KAK Integra Matéria Anti-Korrupsaun iha Universidade

Komisariu Komisaun Anti Korrupsaun (KAK), Rui Perreira. (Foto: STL/Joseph Koa)

DÍLI, STLTIMORLESTE.com – Komisaun Anti-Korrupsaun (KAK) no MESSK prepara matéria Anti-Korrupsaun atu integra iha kurrikulu universidade sira, sujeitu ba aprovasaun Governu.

Proposta ne’e sei submete ba Konsellu Ministru molok implementa hanesan projetu-pilotu durante fulan neen iha universidade sira.

Komisáriu KAK, Rui Pereira dos Santos hatete, elaborasaun matéria ne’e hahú ona iha tempu lideransa eis-Komisáriu Dr. Sérgio Hornai, ho apoiu konsultór na’in-rua.

“Dokumentu Anti-Korrupsaun ne’e elabora kleur ona, dezde eis-Komisáriu KAK Dr. Sérgio Hornai nia tempu,” Rui Pereira hatete ba jornalista iha Ministériu Finansas, Aitarak Laran, Kuarta-feira (18/11).

Nia esplika katak, prosesu elaborasaun kontinua ho partisipasaun universidade sira no parseiru relevante, inklui reprezentante akadémiku sira.

Molok dokumentu finaliza, KAK no MESSK sei kontinua diskusaun no simu kontribuisaun husi universidade sira, liuliu pro-reitór sira ba asuntu akadémiku.

Depois finaliza, dokumentu sei entrega ba MESSK atu submete ba Konsellu Ministru hodi hetan aprovasaun.

Tuir planu KAK, matéria ne’e sei hahú implementa hanesan projetu-pilotu durante fulan neen, ho envolvimentu dosente KAK no MESSK.

Durante períodu ne’e, dosente husi instituisaun rua sei hanorin no akompaña dosente universidade sira atu prepara kapasidade akadémika.

“Depois liu tiha fulan neen, ami sei entrega responsabilidade tomak ba universidade no institutu sira,” Rui Pereira afirma.

Kontéudu matéria ne’e sei bazeia ba Konvensaun Nasoins Unidas Kontra Korrupsaun (UNCAC) no lejislasaun Timor-Leste, inklui Kódigu Penál.

Matéria ne’e sei aborda abuzu podér, konflitu interese, korrupsaun ativa no pasiva, inklui partisipasaun ekonómika iha negósiu.

Rui Pereira hatete, objetivu mak atu fó koñesimentu ba estudante universitáriu kona-ba prevensaun korrupsaun no risku sira ne’ebé bele mosu iha ambiente servisu públiku no privadu.

Matéria ne’e bele sai disiplina independente ka integra iha matéria Sidadania, ho kréditu rua ka tolu. Maibé, modelu implementasaun sei depende ba diskusaun no aprovasaun Governu.

Vise-Primeiru-Ministru no Ministru Ensinu Superiór, Siénsia no Kultura Interinu, Mariano Assanami Sabino, konsidera edukasaun hanesan instrumentu importante atu harii kultura integridade.

“Kombate korrupsaun ne’e, ha’u hanoin tenke hahú duni husi edukasaun. Ita halo lei no halo edukasaun atu depois sai kultura,” Mariano hatete.

Nia subliña katak, universidade la’ós de’it fatin atu dezenvolve koñesimentu siéntífiku no tékniku, maibé mós atu forma sidadaun ho hanoin krítiku, konsiénsia étika no responsabilidade públika.

Mariano hatete, matéria ne’e tenke ajuda estudante sira identifika konflitu interese, komprende konsekuénsia korrupsaun no respeita rekursu públiku.

Entretantu, Pro-Reitór ba Kuálidade Akadémika Universidade Dili (UNDIL), Hugo Lourenço, konsidera proposta ne’e kontribuisaun ba esforsu hadi’a Estadu.

Maibé, nia hatete universidade balu iha ona matéria Edukasaun Sivíl no kontéudu relasionadu ho anti-korrupsaun iha sira-nia programa akadémiku.

Hugo fó ezemplu fakuldade sira hanesan Polítika, Administrasaun Públika no Relasaun Internasionál ne’ebé hanorin ona kontéudu relevante.

Nia mós alerta katak, korrupsaun bele estraga dezenvolvimentu nasionál, liuliu bainhira rekursu públiku la uza tuir interese povu.

“Timor-Leste iha povu ki’ik no rai ki’ik, maibé iha orsamentu ne’ebé boot. Tanba sá mak povu sei kiak nafatin?” Hugo husu.

Nia mós husu KAK atu fó informasaun públika kona-ba númeru kazu korrupsaun ne’ebé investiga ona no rezultadu investigasaun sira.

“Ha’u hakarak husu de’it ba KAK, durante ne’e investiga ona kazu korrupsaun hira,” nia kestiona.

Hugo konsidera katak, transparénsia kona-ba investigasaun no rekursu Estadu ne’ebé lakon importante atu hametin konfiansa públika.

Proposta matéria Anti-Korrupsaun ne’e sei depende ba finalizasaun dokumentu, diskusaun téknika no aprovasaun Konsellu Ministru antes implementasaun iha universidade sira.

(ter)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *