FILIPINA, STLTIMORLESTE.com – Ministru Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun Timor-Leste, Bendito dos Santos Freitas, hala’o enkontru bilaterál ho homólogu Indonézia, Armanatha Christiawan Nasir, iha Manila, Filipinas, Sesta-feira (13/11/2026).
Liu husi Komunikadu Impresa ne’ebe STL asesu katak iha enkontru ne’e hala’o iha margem Simeira ASEAN ba dala-49 no Enkontru Relasionadu sira, hodi hametin relasaun diplomátika no kooperasaun estratéjika entre nasaun rua.
Ministru na’in-rua reafirma kompromisu atu transforma amizade istórika no konfiansa mútua ba kooperasaun konkretu, liuliu iha komérsiu, investimentu, infraestrutura no dezenvolvimentu rekursu umanu.
Rezultadu importante husi enkontru ne’e mak akordu atu revitaliza Komisaun Ministeriál Konjunta (JMC), ho reuniaun tuirmai prevista atu hala’o iha Timor-Leste, trimestre dahuluk tinan 2027.
Parte rua mós konkorda atu dezenvolve roteiru kooperasaun bilaterál ba períodu tinan tolu to’o lima, ho prioridade estratéjika no mekanizmu implementasaun konkretu.
Diskusaun sira inklui oportunidade investimentu Indonézia nian iha infraestrutura no setór produtivu Timor-Leste, nomós kontinuidade implementasaun akordu ekonómiku bilaterál sira.
Ministru Bendito apresia apoiu Indonézia nian ba adezaun Timor-Leste iha ASEAN no husu kontinuidade asisténsia téknika, fortalese instituisaun no dezenvolvimentu rekursu umanu.
Nia hatete katak, Timor-Leste tama ona iha faze krítika integrasaun substantiva, ne’ebé presiza preparasaun institusionál atu kumpre kompromisu rejionál sira.
Ministru Armanatha reafirma Indonézia nia kompromisu atu apoia Timor-Leste, inklui preparasaun ba Prezidénsia ASEAN 2029, liuhusi formasaun profisionál no asisténsia téknika.
Ministru na’in-rua mós rekoñese katak preparasaun institusionál importante tebes atu Timor-Leste bele asume responsabilidade boot liután iha organizasaun rejionál ne’e.
Iha área seguransa, ministru na’in-rua troka hanoin kona-ba dezafiu jeopolítiku no importánsia atu mantein unidade, sentralidade no estabilidade ASEAN nian.
Sira diskute mós posibilidade atu hametin koordenasaun entre Ministru Negósiu Estranjeiru no Ministru Defeza ASEAN nian, hodi haforsa diálogu estratéjiku.
Aleinde ne’e, parte rua konkorda kona-ba nesesidade atu hametin kooperasaun kontra krime organizadu transnasionál, liuliu fraude online.
Kooperasaun ne’e sei envolve koordenasaun entre autoridade aplikasaun lei, partilla informasaun no dezenvolvimentu mekanizmu institusionál.
Ministru Bendito konvida homólogu Indonézia atu realiza vizita ofisiál ba Timor-Leste, ne’ebé simu ho pozitivu husi Ministru Armanatha.
Ministru na’in-rua mós konsidera atu organiza atividade bilaterál iha área fronteira komún, hodi hametin ligasaun istórika no kulturál entre povu nasaun rua.
Sira reafirma kompromisu atu haburas interkámbiu edukasionál, formasaun profisionál no kooperasaun institusionál.
Entertatu iha wnkontru ne’e remata ho kompromisu atu mantein koordenasaun diplomátika no acelera implementasaun prioridade kooperasaun ne’ebé konkorda ona.
Depois Ministru na’in-rua reafirma kompromisu atu hametin parseria orientada ba futuru no rezultadu konkretu, hodi promove prosperidade no estabilidade rejionál.
(jen)






