BAUKAU, STLTIMORLESTE.com – Tempu besik Governu liu husi Ministeriu Justisa (MJ) hahu aplika ona Rejime Emolumentar Rejistu Notariadu ba sidadaun sira neebe atu trata dokumentus iha Diresaun Konservatoriu Servisu Rejistu Notariadu sei selu.
Hafoin sesaun abertura ba sensibilizasaun dektetu lei numeru 46/2011 loron 19 Outubro no diploma Ministerial numeru 14/2025 kona-ba ba Implementasaun Rejime Emolumentar Rejistu Notariadu ba Autoridade Postu Administrativu 8 no Autoridade Suku 62 iha salaun Sentru Konvensoens Vila Antiga Baukau, Segunda 02 Fevereiru 2026, Diretor Jeral ba Rejistu Notariadu Agostinho Gonçalves Viera hateten, durante sidadaun sira neebe trara dokumentus sira iha rejistu notariadu ho gratuita, tanba dekretu lei numeru 46/2011, loron 19 Outubru kona-ba ba Implementasaun Rejime Emolumentar Rejistu Notariadu seidauk aplika durante tinan 15 nia laran, maibe iha tinan 2026 sei aplika lei refere ba sidadaun sira neebe trata dokumentus iha rejistu notariadu sei selu tuir resgras neebe sei estabelese.
“Lei nee sai antes tiha ona agora mak ita foin aplika, nee iha preparativu diploma ministerial iha hotu ona prosedementu pagamentu iha hotu ona agota hein loke konta bankaria iha BNCTL sidadaun sira selu karik selu direitamente iha banku,” Diretor Jeral ba Rejistu Notariadu Agostinho Gonçalves Viera hatete ba jornalista sira iha Vila Antiga Baukau, Segunda (02/02/2026).
Nia sublina, sidadaun sira neebe atu trata dokumentus sira iha rejistu notariadu mak pasu ida ba diresaun refere sei hadia servisu atendimentu diak liu tan ba sidadaun sira liu husi sistema online, maibe sidadaun sira hanesan idozu no idoza la hatene utiliza sistema sira liu husi online parte funsionariu sira sei atende sira liu husi dalan alternativu enkuantu sidadaun sira neebe hatene asesu sistema online sei atende liu husi online.
Nia komenta, preparsaun ba selu dokumentus sira daudaun iha ona faze preparasaun iha Ministeriu Finansas atu loke konta bankaria iha Banku Nasional Komersiu Timor-Leste (BNCTL-sigla português) bainhira konklui no iha ona despaisu husi Governu, sidadaun sira neebe atu trata dokumentus hanesan Billeti Identidade (BI) Sertidaun Nasimentu no seluk tan iha rejistu notariadu hahu selu ona iha tempu besik.
“Por ezemplu sertidaun US$ 5.00 BI US$ 5.00, ida nee bele ajuda ona Governu, tanba ita labele gasta deit ita mos fo ona kontribusaun ba Estadu para diak ba dezenvolvimentu ita nia rai,” informa Agostinho Gonçalves Viera
Iha fatin hanesan, Sekretaria Munisipal Asuntu Sosiais no Organizasoens Maria Celestina Viegas konsidera, implementasaun Rejime Emolumentar Rejistu Notariadu importante, tanba durante tinan 15 la aplika regras refere afeta ba makina Estadu todan, maibe liu husi implementasun Rejime Emolumentar Rejistu Notariadu sei fo benefisiu ba nasaun liu liu Munisipiu Baukau bainhira implementa politika Poder Lokal.
“Sira nee hotu bainhira ita tama ba poder lokal pursentu balu tenke hela duni iha ita nia Munisipiu, hahu agora ita tenke aplika duni ida nee ba ita nia komunidade sira,” Maria katak.
Enkuantu Xefe Suku Kaikua Anibal Henrique da Costa konsidera, Governu nia aplikasaun taxa ba trata dokumentus sira iha rejistu notariadu hanesan sertidaun nasimentu US$ 5.00 no seluk tan sei afeta ba komunidade sira, tanba maioria komunidade iha Timor moris la hanesan.
“Lei nee bele aplika enjeral mais se bele diminui oituan atu nunee bele fasilita mos ita nia komunidade sira neebe mak liu liu ba kbiit laek, tanba tempu trara gratuita deit sei ulun moras tanba sae kareta osan laiha, maibe implementa lei ida nee sei susar tebes ba ita nia komunidade,” Anibal katak.
Mezmu nunee, maibe Anibal konsidera aplika taxa ba iha tratamentu dokumentus rejistu notariadu nian diak, tanba bele fo mudansa ba servisu neebe durante nee lentu iha prosesu atendimentu sira. Nunee husu bainhira lei Emolumentar Rejistu Notariadu aplika ona tenke simu ema labele iha tarjetu kada loron nian no loron ida foti kedas ona dokumentus neebe sidadaun sira trara labele liu loron too semana inklui mos dokumentus sira neebe trata tenke foti kedas orijinal.
(tom)







