BAUCAU, STLTIMORLESTE.com — Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta inaugura sistema bee moos US$ 87,000 ne’ebé benefisia família 120 resin iha Vemasse, Baucau.
Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta, inaugura sistema distribuisaun bee moos ne’ebé benefisia família 120 resin iha aldeia remota haat, iha Suku Osoala, Postu Administrativu Vemasse, Munisípiu Baucau.
Projetu ne’e ho valór US$87,000 no kobre aldeia Bubuhomesa, Uatubela, Betulale no Uaihare-Bo’o, ne’ebé antes enfrenta difikuldade asesu ba bee moos.
Sistema ne’e iha rede distribuisaun ho naruk kilómetru 12, kombina bomba elétrika atu lori bee ba foho-leten no sistema gravitasaun atu distribui ba uma-kain sira.
Finansiamentu projetu ne’e mai hosi kontribuisaun benefatór italianu sira, US$40,000, no Autoridade Munisipál Baucau, liuhosi Programa Nasional Dezenvolvimentu Suku (PNDS), US$47,000.
Iha serimónia inaugurasaun, Ramos-Horta hamutuk ho Prezidente Autoridade Munisipál Baucau, Veneranda Lemos, no misionáriu Salesianu, Padre Eligio Locatelli.
Xefe Estadu hato’o apresiasaun ba dedikasaun Misionáriu Salesianu sira no servisu voluntáriu komunidade lokál nian iha implementasaun projetu ne’e.
Nia mós apela ba komunidade atu asumi responsabilidade hamutuk hodi mantein sistema bee moos no proteje bee-matan sira.
Lideransa lokál sira enfatiza importánsia kuda ai-horis no evita sunu-rai atu garante sustentabilidade rekursu bee nian ba tempu naruk.
Iha vizita ne’e, Ramos-Horta mós promete atu harii fali sala-de-aula eskola primária lokál nian, depois simu karta pedidu hakerek ho liman hosi estudante sira.
Aleinde ne’e, Prezidente promete atu entrega pesoalmente aparellu internét satélite Starlink rua iha prazu semana rua, atu apoia edukasaun estudante no asesu dijitál komunidade.
“Izolamentu jeográfiku labele sai impedimentu ba labarik timoroan sira atu estuda ho seguru no asesu dijitál modernu,” afirma Ramos-Horta husi diskursu iha Baucau Kinta 19/11/2026.
Prezidente mós fó garantia katak IX Governu Konstitusionál, lidera hosi Primeiru-Ministru Xanana Gusmão, kontinua fó prioridade ba reabilitasaun estrada rurál durante 2025–2026.
Nia subliña katak, asesu ba bee moos, edukasaun, saúde no estrada seguru sai prioridade importante iha ajenda dezenvolvimentu nasionál.
Inaugurasaun projetu ne’e reprezenta esforsu kooperasaun entre instituisaun lokál, Misionáriu Salesianu no benefatór internasionál atu hadi’a asesu komunidade rurál ba bee moos.
(eme)






