DILI, STLTIMORLESTE.com – Valeta foun harii la too tinan ida naksobu fali ona iha kapital Dili no agora nakonu ho fo’er, hamosu preokupasaun no kritika maka’as husi komunidade ne’ebe hela besik fatin refere, tanba konsidera projetu laiha kualidade no estraga osan povu nian.
Tuir observasaun jornalista STL iha terenu Kuarta ne’e, parede valeta nian monu no nakfera, balun tohar ona ba valeta laran. Valeta laran mos nakonu ho plastiku, botir, aqua no fo’er seluk tanba laiha manutensaun. Kondisaun ne’e la’os de’it estraga estétika sidade, maibe bele hamosu inundasaun bainhira tempu udan tanba bee la halai ho diak.
Projetu valeta ne’e konsidera hanesan projetu foun, maibe ho kondisaun ne’ebe agora haree, komunidade kestiona kualidade material ne’ebe kompañia uza no oinsa servisu fiskalizasaun husi ministeriu relevante. Valeta ne’ebe ho kualidade diak loloos bele dura tinan 10 too 20, la’os fulan de’it naksobu fali ona.
Situasaun ne’e hatudu katak iha indikasaun forte katak projetu hala’o ho arbiru no la tuir padraun tekniku. Bainhira projetu foin halo la too tinan ida naksobu fali, ne’e signifika osan povu nian gasta arbiru de’it no sei presiza gasta tan osan atu hadia fali.
Kona-ba asuntu ne’e, komunidade Manuel Soares ne’ebe hela iha area neeba husu ba Ministeriu Obras Publikas, atu tun haree direitamente no bolu kompañia ne’ebe kaer projetu atu responsabiliza.
“Ami tauk tebes ba ami nia oan no maluk sira ne’ebe loron-loron liu ba liu mai iha ne’e, tanba valeta nakloke hanesan ne’e bele halo monu no kanek. Alende ne’e fo’er ne’ebe nakonu iha laran hamosu moras no iis ne’ebe la diak. Ami husu Governu lalais hadia fali molok akontese vitima,” dehan Manuel ba STL, iha Dili, Kuarta nee (09/09/2026).
Nia dehan, kondisaun valeta ne’ebe aat hanesan ne’e fo perigu boot ba labarik sira no ema boot sira ne’ebe liu ba mai kalan, tanba laiha tampa no naroman ne’ebe sufisiente iha fatin refere.
Iha parte ketak, Observador Politika, Martinho da Silva hatete, projetu valeta ne’ebe nakasobu lalais hanesan ne’e, hatudu frakeza boot iha sistema kontrolu no transparansia.
“Projetu sira hanesan ne’e sai ezemplu aat ba governasaun diak. Osan povu nian tenke uza ho responsabilidade, la’os atu fahe de’it ba kompañia sira ne’ebe laiha kapasidade. Ministeriu tenke foti medida seriu hasoru kompañia sira ne’ebe halo projetu bosok hanesan ne’e,” nia afirma.
Martinho hatutan tan katak, se Governu kontinua husik kompañia sira halo projetu la ho kualidade hanesan ne’e, entaun dezenvolvimentu sei la’o ba kotuk no povu maka sei sai vitima nafatin ba projetu sira ne’ebe la dura.
(car)
