AMBENO, STLTIMORLESTE.com – Tempu bailoron ona, debitu bee iha area rural hahu menus daudaun, tanba nee Diresaun Servisu Aqua no Ambiente (SAA) iha ona politika atu halo intervensaun ba povu neebe mak preokupa ho bee moos, sei fornese bee ho kareta 4 ba povu neebe presiza bee, hatama pedidu atu hetan atendimentu.
Informasaun nee hatoo husi Diretor Diresaun Serbisu Aqua no Ambiente (SAA), Yoseph Ili ba STL iha Oecusse, Suku Costa, Postu Administrativu Pantemakassar, Rejiaun Administrativa Espesial Oecusse-Ambeno (RAEOA), Tersa (07/07/2026).
“Agorada dadauk tama ona iha Fulan Julhu, debitu bee matan balun iha Oecusse, laos maran maibe komesa menus, maibe iha suku balun ita iha perfurasaun bee moos iha area rural nomos iha area urbana, debitu bee sei nafatin boot, tanba uza makina supa bee husi rai okos, tanba nee iha area rurais nomos iha foho neebe maka debitu bee menus, ita sei distribui bee uza kareta tanki 4. Kareta tanki 4 nee, ita debe osan hodi sosa iha tinan 2022, agora dadaun kareta sira nee sei funsiona hanesan ho diak no kada loron sira fo atendementu ba ita nia komunidade neebe maka bee la sufisiente, ita atende sira,” dehan nia.
Nia haktuir tan katak, iha Oecusse, fatin balun uza bee matan, no fatin balun supa bee moos husi rai okos liu husi perfurasaun bee husi rai okos, hamutuk fatin 21 iha parte urbana nomos area remotas.
“Iha area urbana, iha fatin perfurasaun bee mos 6, suku bobokase iha fatin perfurasaun bee moos ida, Sede Suku Lalisuk iha Sede suku nian fura mos bee moos ida iha Aenmat neebe distribui bee ba komunidade Usapibela, ho Tulaika, iha Postu Administrativu Nitibe. Bairru Oenunu Suku Suni Ufe, ida fali iha Suku Lelaufe Bairru Noa Ana, ida fali iha Postu Administrativu Oesilo Vila, tanba tinan hirak liu ba kuandu tempu bailoron hanesan nee, ema sempre ba foti bee iha Mota Noel Ekat, maibe perfurasaun bee mos iha Noel Ekat funsiona, komunidade nia bee sufisiente ona, tanba tanki rezervatoriu fornese hela bee ba sira iha Oesilo Vila no Aldeia Saben, Suku Bobometo, iha neeba makina bomba bee iha tanki rua, fornese mos bee moos ba UPF iha Fronteira Napan Oesilo,” dehan nia.
Nia dehan iha area Urbana Oecusse, uza bee matan 4, no tanki rezerva iha rua, ida iha Meok Ana, ida iha Oetulu, bee matan Bolajak, iha mos perfurasaun bee 5, ida iha Mahata, ida iha Oeupun, Panit Ana, Betbanae ho Samoro, neebe tinan 10 liu ba iha bairu Masin, Nunbei ho Samoro, sira preokupa tebes ho bee moos, maibe ohin loron sira komesa asesu ona bee moos.
“Ami rekonhese katak iha fatin balun bee mos sedauk asesu tanba tornera aat no balun intupidu tanba nee maka ekipa tekniku sira kontinua hadia hela bee kanu sira nee, atu povu hotu-hotu bele asesu bee moos ho diak, tanba nee hau husu ba komunidade sira iha area urbana neebe la asesu bee moos, bele hakbesik aan iha edifisiu SAA atu bele hetan atendementu,” dehan nia.
Iha fatin ketak, Xefe Suku Kutete, Jose Antonio Bana dehan, debitu bee iha Aldeia Mahata, tuir loos boot, maibe dala ruma Jestaun Manajementu Fasilidade (JMF) maka laseriu hodi halo atendementu ba povu tanba dala ruma mos sira la hetan subsidiu ruma husi governu maka afeita komunidade balun la hetan bee moos, liu-liu iha Bairru Tael Iu, deskonfia komunidade balun uza ekipamentus sanyo hodi dada bee, nunee afeita ba komunidade balun la hetan bee.
“Hau husu ba Ekipa JMF Mahata atu kontrola bee iha Aldeia Mahata, tanba debitu bee husi Bee matan Bolajak, tempu bailoron naruk halo nusa mos bee nunka maran no debitu bee nee boot tebes, tanba nee husu atu kontrola bee,” dehan nia.
Nia haktuir tan katak, iha Eskola Baziku Filial Mahata, bee moos atu fornese ba estudante sira atu tein aihan ba programa merenda eskolar mos araska tebes, tanba nee ekipa JMF Mahata tenke kontrola.
Iha fatin ketak, Lusia Mai Sila nuudar komunidade Bairru Tael Iu, Aldeia Mahata, triste tanba dadaun komunidade balun uza Sanyo ou makina hodi dada bee husi bee kanu sentru iha Estrada oin ba sira nia nesesidade, tanba nee kuandu sira uza ona makina, komunidade balun labele asesu ona bee moos.
“Ami komunidade Bairru Tael Iu, bee sai kiik oan loos, maibe iha parte tasi ibun besik Portu Iwao Kitahara Mahata, sira nia bee boot loos, tanba nee ami rekomenda atu monta deit kontador iha kada uma hodi idak-idak jere ninia bee, tanba dala barak ami tenke uza bee posu mak asesu bee moos,” dehan nia.
Iha biban nee, nia dehan iha fatin balun, bee suli gratis loos no iha fatin balun sira uza bee sanyo maka supa bee uza makina, sei ida nee kontinua nafatin, bele afeta mos komunidade balun bele uza makina hodi supa bee tanba ekipa JMF ladun kontrola.
(jos)






