AMBENO, STLTIMORLESTE.com – Diretór Rejionál Servisu Edukasaun, Vincencio Cono, destaka importánsia ezame prátiku kulinária no atividade hatais kulturál atu dezenvolve abilidade estudante sira nian, promove produtu lokál no kria oportunidade ekonomia iha futuru iha setor Turizmu.
Vincencio Cono hato’o deklarasaun ne’e hafoin akompaña ezame prátiku kulinária no atividade hatais kulturál iha Eskola Tékniku Vokasionál Palaban (ETVP), Suku Costa, Postu Administrativu Pante Makassar, RAEOA, Tersa (17/11/2026).
Nia esplika katak prátika kulinária ne’e nu’udar parte husi prosesu aprendizajen iha Departamentu Turizmu, ne’ebé fó oportunidade ba estudante sira atu aplika teoria ne’ebé sira aprende iha sala aula ba prátika direta, liuliu iha preparasaun hahán tradisionál no produtu lokál.
Iha prátika ne’e, estudante sira aprende prepara hahán lokál, inklui ikan saboko no paun husi mandioka. Atividade hirak ne’e bele sai meiu ida atu promove identidade kulinária lokál no atrai vizitante sira atu koñese produtu no hahán tradisionál Oecusse nian.
Vincencio konsidera katak, koñesimentu kulinária la’ós de’it atu estudante sira hetan nota ka sertifikadu, maibé importante mós atu prepara sira ho abilidade prátika, servisu hamutuk no kooperasaun, ne’ebé bele uza iha mundu servisu.
Nia mós fó apresiasaun ba estudante sira ne’ebé partisipa iha atividade ne’e, no husu atu kontinua dezenvolve sira-nia kapasidade hodi bele promove kulinária lokál iha nivel nasionál, rejionál no internasionál.
Nia subliña katak, estudante sira, tenke aproveita koñesimentu no abilidade ne’ebé hetan iha eskola, tanba la’ós estudante hotu mak sei kontinua estudu iha universidade ka ensinu superior.
Tuir Vincencio, abilidade ne’ebé estudante sira aprende bele sai oportunidade atu kria negósiu rasik, sai emprezáriu no hetan rendimentu atu sustenta sira-nia moris, la depende de’it ba oportunidade servisu iha instituisaun ka empresa.
Iha atividade ne’ebá, estudante sira mós hetan oportunidade atu akompaña sensibilizasaun kona-ba partisipasaun feto iha vida militar, ne’ebé hato’o husi Komandante Tenente-Koronel Valerio Valente. Prezensa komandante nian sai oportunidade atu estudante sira hetan koñesimentu kona-ba profisaun militar.
Vincencio hein katak, atividade hanesan ne’e bele kontinua iha futuru, hodi hametin aprendizajen prátiku iha eskola, promove produtu lokál no prepara estudante sira atu sai profisionál no emprezáriu ne’ebé kontribui ba dezenvolvimentu turizmu no ekonomia lokál.
ETVP Avalia Kompeténsia Prátika Estudante Kulinária Prepara Futuru Joventude.
Iha boban nee, Diretor Eskola Tékniku Vokasionál Palaban (ETVP) dehan, Eskola halao ezame kompeténsia prátika kulinária atu avalia abilidade, kreatividade no koñesimentu estudante sira nian, hodi prepara sira atu bele aplika kapasidade ne’ebé aprende iha eskola ba oportunidade servisu no negósiu iha futuru.
José António Oki esplika katak, tuir sistema aprendizajen iha kursu sira, estudante sira simu matéria teoria no prátika. Nia temi katak prosesu aprendizajen ne’e iha alokasaun 30% ba teoria no 60% ba prátika, atu estudante sira la’ós de’it komprende matéria iha sala aula, maibé iha mós abilidade atu aplika iha prátika.
Nia hateten katak, ezame hakerek remata ona, no agora eskola hala’o avaliasaun kompeténsia prátika atu haree estudante sira-nia abilidade, kreatividade, koñesimentu no kapasidade atu esplika oralmente prosesu servisu ne’ebé sira halo.
Nia afirma katak, iha esperansa boot ba estudante sira-nia futuru, tanba liuhosi atividade prátika hanesan ne’e, sira bele dezenvolve talentu no kapasidade ne’ebé bele uza iha mundu servisu ka kria negósiu rasik.
Tuir nia, estudante sira bele uza abilidade ne’ebé aprende iha eskola atu loke negósiu iha sira-nia komunidade, buka oportunidade rendimentu no sustenta sira-nia família, la depende de’it ba oportunidade empregu iha instituisaun ka empresa.
Nia subliña katak, abilidade kulinária ne’e iha ligasaun direta ho dezenvolvimentu turizmu, liuliu liuhosi promosaun produtu lokál no hahán tradisionál ne’ebé komunidade iha. Ho nune’e, estudante sira bele transforma koñesimentu no abilidade ne’ebé hetan iha eskola sai oportunidade ekonomia ba sira-nia futuru.
José António Oki hein katak, ezame kompeténsia prátika ne’e bele ajuda estudante sira atu sai profisionál ne’ebé iha kapasidade, kreatividade no konfiansa atu aplika sira-nia koñesimentu iha moris loroloron no kontribui ba dezenvolvimentu turizmu no ekonomia lokál.
Kreatividade Promove Identidade Kulturál
Nunee mos Diretór Nasionál Polítika Defeza FALINTIL-Forças de Defesa de Timor-Leste (F-FDTL), Tenente-Koronel Valerio Valente, konsidera kreatividade no promosaun kulinária lokál nu’udar inisiativa importante atu valoriza kultura, promove produtu lokál no kontribui ba dezenvolvimentu turizmu no ekonomia komunidade.
Nia valoriza inisiativa eskola nian ne’ebé fó oportunidade ba estudante sira atu dezenvolve kreatividade liuhosi preparasaun hahán ho uza produtu lokál. Atividade hanesan ne’e bele ajuda estudante sira atu aprende valoriza rekursu lokál no kria variedade hahán ne’ebé bele promove ba públiku.
Tuir nia, promosaun kulinária lokál la’ós de’it kona-ba preparasaun hahán, maibé mós kona-ba preservasaun kultura no identidade komunidade. Tanba ne’e, estudante sira presiza dezenvolve kapasidade atu transforma produtu lokál sai produtu ne’ebé iha valor ba setor turizmu.
Nia mós konsidera katak, inisiativa hanesan ne’e bele haburas oportunidade ekonomia lokál, tanba estudante sira bele uza koñesimentu no kreatividade atu dezenvolve atividade produtiva no promove produtu sira ne’ebé komunidade iha.
Valerio apresia esforsu eskola no estudante sira nian, no hamenus katak promosaun kultura kulinária presiza kontinua, inklui aumenta variedade hahán no uza produtu lokál atu hametin identidade kulturál no atrai vizitante sira.
(jos)






