BAUCAU, STLTIMORLESTE.com – Bispu Dioseze Baucau, Dom Leandro Maria Alves konsidera maktoban Padre Agostinho da Costa nuudar padre inspirador, firme iha nia vida saserdotal, metin iha orasaun, forte iha nia pastoral no domin boot ba povu no nasaun iha tempu rezistensia.
Dom Leandro Maria Alves hatete lia hirak nee liu husi nia omelia iha misa funebre ba Padre Agostinho da Costa, iha Igreja Pro Katedral Vila Antiga Baucau, Sesta (05/06/2026).
“Amu Agostinho sai inspirador ba moris nuudar nai lulik, firme iha nia vida saserdotal, metin iha nia vida orasaun, no forte iha nia pastoral no domin neebe mak boot tebe-tebes ba nasaun rai doben Timor-Leste,” haktuir Dom Leandro.
Dom Leandro Alves esplika, maktoban Padre Agostinho da Costa bainhira halao tratamentu iha Hospital Rejional Eduardo Ximenes (HoREX) Baucau, hafoin atake iha Novembru 2025 kondisaun rekoperadu ho diak, kontenti no haksolok, ida nee hatudu bainhira Dioseze halao vizita iha selebrasaun ba nia tinan 84, maibe liu deit fulan ida Padre neebe koinhesidu ho siak hakotu iis, tanba Maromak hadomi.
Lider Katolika Dioseze Baucau nee konsidera, Padre Agostinho da Costa sarani hotu hatene, siak maibe kuandu koinhese ho klean Maktoban nia siak sinal domin nian ho intensaun fiar ba Maromak tenki lao tuir dalan los liu liu ho responsabilidade, orden ho lo-loos.
“Buat neebe Amu sempre halo mak reza hamutuk ho Nia, ida nee sai sasin ezemplu fiar lolos,” Dom Leandro Alves akresenta.
Iha fatin hanesan, Arsebispu Metropolitana Arkiodioseze Dili, Dom Virgilio Cardeal do Carmo da Silva agradese ba prezensa mate bian Padre Agostinho da Costa neebe durante moris inklina aan iha vida relijiozu hodi dedika servi no haklaken liafuan maromak nian ba sarani sira iha Diozese Maliana, Dili inkus iha Dioseze Baucau.
“Padre Agostinho ba familia no ba igreja Timor molok fahe ba Dioseze tolu hanesan agora nee sira nee mak manu aman uluk Igreja Timor nian, ohin ita iha nee hatoo agradese ba buat hotu sira halo,” hateten Dom Virgilio Cardeal do Carmo da Silva.
Nia sublina, padre Agostinho da Costa mate ho idade amu lulik tinan 55 no padre hirak neebe idade hanesan, padre Agostinho da Costa iha Igreja Katolika Timor hahu mihis ba daudaun.
Padre Agostinho nia mate Igreja no sarani Katolika Timor-Leste lakon nia esperiensia, matenek, santidade no lakon nia jenu pastoral neebe nia fo ba sarani sira iha kada paroquia neebe durante nia servi.
“Ita so aumentu agradese ba Amu Agostinho ba nia exemplo da vida, loos duni ami sira barak iha nee dala ruma mai la dun koinhese, maibe buat nee husi aparensia ita sempre haree nia simplisidade,” Dom Vergílio espresa.
Mate bian Padre Agostinho da Costa ema neebe simplisidade servisu ho nonok, fo aan tomak ba igreja sem rezerva ho responsabilidade no eduka sarani inklui frater sira liu husi jestu siak neebe nakonu ho domin.
Jestu padre Agostinho nian, Dom Vergílio konsidera nuudar ezemplu ba lider Igreja Katolika iha Timor-Leste no ba padre foun sira atu banati tuir.
“Ohin lori ita mai iha nee atu agradese ba nia servisu, simplisidade, silensiu nomos nia terus nonok lori nia kruz iha tempu sira nia frakeza,” Dom Vergílio espresa.
Dom Vergílio komenta, husi padre Agostinho da Costa nia simplisidade, silensiu sai modelu ba padre no lider Igreja Katolika iha Timor atu banati tuir atu aprende Maromak nia gloria.
Iha fatin hanesan, Bispo Diozese Maliana Dom Norberto Amaral fo sasin ba mate bian Padre Agostinho da Costa nia eduka ho jestu siak frater sira inklui pesoal servisu iha kartoriu, hakarak sai ema neebe diak ba jestaun igreja nian.
“Padre nee hirus dor, maibe nia dehan, hau hirus hau hakarak imi sai diak, nee duni nia neebe Maromak bolu ona fo liu presaun mai ita liu liu pesoalmente hau,” katak Dom Norberto.
