DILI, STLTIMORLESTE.com – Diretor Jeral Prevensaun no Sensibilizasaun, Antonino Alves Da Cruz hatete, artigu 28 koalia kona-ba Diretor Jeral, Diretor Nasional, Xefe Departamentu, Prezidente Ajensia Autonomia, sira deklara sira nia rikusoin iha KAK, tuir lei numeru 7/2020, 26 Agostu kona- ba lei Medida Prevensaun no Kombate Korupsaun (MPCC), mak iha deklarante sira deklara rendimentu bens no interese iha KAK.
“Iha deklarasaun rendimentu bens no interese tinan ida nee neebe mai rejista sira nia deklarasaun rikusoin ema 12.088 husi numeru nee, sira submete formulariu iha balu dala rua iha balu dala tolu ho nia total 22.300 deklarante maka submete ona iha ita nia plataforma deklarasaun rendimentu ben no interese nian, “dehan Antonino ba sornalista sira, iha Kaikoli, Kuarta (08/10/2025).
Tuir nia, husi deklarante 12.088 neebe rejista ona sira nia deklarasaun rikusoin nee, klasifika ho nia tipu oin oin, balu bolu naran inisial, anual, final no mos pos ezersisiu no ikus maka tri anual.
Maibe deklarante 12.088 neebe presta ona sira nia deklarasaun, falta deklarante nain 2072 maka ita konsidera hanesan infratores la presta sira nia deklarasaun tuir prazu, no sira nee ita aplika ona koima 25 porsentu tuir lei neebe iha.
Nunee deklarante 12.088 kompostu husi deklarasaun inisial katak, ema sira neebe foin simu kargu ka funsaun neebe rejista iha sistema (2505) nee, atus rua walu nulu (280) la kumpri prazu ida nee mos aplika koima, no kumpri prazu maka rihun rua atus ida hitu nulu resin neen (2176).
No deklarante sira neebe bolu anual hamutuk deklarante 8360, husi numeru nee rihun rua hitu nulu resin rua (2072) la kumpri prazu, no sira neebe kumpri prazu hamutuk 6288, no sira neebe la kumpri prazu aplika ona sansaun no koima ba sira.
Ho total sira neebe koa sira nia salariu bazeia ba infrasaun no la kumpri prazu neebe fo, too agora dadaun hamutuk osan iha konta temporariu Komisaun Anti Korupsaun nian ho montante US$ 357,813.47 maka agora dadaun iha kofre temporariu KAK nian.
Tanba sira neebe aplika koima kuaze hotu hotu kumpri hotu sira nia obrigasaun, tanba iha buat rua se aplika 25 porsentu ba sira maka la kumpri, fo prazu ba sira fulan tolu se iha fulan tolu nia laran maka sira la ba tan koa 30 porsentu husi salariu mensal, maibe ema sira neebe iha kumpri ona sira nia obrigasaun ba koima neebe KAK aplika ba sira.
Iha autoridade rua ida maka Tribunal Rekursu, no ida maka KAK, no iha TR hanesan eis titulares orgaun soberanu hanesan Prezidente da Republika, Primeiru Ministru, Governu no Deputadu sira, no membru Governu sira deklara iha TR, ses husi nee hotu hotu ba deklara iha KAK.
No Komisaun iha nia mekanizmu haruka karta aviza, informa informasaun ba iha rekursu umanus sira hodi aviza atu sira bele prense deklarasaun, tanba lei mos hateten.
Iha fatin ketak, Prezidente Tribunal Rekursu, Afonso Carmona dehan, tuir lei se maka la rejistu krime dezovidensia.
“Tuir lei KAK nian iha rua balu rejistu iha KAK no balu rejistu iha Tribunal Rekursu (TR) liu liu orgaun soberanu sira, no tuir lei se maka la rejistu krime dezovidensia, imi nia perguntas nee to agora ita seidauk iha dadus neebe indika se maka seidauk, mas se karik iha ita sei aplika sansaun ba sira, “dehan Prezidente Tribunal Rekursu, Carmona.
Nia dehan, sei halo fali verifikasaun ida tanba iha kada fulan Janeiru rejista ona, no sei buka informasaun atu aplika sansaun ruma tuir lei haruka ba sira neebe la kumpri.
Aleinde nee, Akademiku UNTL, Rafael de Jesus dehan, ema hotu tenke hakruk iha lei nia okos, tanba nee se la halo tuir tenke aplika sansaun.
“Hau hanoin se maka la kumpri regra neebe iha tenke aplika sansaun, liu liu ba hirak neebe lei fo dalan atu deklara rikusoin, tenke halo tuir ida nee no kumpri hodi ba deklara rikusoin,” dehan nia.
Nia hatutan, hanesan Timoroan neebe asumi responsabilidade boot, tenke hatudu ezemplu neebe diak ba sidadaun sira, hodi hakruk ba regra neebe iha.
Jornalista: Terezinha
Editora: Carme Ximenes
