Austrália Investe AUD$ 80 Millaun ba Setór Privadu Timor-Leste

DILI, STLTIMORLESTE.com — Governu Austrália sei investe dólar Australianu (AUD) millaun 80 durante tinan 10 liuhosi programa Timor-Leste–Australia Partnership for Private Sector Development (TLAus4Business), atu hametin kresimentu setór privadu, aumenta oportunidade negósiu, kria empregu no diversifika ekonomia Timor-Leste.

Informasaun ne’e fó sai husi Embaixadora Austrália ba Timor-Leste, Caitlin Wilson, iha konferénsia imprensa ne’ebé hala’o iha Hotel Palm Spring, Kampung Alor, Dili, Kinta (29/10/2026), depois lansamentu programa TLAus4Business iha Fórum Emprezarial Invest Timor-Leste 2026.

Caitlin Wilson esplika katak programa ne’e sei hahú iha fulan-Novembru, nu’udar parte importante ida husi pakote kooperasaun ekonómika Austrália ba Timor-Leste, ne’ebé Primeiru-Ministru Austrália, Anthony Albanese, anunsia durante vizita ba Timor-Leste iha Janeiru 2026.

Programa TLAus4Business sei fó apoiu ba dezenvolvimentu negósiu lokál, inklui emprezáriu feto, ema ho defisiénsia, empreza ki’ik no empreza ne’ebé foin hahú atividade, atu sira bele dezenvolve negósiu, kria empregu no aumenta rendimentu.

“Setór privadu ne’ebé forte no dinámiku importante tebes ba prosperidade Timor-Leste iha longu prazu. Liuhosi TLAus4Business, Austrália halo parseria ho Timor-Leste atu loke oportunidade investimentu, apoia espírito emprezariál no kria oportunidade ekonómika barak liután ba feto no mane Timoroan,” dehan Caitlin Wilson.

Nia aumenta katak, programa ne’e sei ajuda liga empreza Timoroan sira ho merkadu foun, oportunidade investimentu no parseria komersiál, liuliu bainhira Timor-Leste kontinua hametin relasaun ho ASEAN no rejiaun.

Durante tinan 10, TLAus4Business sei foka ba diversifikasaun ekonomia, estimula investimentu privadu, hametin ligasaun komersiál ho Austrália no merkadu ASEAN, no hadi’a asesu ba servisu apoiu negósiu ba empreza ki’ik no empreza ne’ebé iha potensial atu dezenvolve.

Programa ne’e mós sei fó prioridade ba kresimentu ekonómiku inkluzivu no reziliente, ho konsiderasaun ba impaktu mudansa klimátika. Inisiativa sira sei inklui apoiu ba inovasaun, fasilitasaun parseria investimentu, dezenvolvimentu servisu apoiu ba negósiu no promove prátika emprezariál ne’ebé sustentável.

TLAus4Business bazeia ba rezultadu no esperiénsia husi apoiu ne’ebé Austrália fó durante tempu naruk ba dezenvolvimentu setór privadu iha Timor-Leste, inklui programa Market Development Facility*
(MDF). Maibé, programa foun ne’e sei hametin foku ba atrasaun investimentu ho impaktu signifikativu ba ekonomia no rezolve obstákulu ne’ebé limita kresimentu negósiu lokál.

Iha biban hanesan, Vice-Primeiru-Ministru, Ministru Koordenador Asuntu Ekonómikus no Ministru Turizmu no Ambiente, Francisco Kalbuadi Lay, hato’o agradeseimentu ba Governu Austrália tanba apoiu ne’ebé kontinua fó ba Timor-Leste, liuliu ba dezenvolvimentu setór privadu.

“Ha’u, iha naran Governu no povu Timor-Leste, hato’o agradeseimentu ba Governu Austrália tanba apoiu ne’ebé kontinua fó ba Timor-Leste. Kooperasaun entre nasaun rua ne’e importante atu promove dezenvolvimentu ekonómiku no haburas oportunidade negósiu ba emprezáriu sira,” afirma Kalbuadi Lay.

Nia esplika katak, iha tinan 2024, komérsiu merkadoria entre Timor-Leste no Austrália atinji valór besik AUD millaun 288. Aleinde ne’e, empreza liu 50 ne’ebé iha ligasaun ho Austrália hala’o atividade negósiu iha Timor-Leste, iha setór finansas, petróleu no gás, transporte marítimu, indústria transformadora no prestasaun servisu.

Kalbuadi Lay mós refere katak Konferénsia Ekonómika no Emprezarial Timor-Leste–Austrália iha tinan 2025, hamutuk ho misaun komérsiu Austrália nian, hatudu interese ne’ebé aumenta husi parte rua atu hametin relasaun komérsiu no investimentu.

Setór agrikultura, turizmu, infraestrutura, servisu marítimu no enerjia renovável mak área sira ne’ebé iha potensial atu atrai investimentu no dezenvolve liután.

Nia hein katak, liuhosi kooperasaun entre governu rua no komunidade emprezarial, Timor-Leste bele atrai investimentu foun, kria empregu no aumenta oportunidade ekonómika ba povu.

Governu Timor-Leste no Austrália kontinua hametin parseria ekonómika atu promove kresimentu setór privadu, haburas oportunidade komersiál no kontribui ba dezenvolvimentu ekonómiku sustentável iha nasaun rua.

(jos)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *