DILI, STLTIMORLESTE.com — Independénsia labele sai dalan ba elite polítika atu habokur an rasik, maibé tenke garante moris di’ak no justisa ba povu tomak.
Luta ba independénsia iha 1999 sai momentu importante iha istória Timor-Leste. Povu barak partisipa no sakrifika an atu hetan ukun rasik-an.
Sakrifísiu ne’e lori esperansa ba povu atu hetan moris seguru, justu no oportunidade hanesan, sein diskriminasaun ka eskluzaun.
Maibé, depois independénsia, dezafiu sosiál no ekonómiku kontinua afeta komunidade iha baze, ne’ebé seidauk sente mudansa signifikativa iha sira nia moris.
Situasaun ne’e hamosu kestaun kona-ba responsabilidade lideransa polítika, liuliu iha uza poder no desizaun Estadu atu fó benefísiu ba povu, la’ós ba interese pesoál ka partidária.
Eis Koordenadór CNRT Konsulta Popular 1999 no eis Deputadu Partidu Sosial Demokrata (PSD), Leandro Isaac, kritika elite polítika sira ne’ebé, tuir nia, haluha sakrifísiu povu nian durante luta ba independénsia.
“Luta ba ukun rasik-an iha 1999 la’ós atu kria klase foun ida ne’ebé mai habokur an de’it, enkuantu povu ki’ik ne’ebé sakrifika an kontinua moris iha dezafiu nia laran,” Leandro Isaac dehan ba STL, iha Dili, Segunda (09/11/2026).
Nia hatutan katak, lider sira ne’ebé kaer poder tenke iha korajen, onestidade no imparsiálidade, tanba justisa tenke aplika ba ema hotu, inklui sira rasik.
“Hakarak justisa ba sé, ba ema seluk de’it ka ba ita nia an mós? Labele hein de’it poder hodi rezolve,” nia dehan.
Leandro Isaac husu ba lider polítiku sira atu hamenus ambisaun partidária no tau interese nasionál, moris di’ak povu nian no justisa sosiál nu’udar prioridade.
Nia mós apela ba lideransa atu fila fali ba espíritu unidade nasionál ne’ebé hametin luta durante Konsulta Popular 1999.
Iha parte seluk, Observadór Polítika, Daniel da Costa, konsidera kritika Leandro Isaac nu’udar reflexu husi preokupasaun povu iha baze ne’ebé kontinua hein mudansa.
“Kritika ne’e fó hanoin ba elite polítika katak legitimidade ukun rasik-an mai husi sakrifísiu povu. Se povu kontinua moris iha susar, labele dehan dezenvolvimentu susesu ona,” Daniel da Costa dehan.
Daniel hatutan katak, justisa tenke aplika ba ema hotu, la’ós de’it ba ema seluk ka adversáriu polítiku.
Entretantu, Akademista Universidade da Paz (UNPAZ), Alberto de Jesus, haree kestaun ne’e husi perspetiva edukasaun no dezenvolvimentu sosiál. Nia konsidera edukasaun nu’udar baze atu hametin kapasidade povu nian.
“Se sakrifísiu povu nian atu hetan valor loloos, edukasaun tenke sai prioridade. Povu ne’ebé matenek mak bele kontrola poder, exige justisa no garante dezenvolvimentu to’o ba baze, la’ós ba elite de’it,” Alberto de Jesus dehan.
Alberto hatutan katak, espíritu unidade nasionál sei forte bainhira joven sira hetan edukasaun di’ak, servisu ne’ebé dignu no oportunidade hanesan atu partisipa iha dezenvolvimentu nasaun nian.
(car)






