AMBENO, STLTIMORLESTE.com – Komisaun Nasional Eleisaun ho Serbisu Tekniku Administrasaun Estatal (CNE-STAE) halao edukasaun sivika ba estudante sira iha Eskola Sekundaria Jeral (ESJ) Baki, Suku Naimeko Oecusse, atu hatene kona ba prosesu partisipasaun povu iha festa demokrasia ba eleisaun Prezidensial, eleisaun Parlamentar no eleisaun ba Prezidente Autoridade Munisipal sira inklui Rejiaun Administrativa Espesial Oecusse-Ambeno (RAEOA).
Informasaun nee hatoo husi Prezidente CNE, Jose Belo ba STL iha ESJ Baki, Suku Naimeko, Postu Administrativu Pante Makassar, Rejiaun Administrativa Espesial Oecusse-Ambeno (RAEOA), Tersa (09/06/2026).
“Ami husi CNE-STAE haree ba eleisaun sira neebe tuir mai, tanba iha tinan 2027, ita tama ona ba eleisaun prezidensial, depois sei iha eleisaun ba munisipiu sira neebe maka tuir ona kriteria karik atu tuir eleisaun fasiadamente tuir governu ninia avaliasaun no tama ba tinan 2028, tama ona ba eleisaun jeral ba Parlamentar. Ohin ita hili ESJ Baki, tanba alende estudante barak no sira neebe atinji ona idade 16 ba 17 ano, tenke hasai ona kartaun eleitoral tuir kriteria sira neebe ke iha no tenke esplika ona kona ba deveres sidadania tuir eleisaun,” dehan Prezidente CNE, Jose Belo.
Nia haktuir tan katak, edukasaun sivika nee halao, atu esplika ba joven sira atu komprende diak liu tan, para sira iha responsabilidade, bain hira fo sira nia direitu vota ho rasional laos rasional, tanba sira maka sei tulun estadu nee ba oin, deside distinu nasaun ninian.
“Ita serbisu hamutuk atu hadia eleisaun nee, tanba sira dehan, eleisaun nee laos obrigatoriu, entaun balun la tuir votasaun, tanba nee maka tenke halo edukasaun sivika, atu aprosima bebeik hamutuk partidu politiku sira atu asegura eleisaun nee bele lao ho diak, partisipasaun masimu,” dehan nia.
Nia hakatuir tan katak, haree Oecusse hafoin muda legislasaun balun neebe uluk prezidente Autoridade nomeasaun deit husi governu sentral, maibe haree ba evolusaun neebe lao, dezenvolvimentu presiza figura ida neebe importante, maibe figura nee laos deit konfiansa husi governu sentral, maibe tenke liu husi mekanizmu eleisaun neebe demokratiku, tanba nee lei iha ona mudansa.
“Agora dadauk nee, Oecusse konsidera hanesan Munisipiu, tanba nee maka sei akontese mos eleisaun, katak Oecusse oan sira bele konkore, para eleitor sira, joven intelektual sira iha ona oportunidade ho partidu sira, atu iha oportunidade hili ema neebe pertinente, ema neebe iha vizaun, hanoin no matenek kontribui ba ninia rain, sei ita foti deit Prezidente Autoridade liu husi nomeasaun governu sentral, entaun sei iha vantazen nomos dez-vantajen,” dehan nia.
Agora Primeiru Ministru (PM) Kay Rala Xanana Gusmao ho Deputadu sira hanoin katak, diak liu Oecusse mos halo eleisaun hanesan ho Munisipiu seluk, tanba nee sei iha Prezidente Autoridade RAEOA ho Visi Prezidente, iha mos deputadu sira neebe eleitu atu ema hotu-hotu labele ba deit iha Dili, tanba deputadu iha nasional maibe mos iha deputadu iha munisipiu, tanba nee Oecusse iha rai enclave maske hetan tratamentu espesial tuir lei maibe lao tuir regras, atu nunee, bele aselera lalais dezenvolvimentu ba Oecusse oan.
“Hau hanoin Povu Oecusse, povu neebe preparadu, povu neebe sempre tau paz no estabilidade iha numeru um, ita boot sira nia kontribuisaun nafatin, tanba nee maka ba edukasaun votante ba povu enjeral nomos ba eskola sira, tanba nee estudante sira tenke abitua ho kultura demokrasia,” afirma Prezidente CNE, Jose Belo.
Iha oportunidade hanesan, Diretor Eskola Secundaria Jeral (ESJ) Baki, Chrisdaryantie Anuno Rampi dehan, agradese ba Prezidente CNE ho Diretor Jeral Nasional ho ekipa tekniku sira husi nasional no Diretor CNE-STAE Rejional Oecusse neebe ohin mai iha ESG Baki halao sosializasaun liu husi edukasaun Sivika ba estudante sira iha Oecusse, atu prepara sira nia dokumentus, liu-liu sira neebe idade 16 ba leten hodi trata sira nia dokumentus sira hodi hetan kartaun eleitoral atu tuir eleisaun iha tinan 2027 ba eleisaun prezidensial, Eleisaun Parlamentar iha tinan 2028 nomos eleisaun lideransa Autoridade Munisipal nian.
“Hau lori estrutura ESJ Baki ho Estudante sira hotu, hatoo obrigado wain, ba Prezidente CNE ho ekipa neebe maka ohin desimina ona informasaun liu husi edukasaun civika, hanesan bukae ida ba estudante sira atu partisipa iha festa demokrasia iha tinan oin mai,” dehan nia.
Iha biban nee, Adjuntu Komandante Eskuadra Pante Makassar, Inspetor Asistente Polisia Damiao da Conceicao dehan, liu husi edukasaun sivika, bele fasilita ona povu hodi partisipa eleisaun ho demokratiku la bele desturba festa demokrasia, tanba nee knar PNTL atu asegura sidadaun hotu livre tuir votasaun.
(jos)






