ERMERA, STLTIMORLESTE.com — Prezidente Autoridade Munisipál Ermera, José Martinho dos Santos Soares deklara katak, autoridade munisipál identifika ona fatin abrigu sira iha Munisípiu Ermera no iha ona planu atu dezenvolve fatin hirak ne’e sai destinasaun turizmu istóriku.
“Desde kleur ita iha ona planu ida kona-ba turizmu istóriku, liuliu abrigu sira ne’e. Iha mós turizmu relijiozu, hanesan Kruz Boot iha Lete Foho Atsabe, no turizmu naturál, hanesan mota, Bandeira no lagoa sira ne’ebé bele atrai vizitante iha futuru,” dehan José Martinho ba jornalista sira iha Ermera, Sesta-feira (25/09/2026).
Nia hatutan katak implementasaun programa sira ne’e sei depende ba orsamentu ne’ebé Governu sentrál aloka ba munisípiu. Se alokasaun orsamentu sufisiente, autoridade sei hahú implementa planu sira ne’e.
Maibé, nia dehan prioridade agora mak hadi’a infraestrutura, liuliu estrada husi Gleno ba Lete Foho no husi Lete Foho ba Atsabe. Nia hateten katak prosesu konstrusaun estrada sira ne’e hahú ona, inklui estrada ne’ebé liga ba Bobonaro.
“Planu sira ne’e iha ona kleur, maibé seidauk tau implementasaun tanba prioridade agora mak estrada. Se halo fatin turizmu ida diak, maibé estrada laiha, ema sei difísil atu ba to’o iha ne’ebá,” nia esplika.
José Martinho mós hateten katak Diresaun Munisipál Jestaun Merkadu no Turizmu hala’o hela servisu no iha ona dadus kompletu kona-ba fatin abrigu sira. Fatin hirak ne’e hotu identifika ona no hein de’it aseitasaun Governu no alokasaun orsamentu atu bele hahú implementasaun iha terenu.
Nia fó ezemplu katak iha Hatulia, autoridade halo ona fatin ida ba turizmu komunitáriu, ne’ebé bele dezenvolve liuhusi osan PNDS no PDM, depois planu aprovadu.
Tuir José Martinho, se infraestrutura no fatin turizmu sira bele organiza diak, Ermera bele sai hanesan fatin promosaun turizmu iha Ázia-Pasífiku.
“Kuandu ita konvida ema mai, presiza mos hatudu fatin diak no iha hahan. Tanba ne’e infraestrutura mak importante,” nia dehan.
Kona-ba orsamentu ba rehabilitasaun estrada, nia esplika katak prioridade sira sei identifika liuhusi Konsellu Koordenasaun no Konsellu Konsultivu, ho partisipasaun xefi suku no administradór sira. Hafoin diskusaun no votasaun, planu ne’ebé aprovadu sei haruka ba nível nasionál.
Nia hateten katak, estrada nasionál husi Gleno ba Humboe no husi Humboe ba Lete Foho tama ona iha faze konstrusaun. Iha Gleno mós konstrusaun lao hela atu hadi’a infraestrutura iha sentru sidade.
Ba estrada rurál, nia dehan programa PNDS kontinua apoiu konstrusaun estrada sira, nune’e iha área rurál barak ona estrada tama.
Nia mós informa katak, iha Suku Estadu to’o Suku Raimerhei, inklui fatin abrigu Aiceo, tama ona iha planu no sei implementa iha tinan ida ne’e. Planu sira hotu iha ona no hein implementasaun iha terenu.
José Martinho mós hateten katak ba tinan 2027, PAM iha alokasaun orsamentu hamutuk US$ 14 millaun.
“Ami nia orsamentu nafatin 14 millaun, ne’ebé fahe ba salariu, bens no servisu, transferénsia públika, kapitál menor no kapitál dezenvolvimentu,” nia dehan.
Nia hatutan katak, kapitál dezenvolvimentu sei uza ba konstrusaun no reabilitasaun estrada, eskola no sistema irigasaun, ho alokasaun hamutuk US$ 1.6 millaun.
Iha parte seluk, Xefi Suku Raimerhei, Abel De Jesus Soares, dehan fatin abrigu sira konsidera hanesan patrimóniu istóriku, nune’e presiza hadi’a estrada atu fasilita vizita.
“Fatin abrigu sira ne’e fatin istóriku, maibé presiza hadi’a estrada atu vizitante sira bele fasil mai vizita,” dehan Abel.
Nia hatutan katak, fatin istóriku sira presiza hetan atensaun máximu, atu bele preserva no konta istória ba jerasaun foun.
(ter)
