MANILA, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Repúblika Filipinas, Ferdinand R. Marcos Jr. ofisialmente lidera serimónia enseramentu Simeira ASEAN bá dala 49 no enkontru relasionadu sira, hamutuk ho serimónia transferénsia responsabilidade Prezidénsia ASEAN bá Singapura, iha Plenary Hall, Philippine International Convention Center (PICC), Manila, Filipinas, Tersa (17/11/2026).
Primeiru-Ministru Timor-Leste, Kay Rala Xanana Gusmão, mós partisipa iha serimónia ne’e, hamutuk ho líder sira nasaun membru ASEAN no parseiru estratéjiku sira.
Serimónia ne’e marka rohan bá lideransa Filipinas nu’udár Prezidente ASEAN bá tinan 2026, ne’ebé durante tinan ida lidera programa no atividade oioin atu promove integrasaun rejionál, kooperasaun ekonómika, estabilidade no seguransa iha rejiaun.
Liu husi transferénsia responsabilidade ne’e, Singapura sei asume Prezidénsia ASEAN bá tinan 2027, atu kontinua lidera esforsu hametin komunidade ASEAN no promove kooperasaun entre nasaun membru sira no parseiru estratéjiku sira.
Prezidénsia Filipinas bá tinan 2026 lori tema “Navigating Our Future, Together” (Navega Hamutuk bá Futuru), ho énfaze bá nesesidade atu nasaun ASEAN sira servisu hamutuk hodi enfrenta dezafiu jeopolítiku, ekonómiku, teknolojia no seguransa ne’ebé afeta rejiaun.
Durante Simeira ASEAN bá dala 49, ne’ebé hala’o iha Manila hosi 15 to’o 17 Novembru 2026, líder sira diskute prioridade estratéjika oioin, inklui páz no seguransa rejionál, integrasaun ekonómika, seguransa enerjétika, transformasaun dijitál, dezenvolvimentu sustentável no kooperasaun multilaterál.
Iha enkontru plenária, retreat líder ASEAN no enkontru ho parseiru estratéjiku sira, líder sira enfatiza importánsia diplomasia preventiva, hametin seguransa marítima, diversifikasaun fonte enerjia, promove komérsiu no investimentu, no haforsa kooperasaun iha teknolojia no inovasaun.
Asuntu krize iha Mianmar mós kontinua sai parte importante hosi diskusaun líder sira, liuliu esforsu atu implementa Konsensu Pontu Lima (Five-Point Consensus) hodi buka solusaun dame liuhosi diálogu no diplomásia.
Simeira ne’e mós inklui enkontru ASEAN Plus Three, ho partisipasaun Xina, Japaun no Repúblika Korea, no East Asia Summit bá dala 21, ne’ebé involve parseiru importante sira iha rejiaun. Iha enkontru sira-ne’e, líder sira aborda kooperasaun ekonómika, seguransa enerjétika, estabilidade rejionál no dezafiu jeopolítiku.
Partisipasaun Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão iha programa sira-ne’e reprezenta oportunidade bá Timor-Leste atu hametin relasaun diplomátika, promove interese nasionál no haforsa kooperasaun ho nasaun membru ASEAN no parseiru estratéjiku sira.
Nu’udár membru ASEAN foun, Timor-Leste kontinua iha kompromisu atu kontribui bá konstrusaun komunidade rejionál ne’ebé forte, inkluziva, reziliente no próspera, liuhosi kooperasaun iha seitór komérsiu, investimentu, edukasaun, agrikultura, enerjia, teknolojia no dezenvolvimentu rekursu umanu.
Simeira ASEAN bá dala 49 ne’e sai parte hosi esforsu koletivu nasaun membru sira atu hametin unidade, solidariedade no kooperasaun iha meiu dezafiu globál, ho objetivu atu garante páz, estabilidade no prosperidade bá povu sira iha rejiaun Sudeste Aziátiku.
Partisipasaun Timor-Leste iha simeira ne’e, liu husi lideransa Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão, marka kontinuidade kompromisu nasaun nian atu hametin integrasaun rejionál no kontribui bá futuru ASEAN.
(jen)