Enkuantu reprezentante familia, Padre Aderito Victor, SDB hatoo deskulpa ba sarani sira hotu, tanba maktoban konhesidu ho jestu siak no hatoo agradese ba entidade hotu Prezidente Republika, Governu, pesoal saude, veteranus, Bispu nain tolu, Padre, Madre no sarani hotu neebe apoiu tantu dereita no indereita durante fo ba Padre Agostinho da Costa too hakotu vida iha mundu.
“Hodi Maktoban nia naran, ami familia husu deskulpa no perdaun ba sarani sira. Ami nia aman nee siak ten maibe siak osan mean,” Padre Aderito Victor espresa.
Entretantu misa funeral ba Padre Agostinho da Costa prezide husi Bispu Dioseze Baucau, Dom Leandro Maria Alves no akompanha husi Bispu Dioseze Dili, Dom Virgílio Cardeál do Carmo da Silva, SDB no Bispu Dioseze Maliana, Dom Norberto do Amarál hamutuk ho kieru, relijiozu, familia no sarani Dioseze Baukau.
Kadaver maktoban Padre Agostinho da Costa rasik hafoin remata misa translada husi Igreja Pro Katedral Vila Antiga ba haloot iha simiteriu Dioseze iha Parokia Sagradu Korasaun de Jesus Vila Nova, Tirilolo, Postu Administrativu Baucau vila.
Padre Agostinho da Costa nia Biografia
Padre Agostinho da Costa, moris iha Boilecumo, Baucau, iha loron 10 Maiu 1942, oan husi Jose da Costa (Rai-Di) no Maria Jacinta da Costa (Ussa Cai). Padre Agostinho da Costa nuudar oan mane daliman husi maun alin nain 8.
Pe. Agostinho hahu nia estudu iha escola Missio Baucau nomos iha Colegio Santa Teresinha do Menino Jesus Ossu no remata ho ezame kuarta klase iha tinan 1957. Iha tinan 1957 hahu nia estudu no formasaun iha Seminariu Menor Dare too tinan 1963. Remata tiha formasaun iha Dare, Pe. Agostinho da Costa kontinua nia formasaun no estudu iha Seminariu São José Macau too tinan 1966.
Depois remata nia estudu Filosofia iha tinan tuir mai nia fila hikas mai Timor hodi halo nia estajiu tinan ida iha Colegio de São Francisco Xavier, Dare. Iha tinan 1967 too tinan 1971 kontinua nia estudu Teologia iha Seminariu Maior de Leiria, Portugal.
Pe. Agostinho Simu ordenasaun sacerdotal iha loron 22 fulan Agostu tinan 1971 iha Sé Catedral Leiria Portugal husi Bispu Dom Domingos de Pinho Brandão.
Hafoin simu tiha ordenasaun, iha tinan 1972 fila hikas mai Timor hodi halao nia misaun nudar nailulik. Too iha Timor hahu nia apostoladu iha Misaun Manatuto, nuudar vigario kooperador hahu husi tinan 1972 too tinan 1974. Hafoin iha tinan 1974 simu knaar nuudar paroku ba paroquia Becora (Dili) too tinan 1979. Iha tinan 1979 simu hikas knaar nuudar Superior ba Misaun iha Manatuto too 1990. Iha tinan 1990 muda hikas ba Same nuudar Superior iha Missio Same too tinan 1996, no iha tinan 1997 liu husi Despacho N.8/1997, iha loron 4 fulan Agosto tinan 1997, hetan exoneragio husi nia knaar nuudar Paroku Paroquia Same.
Iha tinan 1997, ho eresaun kanonika ba Dioseze Baucau, Pe. Agostinho fila hikas mai hodi servi iha Dioseze Baucau. Iha tinan 1997 too tinan 2007 halo knaar pastoral iha paroquia Iliomar, Munisipiu Lautem.
Iha tinan 2008, Pe. Agostino da Costa simu knaar nuudar Kapelio iha Hospital Referal Eduardo Ximenes Baucau too husik nia iis.
Pe. Agostinho da Costa nia kontribuisaun ba luta independensia Timor-Leste. Iha tinan 1990 too 1997, Pe. Agostinho tulun funu nain sira iha Same Rejiaun Kruzeiru, hanesan lori ai-moruk no hahan ba funu nain sira no mos ba Nino Koni Santana hamutuk ho Luis Cardoso.
Iha tinan 1996 Pe. Agostinho da costa halao assistente Politiku iha Rejiaun Ponta Leste hodi tulun funu nain sira nebe kanek hodi lori ba Hospital hodi hetan tratamentu. Laos nee deit iha tempu neeba mos wainhira hasoru tempo difisil, Padre Agostinho da Costa uza batina hodi salva funu nain sira husi parte Sentru Leste nian hanesan iha Natarbora no iha fatin seluk tan.
Iha loron 3 fulan Junhu tinan 2026, horas 6.00 dader Maromak bolu hikas Pe. Agostinho da Costa, iha HoREX Baucau.
(tom)






