KUALA LUMPUR, STLTIMORLESTE.com – Prezidensia ba ASEAN no atual Primeiru Ministru Malaysia Datuk Seri Anwar Ibrahim, kongratula Prezidente Republika (PR) Jose Ramos Horta no Primeiru Ministru (PM) Kay Rala Xanana Gusmão ba Timor Leste neebe sai ona membru ASEAN ba da 11.
Xefe Governu Malaysia kongratula Prezidente Horta no Primeiru Ministru Xanana Gusmão iha ambitu simeira ASEAN nian ba dala 47 neebe realiza Kuala Lumpur Convention Center, Malaysia, Domingu (2/10/2025).
“Hatoo hau nia Kongratulasaun ba Prezidente Jose Ramos no Primeiru Ministru (PM) Xanana Gusmão mai iha ASEAN,” anunsia Anwar Ibrahim.
Formalizasaun adezaun Timor Leste nian ba membru ASEAN nee asina husi xefe estadu, membru no xefe governu husi nasaun ASEAN nian inklui Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão.
Aliende nee partisipa iha simeira ASEAN ba dala 47 no asina formalizasun Timor-Leste nian nee partispa husi Primeiru Ministru Malazia Datuk seri anwar Ibrahim, Sultan Brunei, Sultan Hassanal Bolkiah, Prezidenti Republika Indonezia Prabowo Subianto, Primeiru Ministru Kambodia, Sonexay Siphandone, Primeiru Ministru Singapura Lawrence Wong, Primeiru Ministru Tailandia Anutin Charnvirakul, Prezidenti TL, Jose Ramos Horta, Primeiru Ministru Timor Leste Kay Rala Xanana Gusmão, PR Brazil Luis Inacio Lula da Silva, PR Afrika Matamela Cyril Ramaphosa, President majelis EU Antonio Costa, SEKJER ONU Antonio Guterres.
Etapa ida-nee marka rohan hosi Timor-Leste nia hein ho tempu naruk dezde aplika ba adezaun iha tinan 2011.
Timor-Leste nia dalan ba ASEAN laos deit nuudar objetivu polítika esterna ida; maibe nee esforsu harii nasaun, realizasaun vizaun ida neebe moris ho independensia iha tinan 1975: atu involve-an iha mundu liu-hosi amizade, dialogu, no progresu neebe hamutuk, enkuantu tane aas valor hirak neebe define ‘sé mak ita nuudar povu’.
Kompromisu TL nian ba integrasaun ASEAN konsagra ona iha Konstituisaun Republika Demokratika Timor-Leste, neebe husu atu hametin relasaun hotu “liuliu ho nasaun hirak iha rejiaun” hodi promove pás, estabilidade no progresu.
Vizaun nee reafirma iha Planu Estratejiku Dezenvolvimentu 2011–2030, hodi identifika adezaun ba ASEAN nuudar prioridade nasional.
Dezde aplika iha 2011, ASEAN akompania ona Timor-Leste liu-hosi prosesu avaliasaun no kapasitasaun neebe metin.
Iha 2022, lider ASEAN sira konkorda, ho prinsipiu, atu admite Timor-Leste nuudar membru ba dala-11, no iha 2023, sira adota Roteiru ida ba Adezaun Plena hodi orienta prontidaun institusional no teknika.
(alb)







