Jornalista Otélio Ote Deskansa Ikus iha Jardín Eroi Metinaro

HULAN- Jornalista sira hulan kaixaun mate isin jornaista senior, Otelio Ote sai husi Igreja Katedral Dili, hafoin Misa Requem neebe prezidi husi Padre Augusto da Costa Soares Galhos, O.Carm. (Foto: STL/Mikael Mali Mau)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Jornalista senior, eis Prezidente Konsellu Imprensa (KI) Otélio Ote nuudar inspirador, mentor no edukador iha mundu jornalizmu nian husik ona mundu no deskansa ikus iha Jardim dos Herois da Patria Metinaro.

Serimónia fúnebre mate isin Otelio Ote hahu ho bensaun rate husi Amu Paroku Metinaro, Pe. Adrianus Ola no tiru salvo husi FALINTIL Forsa Defeza Timor Leste (F-FDTL) realiza iha Sabadu (2/5/2026).

Partisipa iha serimonia funebre nee mak komunidade mídia iha Timor Leste, órgaun komunikasaun sosiál públiku no privadu, asosiasaun jornalista, família no entidade relevante sira seluk.

Antes mate isin lori ba Metinaro, halo misa Requem iha Igreja Katedral Immaculada Conceicao Dili neebe prezidi husi Padre Augusto da Costa Soares Galhos, O.Carm.

Molok halot mate isin Otelio Ote, lee uluk Dekretu Lei husi Prezidente Republika husi Komisáriu Konsellu Kombatente Libertasaun Nasionál Munisípiu Dili, Celestino da Silva.

Dekretu Prezidente Repúblika númeru 53/2026, asinadu iha loron 30 Abríl 2026, neebé konsede onra funébre iha Semitéiru Jardín Eroi Metinaru ba Otélio Ote. Iha termu artigu 11 Konstituisaun, Estadu rekoñese no valoriza rezisténsia povu maubere kontra dominasaun estranjeira no nia kontribuisaun ba luta ba indepedénsia nasionál.

Dekretu nee bazeia ba Lei númeru 3/2006, 12 Abríl, kona-ba Estatutu Kombatente Libertasaun Nasionál, reafirma vontade omenajea esforsu no sakrifísuiu kombatente iha luta ba independénsia.

Prezidente Repúblika, tuir termu alínea f iha artigu 23 iha estatutu referidu, konsidera kontribuisaun matebian nian dezde 1987 iha área jornalizmu no iha formasaun jornalista, destaka nia importante kontributu ba luta libertasaun nasionál no ba dezenvolvimentu país nian.

Komisáriu nee afirma katak rekoñesimentu nee konstitui onra boot ba jornalista iha nasaun demokrátika. “Fó rekuiñesimentu ba jornalista sira katak, fatin ba ita-boot sira, laós ba ema rezisténsia sira deit, maibé ho dedikasaun ninian neebé Prezidente Repúblika dekreta”, dehan nia.

Entretantu, Prezidente Interina Konsellu Imprensa Timor-Leste, Suzana Cardoso, espresa profunda tristeza tanba lakon figura ida importante, amigu, profesór no inspiradór ida iha mundu jornalizmu.

“Maibé, iha tempu hanesan ita mós orgullu, tanba Estadu Timor-Leste fó onra boot ba nia, hodi deskansa iha Jardín Eroi no Mártir Pátria, iha fatin lulik ida-ne’e”, dehan Suzana.

Nia dehan, desizaun nee laós reprezenta deit rekoñesimentu individuál, maibé simboliza inísiu husi maiór rekoñesimentu no valorizasaun, husi parte Estadu no Governu, ba kontribuisaun jornalista sira-nian luta ba lia-loos no ba dezenvolvimentu demokrasia iha país nee.

“Ita luta metan, tanba lakon ema ida neebe importante tebs ba ita hotu neebe sai ita nia kolega mestre no inspirador iha mundu jornalismu, maibe iha tempu hanesan ita mos orguliu, tanba estadu TL fo onra boot ba nia hodi deskansa iha Jardim dos Herois e Martires de Patria Metinaro iha fatin luluk ida nee,” hatete Suzana.

Nia dehan, desizaun ida laos deit ba ema ida deit, ida nee sai simbolu ida katak estadu no governu rekonese no valorize kontribuisaun jornaslita sira nian, ba luta ba verdade no dezenvolvimentu demokrasia iha rai doben TL. Ida nee mos sai hanesan mensajen forte katak jornalismu iha fatin importante iha konstrusaun nasaun demokratika TL.

