DÍLI, STLTIMORLESTE.com – WorldFish Timor Leste haforsa kapasidade produtor no funsionáriu atu aumenta produsaun, jestaun fini no sustentabilidade setor akikultura iha Timor-Leste.
Country Representative WorldFish Timor-Leste, Mario Pereira
hatete akikultura iha Timor-Leste sei sai área foun, tanba ema barak seidauk iha koñesimentu adekuadu kona-ba siénsia no jestaun setor ne’e.
Tanba ne’e, WorldFish fó formasaun ba funsionáriu Ministériu Agrikultura, Peska no Floresta (MAPPF), liuliu ba iha Diresaun Nasional Akikultura, atu haforsa kapasidade kona-ba dezenvolvimentu no jestaun komponente akikultura, inklui sentru viveirus.
“Ita hakarak hasae ita nia produsaun, ita presiza hametin sentru viveirus sira atu produs fini, duké sosa fini husi liur,” dehan Mario Pereira ba STL iha Uma Adat MAPPF, Comoro, Dili, Kinta (24/09/2026).
Nia hatete WorldFish mos fó formasaun ba hakiak-na’in sira no grupu setór privadu ne’ebé envolve iha negósiu akikultura, inklui produtor no komersiante.
Formasaun ne’e inklui kapasidade atu lori produtu ikan ba merkadu, ho objetivu atu asegura kuantidade, kualidade no folin razoavel to’o ba komunidade.
Ba produtor sira, WorldFish fó apoiu hanesan fini no hahán iha faze inisiál, atu ajuda sira komesa produsaun no kontinua investimentu ba siklu produsaun tuirmai.
Mario hatete, projetu PADTL, ne’ebé hetan apoiu husi Governu Nova Zelándia, agora iha liu 1.000 benefisiáriu ne’ebé simu treinamentu husi WorldFish.
Alende ne’e, projetu ikanadapt iha ona 150 benefisiáriu, ne’ebé mos simu formasaun kona-ba hakiak no produsaun ikan.
Nia subliña katak, produsaun labele sustentável se komunidade produtor sira la hetan lukru atu sustenta sira-nia moris.
“Labele garante produsaun sei lao nafatin kuandu laiha lukru ba komunidade sira hodi sustenta sira-nia moris,” dehan nia.
Tuir Mario, WorldFish buka mekanismu atu atividade sira bele fó benefísiu máximu ba produtor, nune’e bele motiva komunidade kontinua hakiak no produs ikan.
Objetivu ne’e mos atu kontribui ba meta produsaun ikan 15 kilograma ba ema ida kada tinan, maibé presiza komitmentu no investimentu konsistente.
Nia hatete, investimentu presiza kontinua kada tinan, tanba investimentu ne’ebé la konsistente bele interrompe siklu produsaun no afeta komunidade sira ne’ebé depende ba atividade akikultura.
Mario subliña katak, WorldFish labele hala’o esforsu mesak, maibé presiza kooperasaun ho Governu liuhusi mekanismu servisu ne’ebé koordenadu.
“Bainhira ita lao iha dalan ida de’it, sei haforsa konektividade, implementasaun iha terenu no fó parte ba komunidade sira,” dehan nia.
Atualmente, WorldFish promove sentru fini haat iha Leohitu, Parlamento, Culcauk no Hera, alende suporta sentru fini governu sira.
Sentru fini governu nian sei sai fatin importante atu mantein kualidade fini no asegura produsaun, tanba kualidade jenétika fini determina rezultadu produsaun.
Sentru sira ne’e sei produs fini ho kualidade ne’ebé produtor sira bele asesu no sosa ho kustu razoavel, atu apoia dezenvolvimentu akikultura sustentável iha Timor-Leste.
(dom)







