sira iha tempu agora nian, ho Don Bosco nia liafuan: “Halo buat hotu tanba domin, la’ós tanba obrigasaun.” Prinsipiu ida-ne’e dudu ita atu hafoun fali ita-nia dalan atu serbi, ho kreatividade, fidelidade no responsabilidade.”
“O futuru (relançar), bolu ita ba asaun, laos ho deit selebrasaun. Ita presiza lansa fali misaun foun ho laran-manas. Don Bosco dehan: “Foin-sa’e sira mak esperansa ba Kreda no ba Nasaun.” Tanba nee, ita afirma fali ita nia kompromisu atu investe iha foin-sae sira-nia formasaun integrál, hodi prepara sidadaun sira neebé responsavel no saraní neebé fó an ba kauza social,” nia tenik.
Nunee mos, Madre Cecilia del Mondo, FMA, hatete bainhira sistema preventivu moris duni-laós deit koalia kona-ba-nia sai hanesan klamar ba Asosiasaun. Ida-nee forma relasaun sira, desizaun sira, no asaun apostólika liuhosi razaun, relijiaun, no laran-diak. Fidelidade ida-nee kria unidade entre membru sira, hametin sira-nia identidade saleziana, no halo moris nafatin karizma neebé símu husi Saun João Bosco.
Kresimentu Asosiasaun nian la depende uluk ba númeru, estrutura, ka atividade sira, maibé ba autentisidade hosi ninia membru sira. Bainhira membru sira moris ho ksolok, otimizmu, pasiénsia, no espíritu família nian, sira sai sasin kredivel neebé naturalmente atrai ema seluk. Fidelidade fó moris, no moris hamosu kreximentu.
Nunee mós, ninia misaun nia fekundidade depende ba fidelidade hanesan nee. Sistema Preventivu halo serbisu apostóliku sai fekundu tanba kona fuan sira, liuliu foin-sae no kiak sira-nian.
“Atu fiél nafatin, asosiasaun simu bolun atu hafoun loron-loron ninia espíritu salezianu, hodi hamoris ho klean espiritualidade Sistema Preventivu nian no adapta métodu sira ba tempu foun hodi la lakon Evanjellu nia fuan karizma nian. Ho maneira ida-ne’e, fidelidade la’ós repetisaun pasadu nian, maibė fidelidade kriativa neebé garante futuru ida moris no fekundu,” dehan Madre Cecilia del Mondo, FMA.
Alein de selebra tinan 150 Fundasaun Assosiasaun Salesianos Cooperadores sira nian iha mundu no komemorasaun tinan 20 ezistensia ASC iha TL, halo mos lansamentu pajina ofisial facebook ASC nian husi Koordenador FSC, Avelino da Costa.
Prezidente Komisaun Organizadora, Manuel J. C. da Silva hatete familia boot ASC Timor Leste primeira vez komemora loron moris ASC nian iha Santuario Maria Auxiliadora Fatumaca.
(mik)