“Entermu nee ita konsidera hanesan reprezentasaun ba jornaslita sira hotu, sira neebe servisu iha laran nomos rai liur, sira neebe lori risku atu buka no hatoo lialos inklui mos sira nebee sakrfika nia moris hanesan jornalista iha Bali 5 saudozu Maxsthal no jornaslita seluk neebe kontribui ba historia rai doben TL nebe labele temi idak-idak,’ dehna nia.

Saudozu Otelio Ote ba ema hotu laos ba ema ida maibe simbolu ida ba servisu nonok dedikasaun nia integridade nia moris no halo knaar tuir prinsipiu ida neebe klaru, jornalista tenke servisu ba verdade no ba povu la inklina ba fatin parte ida netru no tuir duni kodigu etika.

“Fiar katak rekonesemntu ida nee sei lapara iha serimonia ida nee deit maibe sei kontinua liu husi politika no asaun konkretu sira hodi haforsa indepedensia media hasae kualidade jornalismu no proteje jornalista sira loron-loron,” tenik nia.

Nunee mos reprezentante família, Constâncio Ote hato’o agradesimentu ba Estadu, liuhusi Prezidente Repúblika, ba rekoñesimentu konsedidu, nomós ba Sekretaria Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS), ba Timor Post no parte hotu neebé apoia ba prosesu fúnebre nee.

Otelio Ote Merese Hetan Rekonesimentu Husi Estadu

Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, deklara Antigu Jornalista Timor-Leste, Otélio Ote, merese hetan rekoñesimentu husi Estadu.

Xefe Estadu dehan, nuudar Prezidente Repúblika no nuudár sidadaun, tinan barak nia laran nia konhese no haree Otelio Ote ninia atividade. Nee duni, Otelio Ote, ema ida-neebé merese hetan rekoñhesimentu hosi Estadu Timor-Leste.

“Durante nee hau simu pedidu kondekorasaun maihosi ema barak, tan nee nia rasik hakarak duni atu kondekora Otelio Ote,” hatete Prezidente Horta ba jornalista sira, hafoin presta omenajen ikus ba saudozu jornalista sénior, Otélio Ote, iha nia rezidénsia Fomentu, Dili, Kuarta (29/4/2026).

Prezidente Horta hatete, nia rona jornalista senior Otelio Ote nia mate bainhira nia vizita iha Suku Maubisse, Munisipiu Ainaro.

Prezidente Horta hatete sente hakfodak bainhira rona novidade katak jornalista Senior Otelio Ote hakotu nia peregrinasaun iha mundu nee hodi fila hikas ba nain nia kadunan santo iha nia rai moris fatin Oecusse.

“Sim hau foin dadauk rona hau hakfodak mate iha Oecusse jornalista ida diak tebes, ema ida ke simples, homilde, hanesan mos eis Prezidente Konsellu Imprensa lakon boot kuitadu nia mos hetan strok,” dehan Prezidente Horta.

Misa Requem

Padre Augusto da Costa Soares Galhos, O.Carm, neebe prezidi Misa Requem ba matebian Otelio Ote, liuhosi nia homilia hatete mate nee planu Maromak nian, maibe husi mate nee sobu moris mundu nian, no loke pajina foun moris rohan laek iha Maromak nia kadunan santu.

“Mate nuudar historia moris nian ho nia servisu ho notas sira, neebe mate sai ona memoria obra no servisu sira nee inspira motiva sira seluk hodi halao moris hodi too kolen ba knaar servisu sira. Ho ita nia belun matebian mate nia lao dook ona husi familia nia sorin no ita nia leet, no nia mate husik hela kolega sira neebe servisu hamutuk ho nia. Mate ita lao fila ba Maromak nia prevensaun,” dehan Pe. Augusto.

Biografia matebian Otélio Ote

Naran Otélio Ote la’os foun iha mundu komunikasaun sosiál Timor-Leste. Jornalista sénior ida, dedika nia moris tomak hodi sai “lian ba lian la’ek sira”. La’ós de’it konta istória, maibé mós sai parte integrante husi istória dezenvolvimentu mídia iha país ne’e.

Matebian koñesidu nu’udar ema ida ne’ebé laran-di’ak, matenek, dixiplina, kalma no ho integridade ne’ebé aas. Durante nia karreira, liuliu iha Timor Post no iha mídia nasionál sira seluk, tantu imprime komu dijital, nia hatudu katak jornalizmu la’ós de’it profisaun ida, maibé hanesan misaun ida hodi buka no defende lia-loos ba interese públiku.

