DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta hatete, Timor-Leste presiza kontinua hametin rekonsiliasaun no unidade nasionál, liuliu hodi garante Timoroan sira ne’ebé hela iha rai-li’ur.
Prezidente hato’o deklarasaun ne’e iha nia diskursu durante Sesaun Solene Abertura IV Sesaun Lejislatura ba VI Lejislatura iha Parlamentu Nasionál, Dili, Tersa (15/09/2026).
Nia hatete, independénsia seidauk hamoos kanek hotu hosi istória Timor-Leste, tanba ne’e prosesu rekonsiliasaun presiza kontinua hodi harii unidade nasionál.
“Ita tenke kontinua serbisu atu nune’e Timoroan sira ne’ebé hela iha rai-li’ur, partikularmente iha territóriu viziñu sira, bele mantein sira-nia ligasaun ho sira-nia rai-doben no, bainhira sira hakarak fila, hetan kondisaun sira dignidade nian, seguransa nian no akollimentu nian,” dehan Prezidente Repúblika.
Prezidente subliña katak, rekonsiliasaun la signifika haluha istória, maibé rekoñese no aprende hosi pasadu hodi prevene konflitu no fahe komunidade sira iha jerasaun sira iha futuru.
“Rekonsiliasaun la signifika haluha Istória. Ne’e signifika rekoñese ida-ne’e, aprende hosi ida-ne’e no impede ida-ne’e atu labele kontinua fahe jerasaun sira iha futuru,” dehan nia.
Nia mós hatete, unidade nasionál la ezije Timoroan hotu atu hanoin ho maneira hanesan, maibé presiza rekoñese katak sidadaun hotu pertense ba Nasaun ida de’it.
Iha parte seluk, Prezidente mós fó énfaze ba importánsia empoderamentu ekonómiku ba feto Timoroan sira, ne’ebé konsidera vitál ba moris-di’ak família no ekonomia nasionál, inklui kontribui ba redusaun violénsia doméstika.
Durante nia mandatu, feto liu 2.000 hetan benefísiu liuhosi programa formasaun, ekipamentu, asesu ba merkadu, sertifikasaun no apoiu finanseiru.
Hosi programa hirak ne’e, feto na’in 832 hetan formasaun prátika kona-ba jestaun negósiu ki’ik, inklui kustu, definisaun presu, promosaun, poupansa no jestaun.
Feto na’in 980 simu ekipamentu hodi hametin sira-nia negósiu, inklui fogãu, mákina kostura, ekipamentu padaria, mákina tunu kafé no ferramenta serbisu sira seluk.
(eme)
