DILI, STLTIMORLESTE.com – Eleisaun Prezidensial 2027 no Parlamentar 2028 besik daudaun, partidu politiku sira uza trik asaun karidade fahe foos, supermi no mina hodi hamaus povu nia laran tan votus, la’os tan domin loloos ba povu nia moris.
Husi realidade ne’ebe haree iha baze, partidu politiku sira hahú halo konsolidasaun iha Munisipiu sira, tun ba suku no aldeia hodi halo enkontru, fahe sasan no lansa promesa foun kona-ba estrada, bee moos no kampu serbisu, maske kampanha ofisial seidauk hahú.
Kondisaun ne’e hamosu hanoin katak movimentu politika ne’e tan interese atu buka votus deit iha eleisaun oin mai, la’os tan kompromisu atu hadi’a povu nia moris loroloron.
Hatan ba asuntu ne’e, Akademista UNPAZ, Domingos da Silva hatete ba STL, iha Dili, Segunda (07/09/2026), katak maneobra ne’e sempre repete iha kada siklu eleisaun.
“Ita haree klaru, partidu sira foin komesa lembra povu bainhira eleisaun besik. Sira tun ba suku, ba aldeia, fahe sasan, hakruk, rei, hakoak no halo oin diak ba povu, maibe ida ne’e la’os domin, ida ne’e tan votus,” dehan Domingos ho kritiku.
Nia hatutan, durante tinan lima nia laran povu barak halerik ba estrada aat, bee laiha, eskola no saude menus, maibe partidu sira nonok.
“Durante tinan barak povu husu bee moos, eskola diak, saude no kampu serbisu, maibe laiha resposta. Agora eleisaun besik mak sira mosu ho promesa midar. Povu tenke matenek, labele monu ba liman sira ne’ebe mai deit ho interese votus,” tenik nia.
Tuir Domingos, se partidu sira hadomi povu ho laran loos tenke hatudu kompromisu desde inisiu, la’os hein to’o besik eleisaun.
“Se hadomi duni povu ho laran, tenke hatudu desde inisiu, la’os hein to’o eleisaun mak foin halo asaun sosial. Ida ne’e hatudu katak povu sai deit instrumentu ba poder, la’os sentru dezenvolvimentu,” nia esplika.
Nia husu ba povu, atu labele fasil fa’an votus tanba sasan ka osan kiik.
“Povu nia votus mak futuru nasaun nian. Se fa’an votus tanba foos saku ida ka osan US$10, ita fa’an tiha ita nia futuru tinan lima. Labele hili ema ne’ebe mai deit iha tempu eleisaun,” nia hatete.
Entretantu, iha parte ketak, Observador Politika Antonio Magno hatete katak partidu politiku sira presiza muda modelu aproximasaun ba povu.
“Partidu sira labele halo politika hamaus deit iha tempu besik eleisaun. Tenke iha programa konkretu ne’ebe hatudu domin lolos, la’os mai ho promete deit. Se lae, povu sei lakon fiar ba politika,” dehan Magno.
Nia sujere mos ba orgaun eleitoral CNE no STAE, atu hahu kedas edukasaun politika iha baze.
“Eleisaun 2027 no 2028 tenke sai eleisaun ne’ebe povu hili ho konsiensia, la’os tan emosaun ka tan sasan. Demokrasia sei la buras se povu kontinua sai vitima ba politika hamaus povu nian,” Domingos konklui.
(car)