Maski fizikamente nia laiha ona, ninia hanoin, koñesimentu, dedikasaun kontinua moris no espíritu jornalizmu, serve referénsia iha redasaun sira.

Matebian kontribui signifikativu ba formasaun joven, direta no indiretamente, ajuda prepara jerasaun foun iha área komunikasaun sosiál.

Otélio Ote moris iha loron 31 Dezembru 1969, iha Aldeia Nonquican, suku Bobometo, sub-rejiaun Oesilo, Rejiaun Administrativu Espesiál Oekusi Ambenu. Oan hosi Jacinto Ote (amtebian) no Madalena Pauf (matebian), husi uma lisan Elu Aluman. Nia husi maun-alin na’in-hitu.

Matebian Otélio Ote forma uma-kain ho Bendita dos Santos, husi aldeia Kabira Oan, suku Karau-Balu, postu administrativu Vikeke Vila, munisípiu Vikeke. Sira iha oan hamutuk nain-neen.

Karreira no kontributu

Durante iha okupasaun Indonézia, inisia nia karreira jornalístika iha tinan 1988 iha Suara Timor-Timur (STT). Sai korrespondente ba Televizaun RCTI no SCTV, iha 1993-1994, nomós kolaboradór AP TV 1998-1999 no NHK Japaun iha 1999.

Hala’o atividade kobertura bainhira Komandante Ein-Xefe Forsa Armada FALINTIL, Kay Rala Xanana Gusmão, hetan kaptura iha loron 20 Novembru 1992, hodi haruka mós ba mídia seluk iha estranjeiru. Kobertura ba atividade manifestasaun Dewan Solidaritas Mahasiswa Pemuda Pelajar Timor-Timur (DSMPPTT) iha Universitas Timor-Timur (UNTIM). Kobertura hodi reprezenta Timor-Leste iha enkontru internasionál ba Timor-Leste nia ukun rasik-an iha Oslo-Noruega, hodi habarani an lee petisaun estudante UNTIM nia ezijénsia hakarak atu ukun rasik-an.

Depoizde independénsia, iha 1999, hamutuk ho nia belun na’in-13 seluk harii jornál Timor Post. No hahú publikasaun edisaun dahuluk iha loron 29 Fevereiru 2000.

Huis 2000 to’o 2004, Otélio Ote hala’o knaar nu’udar jornalista, editór no Vise-Xefe Redasaun iha Timor Post. Entre 2005-2007, nu’udar Xefe Redasaun Timor Post, iha 2002-2009 asume knaar nu’udar editór iha Jornál Lifau Post, Tabloid A Bola no Teki Fashion. Iha 2004-2010, sai Xefe Redasaun iha Revista Lafaek (Care Internasionál) no Jornál Labarik.

Tinan 2011-2013 asume knaar nu’udar Diretór Timor Post no editór iha online WWW@ artistimor.com. Tinan 2014-2016 sai asesór mídia iha Sekretaria Estadu Komunikasaun Sosiál. Tinan 2017-2020, sai Xefe Redasaun TVE-T no Host ba Programasaun iha TVE-T. Tinan 2021-2022 koordenadór no mentór ba TV-Timor Post no sai editór ba jornál diáriu Timor Post. Tinan 2023-2025, assume kargu nu’udar Prezidente Konsellu Imprensa Timor-Leste.

Nia kontribuisaun mak iha 1999-2001 funda no sai koordenadór Asosiasaun Jornalista Timor-Leste (AJTL). Iha 2001-2010, assume knaar nu’udar Prezidente Sindikatu Jornalista Timor-Leste no iha 2002-2025 funda no sai formadór iha Sentru Formasaun Jornalizmu (SFJ) iha Timor Post nia mahon. Iha 2007, hamutuk ho belun Emanuel Braz funda jornál Dili Weekly, no kontribuisaun seluk tan.

Otelio Ote hakotu iis ho idade 57, iha Ospitál Referénsia Oekusi, iha loron 28 Abríl 2026, pur volta tuku 03h35 madrugada, tanba sofre moras komplikadu.

Ho kontribuisaun hirak ne’ebé nia halo, Estadu Timor-Leste kondekora nia ho “Portfóliu Profisionál”.

Matebian iha motto ida ne’ebé nia kaer metin durante nia moris “Remata Hakerek Bainhira Ha’u Matan Taka”.

(mik/ger/joa)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *