DILI, STLTIMORLESTE.com – Peskizadora Lao Hamutuk (LH) husu Governu atu investe iha setor produtivu sira, tanba daudaun nee Bayu Undang laiha ona produsaun.
Kestaun nee hatoo husi Kordenadora no Peskizadora Lao Hamutuk, Marta da Silva ba jornalista sira, bainhira remata halo enkontru ho Prezidente Republika Jose Ramos Horta iha Palasiu Prezidensial Nicolau Lobato, Bairo Pite, Sesta (07/08/2026).
Koordenadora Lao Hamutuk hatete, Bayu Undang nia produsaun remata ona iha dia 4 Junhu 2025 iha tinan kotuk laiha ona produsaun, hanoin katak ida nee laiha ona reseitas kampu produsaun nunee fila ba zero ona, tanba nia ekonomia la viavel, foin lalais iha relatoriu ikus iha deit bilaun 18.31 tuir nia hanoin katak nee iha limitadu tebes.
“Tinan tinan sempre halo levantamentu agora labele koalia reseitas maibe oinsa mak uza rekursu osan iha nee ba setor produtivu sira, dudu ba rejultadu implementasaun katak alokasaun osan sira nee bele jere ho atinzimentu neebe diak pelumenus tinan 1 ka 2 nee bele sukat nia atinzimentu iha setor sira,” dehan Peskizadora Lao Hamutuk.
Tanba nee mak setor produtivu nee setor save nia agora governu mos kampanha barak ba ekonomia maibe Lao Hamutuk nia hakarak nee bule ekonomia nee ba liu setor produtivu sira hanesan peskas no seluk tan.
Nia hatete, ladun konkorda bainhira foka liu ba buat neebe iha rai okos maibe foka mos setor agrikultura nunee bele redus tiha importasaun rai liur.
“Agora ita kontente tanba iha osan naton bele hatama sasan sira husi rai liur maibe tinan hira mai tan ita osan menus ita labele ona importa sasan husi rai liur, agora ita nia preparasaun oinsa? Bele prense demanda rai laran ida nee mos papel barak husi lina ministerium sira liu liu Ministeriu Agrikultura ho seluk tan, sira iha responsablidade oinsa mak bele haree investimentu iha setor sira nee , pelumenus it abele hakat netik husi depedensia neebe porvolta 80 too 90% ba fundu Petrolifeiru,” katak peskizadora.
Tuir Lao Hamutuk nia haree laiha ona produsaun Bayu Undang sei iha impaktu ba ekonomia TL kalae? katak ba kestaun nee peskizadora hatete dadaun nee sei sobrevive hela tanba iha osan balansu neebe sufisiente maibe sei defende ba investimentu iha merkadu internasional neebe defende ba investimentu maibe dala barak labele kontrola mos espera katak ba oin laiha negativu maske iha pasadu iha negativu.
“Uluk pasadu iha negativu ita bele subtitui husi osan husi produsaun maibe agora iha futuru nia iha negativu nee susar los ba ita Timor Leste atu subtitui nia negativu nee, tanba durante nee seidauk iha rekursu fonte finanseiru seluk neebe bele subtitui ba ita nia fundu petrolifeiru inklui inzenta ba orsamentu jeral estadu, hau hanoin Governu bele iha exercicio diak liu tan, ita iha tempu naton para bele hadia ita nia rai laran, molok ita monu rai naruk fiskal.” katak nia.
Foin lalais Ministru Petroleu Rekursu Minerais (MPRM), Francisco da Costa Monteiro klarifika produsaun mina no gas iha Bayu Uudang laos foin maran, maibe dezde iha loron 4 Julhu 2025 nee hapara ona produsaun.
Tinan kotuk iha Konselhu Ministru relata tiha depois aprezenta ba media katak Governu hetan notifikasaun husi Santos hanesan operador Bayu Undang ho parseiru sira iha loron 4 Junhu 2025 nian hapara ona produsaun katak dezde iha momentu neeba laiha produsaun.
(eme)






