DILI, STLTIMORLESTE.com — Gasta osan povu nian, maibé projetu International Convention Center (ICC) ne’ebé lansa ona seidauk hari’i, hodi hamosu kestionamentu kona-ba planeamentu no responsabilidade iha jestaun orsamentu Estadu nian.
Deputadu Bankada FRETILIN, Antoninho Doutel Sarmento, krítika jestaun projetu infraestrutura Governu nian ne’ebé, tuir nia, la akompaña ho planu no garantia finanseira ne’ebé klaru.
Nia konsidera situasaun ne’e nu’udar ezemplu husi “Governu sem Governasaun”, tanba projetu infraestrutura sira halo lansamentu ho serimónia furak sira, maibé implementasaun la kontinua tuir planu no orsamentu ne’ebé klaru.
Antoninho mós foti kazu Terminal Portu Dili, ne’ebé reabilitasaun remata ona no hala’o serimónia inaugurasaun, maibé depois taka no sobu fali, tambá deit atu fó fatin ba konstrusaun ICC.
“Se projetu ICC seidauk kontinua, tanbasá? Orsamentu laiha, entaun tanbasá lansa ona no depois husik de’it.” kestiona Antoninho liu husi entrevista ho STL, iha Díli, Kuarta (14/10/2026).
Nia husu Governu atu iha planu no programa ne’ebé klaru antes hahú projetu, atu evita gastu osan Estadu nian ba projetu ne’ebé la iha kontinuidade no benefísiu konkretu ba povu.
Tanba ne’e, nia husu Parlamentu Nasionál, liuliu Komisaun Infraestrutura, atu hala’o fiskalizasaun ho seriedade hodi verifika legalidade projetu sira no destinu orsamentu Estadu nian, inklui osan ne’ebé aloka ba ICC.
Iha parte seluk, Observadór Polítika, Martinho da Silva, konsidera katak ekipa governante seidauk hatudu disiplina fiskál no vizaun ne’ebé kle’an iha jestaun orsamentu, tanba projetu infraestrutura lansa sem planu finanseiru ne’ebé metin.
“Lansa projetu infraestrutura hodi hein osan, ka la iha planu finanseiru ne’ebé metin, hatudu falta disiplina fiskál no vizaun ne’ebé kle’an,” dehan Martinho.
Nia hatutan katak prátika ne’e la’ós de’it halo lakon tempu no osan povu nian, maibé mós bele hamenus konfiansa públiku ba instituisaun Estadu. Tan ne’e, nia defende mekanizmu kontabilidade no fiskalizasaun ne’ebé forte liután.
Akademista Universidade da Paz (UNPAZ), Daniel Soares, mós konsidera kazu ICC no jestaun Terminal Portu Dili nu’udar indikasaun husi fraqueza iha planamentu estratéjiku nasaun nian.
Daniel argumenta katak serimónia ba projetu boot sem estudu viabilidade no garantia orsamentu ne’ebé seguru hatudu kultura improvisu iha jestaun públika.
Tuir nia, prátika ne’e bele estraga finansas públikas no hamenus kapasidade Governu atu implementa programa dezenvolvimentu iha futuru.
(car)






