DILI, STLTIMORLESTE.com – Funsinariu Institutu Nasional Kombate HIV-SIDA (INCSIDA) tuir formasaun kona-ba Psikolojia husi Clinics Psicolgia husi Hospital Nasional Guido Valadares (HNGV) durante loron lima nian laran.
Nia dehan, atividade ohin loron nee kona-ba formasaun Psikolojia ba funsionariu INSCIDA sira bele iha habilidade jere sira nia problema iha moris rasik.
“Oinsa ita nia funsionariu sira nee iha poder no abilidade atu bele jere problema neebe sira hasoru, tanba hau haree kuaze iha Ministeriu hotu-hotu neebe hau haree ema barak stres, stres tanba mungkin salariu kiik, probelma uma laran, stres ba oan sira nia eskola, depois lia mate, lia moris, ida nee dala ruma strea no despersi,” hatete Presidente INCSIDA, Daniel Marcal ba jornalista sira sira iha fatin INCSIDA Pantai Kelapa Dili, segunda (20/04/2026).
Nia esplika, dala barak akontese iha servisu fatin no akontese ba funsionariu sira barak mak hanoin barak ba sira nia salariu no familia uma laran nian.
“Tanba agora daudaun ita haree joven barak mak agora tara aan, baku malu feen ho laen baku malu dala barak halo krimi ba malu tanba tanba deit hanoin barak “stres” no presaun Psikolojia,” nia informa.
Tanba nee informasaun konaba Psikolojia nee importante tebes ba funsionariu Institutu Nasionál Kombate HIV-SIDA nian atu asegura sira nia saude mental sira.
“Ami nee INCSIDA nee ami hasoru mos kolega sira neebe afeita ho moras HIV-SIDA, tanba ita haree ema neebe afeitadu ho moras HIV nee hanoin baran, stres, tanba nee formasaun nee ita halo ba ita nia funsionariu hotu-hotu, depois ninia obzetivu nee oinsa maka ita atu asegura ita nia saude mental nee,” nia deklara.
Iha fatin hanesan, Doutora Psicolgia Clinics, Hospital Nasional Guido Valadares (HNGV), Idalina Borges esplika, ema nia Psicolgia nee importante mos hanesan ema nia isin loron, tanba nee INCSIDA konvida atu mai fahe informasaun Psicolgia nee ba funsionariu INCSIDA neebe servisu iha Institutu ida nee.
“Mai iha INCSIDA tanba hetan konvite iha husi Presidente INCSIDA atu presta loron lima iha nee atu koalia importansia saida maka husi saude mental emosional psikologia ba ita ema, atu halo ba sira konese katak saude nee penting hanesan mos saude fiziku nee,” esplika.
Nia deklara, formasaun Konaba Psikoloqia nee ba funsionariu INCSIDA hotu, tanba INCSIDA nia servisu nee servisu ida neebe fo konselin ba ema ho moras HIV, tanba nee informasaun nee importante teb-tebes ba sira nia mundu Psikolojia, oinsa sira bele maneja sira nia aan, maneja sira nia stres,maneja sira nia emosaun , maneja sira nia mundo Psikolojia nee. Atu nunee sira tun ba hasoru kazu karik sira bele komprende no aplika buat hotu neebe maka aprede ona konaba Psikolojia.
“Tema ohin ami lori maka koalia konaba importansia saude mental, no oinsa sira maneja sira nia stres,tanba ita hatene katak stres nee sai ona pandemia ida,neebe ita hatene katak ema hotu-hotu-hotu sofre ba stres,ita stres nee buat ida neebe normal, maibe ita stres ba tempu naruk nee ita hatene katak afeita ona ba ema nia hahalok, no bele mos fo moras isin nian,” nia afirma.
(jen)






