‎Kultura TL Respeita Malu Hahu Mihis ba Daudaun

Komisaria Ezekutiva no Sekretaria iha Eskuteru Nasional, Filomena Barros dos Reis. (Foto: Espesial)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Timor Leste (TL) iha nia kultura rasik mak respeita malu, labarik kiik respeita ema boot no boot rona kiik nia hanoin, maibe ohin loron kultura repeita malu no valoriza malu hahu mihis ba daudaun.

Kestaun nee hatoo husi Komisaria Ezekutiva no Sekretaria iha Eskuteru Nasional, Filomena Barros dos Reis ba STL Kuarta (22/07/2026) hatete, iha sira nia tempu sei kiik buat neebe inan aman hanorin ba sira mak bainhira sai eskola, misa, rein inan aman nia liman, no oan sira respeita inan aman no ema neebe idade ona, maibe ohin loron ema uza liberdade espresaun husi media sosial dala ruma insulta malu, tolok malu iha publiku ida nee hamihis kultura Timor nia.

Feto Potensia nee dehan, atu muda hahalok sira nee, inan aman nia papel mos importante hodi eduka oan sira hahu iha uma laran, tanba daudaun nee kultura Timor Leste nia ida respeita malu hahu mihis ba daudaun, tanba oan sira tolok inan aman no joven sira dala ruma utiliza media sosia hodi insulta trata lider sira no seluk tan.

“Nee los duni meman ita haree mihis duni, ida nee laos foin mak hahu menus, maibe tinan rua tolu ba kotuk komesa kultura respeita malu hahu menus ona, joven sira insulta malu iha media sosial, oan la respeita inan aman lekar inan aman, uluk ami sei kiik ami nia tempu ami nunka koalia liafuan aat trata malu ho inan hanesan nee, no oan tolok inan aman mos ita nunka rona, maibe ohin loron labarik neebe idade kiik mos lekar hotu inan aman sai iha liur,” katak nia.

Iha biban nee nia mos husu inan aman sira atu hanorin buat neebe diak ba oan sira hahu husi uma laran sai liur, no inan aman mos sai ezemplu nunee oan sira bele lao tuir.

“Hanorin buat diak etika moral ba oan sira, no etika respeita malu nee importante, no ita haree ohin loron ho mundu teknolojia buat oin iha laran, kuandu sira ho idade kiik asesu ona ida nee mos impaktu ida ba sira, ida nee mos inan aman nia papel importante oinsa mak atu kontrola oan sira,” katak nia.

Nunee mos Xefe Estadu Maior Jeneral, FALINTIL-Forsa Defeza Timor Leste (F-FDTL), Jenente Jeneral Falur Rate Laek hatete, memoria husi jerasaun foun neebe lahetan esperensia okupasaun tanba nee risku atu trata liberdade hanesan prezente ida no laos hanesan konkista ida neebe seriu ho sofrementu.

“Segundu ita observa valorizasaun politika ida neebe buras dala ruma alimenta husi maturidade neebe husi debate publiku neebe troka argumentu ho insultu, media sosial neebe bele sai instrumentu ida ba sidadania ativu, deskurtivu demokrativu neebe saudavel barak liu sai hanesan palku ba homilasaun publika no ataka pesoal sira entre figura sira iha vida nasional,” dehan Falur.

Jeneral Falur hatete, husi media sosial uza liberdade imprensa espresa hanoin neebe kontra ona kultura Timor nia respeita malu, maibe uza media sosial hodi insulta malu no trata lider rezistensia sira.

“Apelu ida neebe preokupa liu hau nuudar Eis kombatete FALINTIL nia, agora iha desrespeita boot husi jerasaun foun sira hasoru jerasaun tuan hasoru eis kombatete sira no hasoru autoridade moral neebe ita nia kultura sempre atribui ba esperensia no matenek neebe akumuladu,” katak nia.

Nunee mos Sekretariu Estadu Komunikasaun Sosial (SEKOMS), Expedito Loro Dias Ximenes husu sidadaun hotu uza media sosial ho responsabilidade no saudavel.

“Mensajen ba Timor hotu liu-liu ba sira neebe uza media sosial husi Plataforma oin oin neebe iha atu bele uza media sosial ho etika, ho moral ho responsabilidade ho nunee bele kria ambiente saudavel iha ita nia rain kria paz ho estabilidade,” katak nia.

(eme)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *