AMBENO, STLTIMORLESTE.com – Ministeriu Saude (MS) hamutuk ho Autoridade Rejiaun Administrativa Espesial Oekusi-Ambeno (RAEOA) realiza kampanha Nasional Nutrisaun ho tema “Han Ai-haan Nutritivu, Moris Saudavel”.
Serimonia kampanha nasional nutrisaun nee hahu ho simu Prezidente Autoridade RAEOA ho estrutura Rejional nomos Reprezentante Ministeriu Saude liu husi Diresaun Nutrisaun, introdusaun husi Master of Serimonia (MC) kona ba ajendamentu kampanha Nasional Nutrisaun, orasaun no liafuan abertura husi Sekretariu Rejional Saude, Luis de Jesus Neno.
“Ohin Ita hamutuk iha nee hodi halao kampanha Nasional Nutrisaun, atu desamina informasaun ba Ita Nia komunidade tanba iha Oecusse-Ambeno kauza nutrisaun tama kategoria klasifikasaun 3 ho problema nutrisaun,” dehan Sekretariu Rejional Saude, Luis de Jesus Neno liu husi ninia diskursu iha Salaun IADE, Kinta (12/06/2025).
Iha biban nee, Prezidente Autoridade Rejiaun Administrativa Espesial Oecusse-Ambeno (PA-RAEOA), Rogerio Tiago de Fatima Lobato, sente kontente partisipa iha kampanha Nasional Nutrisaun.
Nia dehan, nuudar PA-RAEOA, apoiu tebes programa ida nee, atu hamenus raes badak no halo kampanha aihan nutritivu neebe povu agrikultor sira produs iha rai laran, liu-liu iha Oecusse atu nunee oan sira bele hetan aihan nutrituvu.
“Intenasaun husi kampanha Nasional semana Nutrisaun, bazeia ba estatistika saude nasional hatudu kobertura indikadores nutrisaun kuaze menus husi 60%, ida nee sai obstaklu ida, tanba menus partisipasaun komunidade lori oan ba identika estadu nutritsaun liu husi monittorizasaun, kresimentu rutina, imunizasaun, Asesu ANC no partus iha fasilidade saude. Tanba nee, ita atu redus kazu malnutrisaun, presiza asaun integradu husi parte hotu-hotu atu hola parte,” dehan nia.
Nia haktuir tan katak, atu dadus estatistika nasional, hatudu katak RAEOA okupa terseru lugar ba kazu malnutrisaun.
Rogerio konsidera kazu malnutrisaun aumenta tanba ladun konsumu aihan neebe ho valor nutritivu, presiza hemu susu ben karau nian inklui aihan lokal sira neebe la kontamina ho kimiku, aihan iha rai laran, fresku.
“Iha Oecusse, karau barak loos, maibe dala barak ita nia inan aman sira uza karau nee hodi halo lia deit, dala ruma uza hodi foti barlakeadu, ida nee kultura maibe presiza halo transformasaun ho pensamentu ema barak iha Oecusse, balun lulik Ikan, lulik Manu no fahi, dala ruma ho kultura maka indepe ita atu hetan ai-han neebe nutritivu,” afirma PA-RAEOA.
Nia afirma, kazu malnutrisaun nee, problema komum ida, presiza esforsu integradu husi setor publiku, inklui setor privadu hodi bele redus kazu malnutrisaun iha Oecusse.
Tuir relatoriu husi fasilidasde hotu iha RAEOA, kobertura Q1 tinan 2025, rejistu kazu malnutrisaun menus todan 4%, Krekas 4%, Raes Badak 9%. Tanba nee ho kampanha nasional semana nutrisaun nee, fo hanoin ba entidades hotu atu bele habelar liu tan informasaun nee, too iha baze, atu han, hahan neebe ho nutritivu ba inan isin rua, no labark sira neebe ho idade tinan 5 mak kraik bele hakbesik ba fatin tratamentu saude hirak neebe besik hela fatin hodi hetan hahan neebe ho nutritivu.
Partisipa iha serimonia lansamentu kampanha nasional semana nutrisaun iha Oecusse maka Prezidente Autoridade RAEOA ho Sekretariu Rejional sira, Reprezentante Ministeriu Saude, reprezentante komandante PNTL Rejional Oecusse husi komandante eskuadra Pante Makasar, Diretor rejional sira hotu, kargu xefia husi kada Sekretariu Rejional, Jestor Postu Administrador sira, Xefe Departamentu sira husi Saude RAEOA, Profisional Saude, Xefe Suku, katekista Bairru sira nomos komunidade Oecusse.
Tuir observasaun STL hafoin realiza serimonia kampanha Nasional Semana Nutrisaun iha Salaun Institutu Apoiu Dezenvolvimentu Emprezarial (IADE) Oecusse, Autoridade RAEOA ho ekipa tomak inklui ajensia sira ba vizita pakote integradu saude (PIS) iha Oefoko, Aldeia Fatubijae Suku Bobokase, Postu Administrativu Pante Makasar, RAEOA.
(jos)







