Ramos-Horta Hala’o Simeira Ofisiál ho Prezidente Lee

SEOUL, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta no Prezidente Koreia Lee Jae Myung hala’o enkontru simeira ofisiál atu hametin relasaun bilaterál no habelar kooperasaun entre Timor-Leste ho Repúblika Koreia.

Enkontru ne’e realiza iha Kaza Azul, Seoul, Repúblika Koreia, ho partisipasaun husi delegasaun ofisiál nasaun rua. Enkontru ne’e inklui kooperasaun iha área ekonomia, edukasaun, empregu, investimentu no seguransa.

Tuir komunikadu ne’ebé STL asesu, Segunda-feira, 9 Novembru 2026, Prezidente Ramos-Horta hetan simu ofisiál husi Prezidente Lee Jae Myung. Hafoin saudasaun, Prezidente Timor-Leste asina livru bainaka no líder na’in-rua halo fotografia ofisiál.

Depois, líder na’in-rua konvoka enkontru simeira ki’ik iha formatu 1+4, ho partisipasaun husi membru importante sira husi delegasaun rua.

Delegasaun Timor-Leste inklui Vise-Ministra Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun, Jesuína Maria Ferreira Gomes; Embaixadór Timor-Leste ba Repúblika Koreia, António de Sá Benevides; no Asesór Senior Prezidente nian ba Relasaun Internasionál, Nelson Gaspar Ferreira dos Santos.

Delegasaun Koreia lidera husi Prezidente Lee Jae Myung, akompaña husi Ministru Negósiu Estranjeiru, Cho Hyun; Diretór Seguransa Nasionál, Wi Sung Lac; no Diretór Jerál Asuntu ASEAN no Sudeste Aziátiku, Kwon Jae-Hwan.

Iha enkontru ne’e, Prezidente Ramos-Horta agradese ba Koreia nia apoiu ba Timor-Leste, liuliu kontribuisaun forsa paz Koreana durante períodu tranzisaun ba independénsia.

Ramos-Horta dehan: “Timor-Leste no Koreia iha amizade espesiál ne’ebé hahú antes relasaun diplomátika iha 2002.” Dehan Horta.

Prezidente mós destaca benefísiu husi programa traballu ba juventude Timor-oan na’in 7.000 liu, no manifesta intensaun atu habelar oportunidade empregu no kooperasaun dezenvolvimentu.

Nia mós valoriza apoiu husi Ajénsia Kooperasaun Internasionál Koreia (KOICA), no sujere atu hametin investimentu, edukasaun, empregu no parseria ho universidade sira iha Koreia.

Enkontru ki’ik ne’e remata ho asinatura Memorandu Entendimentu (MoU) tolu, ne’ebé envolve área konsultasaun bilaterál, propriedade intelektuál no kooperasaun polísia.

Dokumentu dahuluk kona-ba estabelesimentu konsultasaun bilaterál asina husi Vise-Ministra Jesuína Maria Ferreira Gomes no Ministru Cho Hyun.

Dokumentu daruak kona-ba kooperasaun abrangente iha propriedade intelektuál asina husi Ministru Komérsiu no Indústria, Filipus Nino Pereira, no Ministru Propriedade Intelektuál Koreia, Kim Yong-sun.

Dokumentu datoluk kona-ba kooperasaun polísia asina husi Vise-Komandante-Jerál PNTL, Natercia Eufrasia Soares Martins, no Komisáriu Jerál Interinu Ajénsia Polísia Nasionál Koreia, Kim Jong-chul.

Hafoin serimónia asinatura, Prezidente Lee Jae Myung organiza almosu ofisiál hodi fó onra ba Prezidente Ramos-Horta. Líder na’in-rua kontinua ho enkontru simeira alargada, kada líder akompaña husi reprezentante na’in-hitu.

Iha enkontru alargada, Prezidente Ramos-Horta reafirma importánsia husi kooperasaun iha edukasaun, empregu, teknolojia, investimentu no dezenvolvimentu ekonómiku.

“Ha’u otimista ho potensiál atu hametin ita-nia relasaun bilaterál liuhusi dezenvolve abilidade joven sira no habelar oportunidade empregu.” Dehan Horta
Líder na’in-rua konkorda atu habelar kooperasaun iha propriedade intelektuál no mudansa klimátika, inklui implementasaun Akordu Paris Artigu 6.

Nasaun rua mós hakarak hametin kooperasaun dezenvolvimentu, liuhusi konkluzaun Akordu Kuadru kona-ba Apoiu ba Grant, no kontinua dezenvolve kooperasaun polísia hasoru krime transnasionál.

Iha área laborál, líder na’in-rua konkorda atu hametin Sistema Lisensa Empregu, habelar edukasaun lian Koreanu no dezenvolve rekursu umanu.

Enkontru ne’e mós aborda estabelesimentu mekanizmu konsultasaun bilaterál regulár no negosiasaun kona-ba akordu izensaun vistu ba pasaporte diplomátiku no ofisiál.

Timor-Leste no Koreia mós konkorda atu koopera besik kona-ba adezaun Timor-Leste ba ASEAN, preparasaun Prezidénsia ASEAN 2029 no Simeira Komemorativa ASEAN–Repúblika Koreia.

Iha asuntu rejionál no internasionál, Prezidente Ramos-Horta espresa apoiu ba esforsu Koreia nian atu promove pás iha Península Koreana liuhusi diálogu no kooperasaun.

Simeira ofisiál ne’e remata ho konferénsia imprensa konjunta entre líder na’in-rua. Enkontru ne’e reafirma kompromisu Timor-Leste no Repúblika Koreia atu hametin relasaun diplomátika no kooperasaun iha área interese komún, antes aniversáriu tinan 25 relasaun diplomátika iha tinan oin mai.

Simeira Ofisiál entre Prezidente Ramos-Horta no Prezidente Lee Jae Myung subliña lasu amizade ne’ebé metin entre Timor-Leste no Repúblika Koreia no reflete kompromisu hamutuk husi nasaun rua ne’e atu hametin liután kooperasaun bilaterál iha área hotu-hotu interese mútua nian iha okaziaun aniversáriu relasaun diplomátika ba dala 25 iha tinan oin mai.

(eme)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *