DILI, STLTIMORLESTE.com – Sekretariadu Fundu Dezenvolvimentu Capital Humanu (S-FDCH) realiza serimonia despedida Bolseiru Timor oan nain 140 neebe sei kontinua estudu iha nasaun Brazil, Mosambike, Malázia, Portugal no Indonézia ho nivel edukasaun programa S1 too S3.
Reprezenta Primeiru Ministru, Mariano Assanami Sabino hatete, lori hela mensajen husi Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão neebe labele partisipa tanba iha servisu importante balun.
“Mensajen boot husi Avo Xanana ba bolseiru mak mina rai laos rimu soin neebe diak, riku soin nee mak ema. Tanba nee, buka hatene ba ita nia riku soin nee,” haktuir Visi Primeiru Ministru nee liu husi nia diskursu iha serimonia despedida ba bolseiru bolsa meritu FCDH iha salaun Multiusos GMN Bebora, Kinta (06/08/2026).
Nia hatete, husi mensajen nee atu fo hanoin nafatin katak dezenvolvimentu nia sentru mak ema no ema mak autor ba dezenvolvimentu. Tanba nee mak rekursu humanu mak savi no sentru.
Tanba nee bolseiru sira mak hahoris responsabilidade hanesan mensajen neebe imi hatoo laos povu nia oan hotu bele hetan, maibe imi balun neebe mak selektivu tebes mak hetan. Ida nee mak hahoris responsabilidade, estudu too remata hodi kontribui masimu ba nasaun ida nee.
Nia afirma, eventu nee laos ho despedida maibe ho etapa foun no jornada foun neebe mak bolseiru sira sei halo. Aprende laos deit iha aula maibe aprende mos iha ema nia rai no lalaok, ema nia tradisaun ho motivasaun moris oinsa transforma ema nia sidade sira nee.
Iha biban nee Visi PM nee agradese ba oportunidade hodi fo mensajen ba bolseiru no oan sira neebe atu ba halo estudu iha ema nia rai. Mensajen husi inan aman no bolseiru sira hanesan enerjia diak ida. Bainhira hasoru difikuldade tenke rona fali gravasaun husi mensajen sira nee para iha enerjia nafatin.
Diretor Ezekutivu FDCH, Julio Aparicio agradese ba instituisaun hotu neebe durante nee koordena no servisu hamutuk hodi bele halao prosesu rekrutamentu ba programa bolsu estudu ba oan sira hodi prepara rekursu humanu ba fururu neebe diak.
Nia katak, iha diskursu badak nee foti termu 3 neebe primeiru mak programa, segundu dezafiu no ikus mak solusaun.
“Jeralmente ita hotu hatene katak programa nuudar desizaun ba planu husi instituisaun ka governu hodi fo roman ba nesesidade estadu ka povu nian. Tanba nee hamutuk ho IX Governu Konselhu Administrasaun FDCH prepara programa hodi implementa misaun no vizaun bazeia ba programa governu ida nee nian. FDCH nuudar identidade ida hodi desenvolve rekursu humanu ba kontribui prosesu desenvolvimentu nasional,” tenik nia.
Nia afirma, atu hamurak rai, povu no estadu ida nee mak FDCH mai ho bolsu estudu iha area prioridade bazeia ba programa governu nian hanesan area saude, edukasaun, agrikultura, enjenariu, informasaun teknolojia, eletrical no eletric enjineerin, meu ambiental, aviasaun, industria, siensia marina, transporte, turismu no ospitalidade, siensia psikolojia, direitu no area sira seluk hodi fo dalan ba diversifikasaun no kresimentu TL nian.
Nia hatete, universidade neebe haruka bolseiru sira ba FDCH haree rasik ho matan no ba sira nia fasilidade laboratoriu kondisaun universidade ka instituisaun rangking iha nasaun no mundu katak sira garante duni kualidade ba bolseiru sira.
“Ami fiar katak wainhira ita nia bolseiru sira fila mai Timor sira sei sai duni pioneriu ba prosesu desenvolvimentu estadu no diversifikasaun ekonomiu iha TL,” dehan nia.
Iha fatin hanesan Bolseiru Portugal no Brazil husi Instituisaun Superior Privadu, Natalino de Jesus Dias hatete, agradese ba governu Timor Leste bele fo oportunidade ba instituisaun privadu sira hodi bele hola parte iha bolsu meritu nee. Agradese ba inan aman sira neebe hola parte iha biban nee tanba deit domin ba oan sira no hakarak oan sira nia moris neebe diak no naroman iha futuru.
Nia parte husu ba governu atu kontinua apoiu formasaun ba instituisaun privadu sira, hodi kapasita no hasae abilidade para halo desenvolvimentu ba rai ida nee.
Reprejentante Inan Aman husi Bolseiru, Maria Tereza Guteres hatete, ohin loron marka etapa foun ida ba oan sira hahu sira nia estudu iha rai liur, agradese ba oportunidade hodi fo bolsa estudu ba oan sira. Bolsu estudu nee hodi sira kontinua estudu ba iha nivel edukasaun S1 too S3.
Entretantu Ministru Planeamento no Investimentu Estratégiku (MPIE), Gastão Francisco de Sousa nuudar Prezidente Konselhu Administrasaun FDCH, iha dia 03 too 05 Agostu 2026, liu husi atividade Bootcamp hatete, governu aposta ona bolseiru sira nia koñesimentu ba tinan ida nee no hetan konfiansa hodi ba reprezenta povu no estadu ida nee iha rai liur. Ida nee mak tenke tau iha ulun katak bolseiro sira laos reprezenta aan maibe reprezenta nasaun no povu ida nee.
“Ita nia povu barak sei moris iha kiak nia laran neebe esforsu tomak sira fo ho apoiu ida ne’ ho orsamentu jeral estadu hodi haruka ita boot sira ba eskola, tanba nee tenki hatene regras moris iha nasaun liur nee hanusa, (Brazil, Mosanbike, Malázia, Portugal ho Indonézia). Difikuldade sempre iha, tanba moris iha sosiedade foun ida difikuldade sempre iha laos buat hotu hanesan bee sulin. Bee bele sulin ba mos hetan fatuk ida sei sai husi nia dalan, maibe ita tenki koko oinsa hodi nia lao tuir fali nia dalan. As vezes iha uma toba los deit, agora imi ba moris mesak nee vida oin seluk ona la hanesan ona,” dehan nia.
Nia hatutan, povu fo fiar ba imi joven sira nee. Jerasaun tuan tenke prepara jerasaun foun, para hola fali estafeta foun. Ida nee mak loos, prepara joven sira para akompaña fali estafeta nee.
Partisipa iha serimonia nee Ministru Planeamento no Investimentu Estratéjiku, Visi Ministra Finansas, Magnifiku Reitor sira, Corpu Diplomatiku no Inan aman bolseiru.
(dom)






