BAUKAU, STLTIMORLESTE.com – Sala Intensive Care Unit (ICU) iha Hospital Rejional Eduardo Ximenes (HoREX) Baukau atu funsiona iha fulan Marsu nee.
Diretor Ezekutivu HoREX Baukau, Claudino Ximenes esplika, sala ICU iha HoREX Baukau konstrui iha tinan 2022 no termina konstrusaun entrega ba Governu iha tinan refere ho fasilidade kompletu, maibe labele funsiona iha momentu neeba, tanba menus rekursu umanus.
Maibe liu husi esforsu Ministeriu Saude nian iha tinan 2025 rekruta mediku no enfermeiru neebe HoREX Baukau hetan kolokasaun nain 10 resin atu reforsa sistema atendimentu no halao servisu atendimentu iha sala ICU HoREX, maibe hafoin destaka tiha pesoal hirak nee sala ICU HoREX nafatin la funsiona, tanba pesoal hirak nee sei prezisa kapasitasun ba operasionaliza ekipamentus sira iha sala ICU, nunee liu husi esforsu HoREX nian koordena ho Sentru Nasional Kuidadu Kritiku no Resposta ba Trauma (NCCTRC-sigla inglês) hamutuk ho Institutu Saude Publiku Timor Leste (INSPTL) fo treinamentu ba mediku no enfermeiru atu funsiona sala ICU HoREX Baukau.
“Klaru, ita nia fasilidade kompletu durante nee ita labele utiliza tan deit rekursu umanus, maibe kapasitasaun loron 3 nee oinsa atu operasionaliza ekipamentus sira depois de treimentu nee ita uza ona ita nia fatin kuidadu intensivu nian iha fulan ida nee,” Diretor Ezekutivu HoREX Baukau, Claudino Ximenes hateten ba jornalista sira iha HoREX, Segunda (23/03/2026).
Nia sublina, mezmu sala ICU HoREX Baukau antes nee iha ekipamentus kompletu, maibe seidauk iha instalasaun enerjia husi eletrisidade, tanba nee instalasaun enerjia husi eletrisidade sei termina iha fulan nee ba funsionamentu sala ICU nian.
Nia fundamenta, pesoal neebe atu destaka iha sala ICU HoREX Baukau hamutuk nain 10 resin kompostu husi mediku inkluidu enfermeiru neebe responde ba kama pasiente 6 neebe ho ekipamentus kompletu no bainhira sala ICU HoREX funsiona bele ona reduz kazu tranferensia.
“Ita bele halo redusaun, tanba ita iha fatin ona, maibe laos kazu hotu hotu ita tau iha neeba, espesialista laiha HoREX ita tenke tranfere ba neeba no diagnostiku sira ita tenke haruka ba neeba,” Claudino akresenta.
Nia dekalara, sala ICU HoREX bainhira funsiona laos atu redusaun total ba kazu tranferensia pasiente husi HoREX ba Hospital Nasional Guido Valadares (HNGV) Dili, maibe kazu tranferensia sei kontinua akontese, tanba espesialista balu iha sala ICU HoREX Baukau seidauk iha.
Iha fatin hanesan, koordenador formasaun husi INSPTL Enfremeiru Francisco Borges salienta, Institutu Saude Publiku Timor Leste (INSPTL) sei apoiu instalasaun ekipamentus sira iha sala ICU HoREX Baukau, bainhira remata ona treinamentu ba mediku no enfremeiru durante loron 3.
“Iha treinamentu loron 3 nee remata ita sei ajuda kolega sira halo instalasaun ba ekipamentus sira neebe Governu sosa tiha ona iha nee,” Francisco Borges.
Entretantu lansamentu fatuk dahuk ba konstrusaun sala ICU HoREX Baukau nee iha loron 10 Dezembru 2021 no remata iha loron 19 Agostu 2022, konstrui husi Komando Indopasifiku Amerika ho valor orsamentu milhaun US$ 2.3 husi USAID.
(tom)







