Importa Ikan la Selu Taxa, Julga Arguidu Nain 3

Tribunal Judisial Primeira Instansia Dili. (Foto: STL/Xisto Mendonça)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Tribunal Judisial Primeira Instansia Dili (TJPID) halao julgamentu ba arguidu nain tolu (3) inisial BdS, YHAM no AdS, tanba importa ikan la selu taxa.

Tuir faktu kata, iha loron 18/11/2023, haleu 10h26, bainhira autoridade husi Komponente Naval ho kodiku N2, halao hela vigilansia servisu iha area kosteira maritima postu Atauru, konkretamente iha area Usu Bemasu, identifika arguidu sira halo hela reno tranzakaaun ilegal hodi hatun objeitu kontrabandu nomeadamente ikan iha coll box 3, ho nia kuantidade hamutuk 359 kilograma, no tua sabu ho medida 35 litrus, hamutuk jergen lima, husi roo ho marka viber class ho naran Timarai, hodi tula ba karreta modelu vaskulante ho numeru matrikula.

Hafoin de autoriddae husi N2 identifika arguidu sira nia aktividade ilisitu refere, direitamente lori arguidu sira ba iha eskuadra Polisia UPM eskuadra Beloi, Atauru.

Objeitu sira kontrabadu refere, arguidu sira hatama husi area fronteira maritima Akarema, Suku Uaru-Ana, Atauru ho Liran Indonesia, tanba area refere, normalmente komunidade sira sempre halo aktividade kontrabandu.

Hafoin de arguidu sira hatama objeitu ilegal refere husi area fronteira maritima Akarema, Suku Uaru-Ana, Atauru, arguidu sira kontinua ho roo refere ba iha area Usu Bemasu, Bikeli, Atauru, hodi desvia husi autoridade kompetente sira.

Arguidu sira hatene katak, wainhira halo importasaun sasan merkadoria ba fim komersiu sem iha autorizasaun no la liu husi kontrolu alfandega, hanesan aktu ida neebe fo benefisiu ba sira nia an no hamosu prejuizu ba estadu.

Konsekuensia direita no nessesaria husi arguidu sira nia konduta refere, hamosu prejuizu ba estadu, maibe konkretamente la apuradu.

Faktu sira deskrita arguidu sira atua ho forma livre, deliberada no propozitu konkretizada, no arguidu sira hatene katak, sira nia konduta refere proibidu no punidu tuir lei, maibe arguidu sira aseita no kontinua komete faktu supra.

Tanba nee Konstitui arguidu sira nudar ko-autor material ba forma konsumadu ba krime Kontrabandu neebe maka previstu no punidu tuir artigu 316 n.º 1, husi Kodigu Penal.

Konsidera objeitu aprendidu direita ba krime ida nee, apenas ikan ho nia kuantidade hamutuk 359-kg, no tua sabu ho medida 35 litrus jergen 5, komu iha Atauru kondisaun logistika la nasessariu hodi konzerva objeitu sira refere, no demora hodi hein intervensaun husi Juiz de Direito, nunee autoridade Polisia sira konsege venda tiha objeitu sira refere ba komunidade sira, tuir orientasaun husi Prokurador Turnu, no fim husi aktividade venda refere konsege hetan valor ekonomia ho montante U$D, 610,00, tanba nee rekere ba Tribunal Judisial Primeira Distrital Dili atu deklara montante osan rezultadu husi venda objeitu do krime, hodi avafor ba Estadu.

Rekere mos ba Juiz de Direitu atu devolve objeitu aprendidu sira hanesan Bero kor mutin marka palas 57DA, ka (viber class ho naran Timarai), Makina Bero Marka Yamaha ED15,25 PK, Fiu Akesedor (xavi makina), Dokumentu sira, depozitu mina 25 litrus no 35 litrus, ba titular ba propreidade hamutuk lima, atu avafor ba Estadu ba fim destruisaun, hotu-hotu bazeia-ba artigu 102 i rekere mos relasiona ho objeitu sira col box tolu jergen ho medida 35 litrus 103 husi K.P., no art. 172 no 173 husi K.P.P no kumpri ba artigu 237 no 238 husi K.P.P.

Hatan ba akuzasaun nee, iha sala julgamentu arguidu nain tolu konfesa ba faktus sira neebe Ministeriu Publiku akuza ba sira.

Arguidu nain tolu konfesa katak, momentu nee sira nain tolu mak ho Ro peska hodi importa ikan husi Liran mai Timor-Leste la selu taxa.

Arguidu AdS rekonese momentu neeba sira mak haruka Ro mai iha Timor-Leste, maibe too iha Atauru autoridade seguransa hetan no halo aprensaun.

Arguidu deklara katak, momentu neeba bainhira autoridade seguransa halo aprensaun tanba ikan sira neebe mak importa nee sira la selu taxa, tanba nee mak autoridade halo apreensaun.

Arguidu deklara tan katak, ikan neebe autoridade sira halo aprensaun nee iha cool box tolu no autoridade mos halo aprensaun ba mina kombustivel neebe ense ba Ro peska nian hamutuk jerigen 25 litru nee hamutuk lima.

Bainhira Tribunal rona tiha depoimentu arguidu sira nian, Tribunal liuhusi Juiz koletivu prosede kedan prosesu alegasaun.

Iha alegsaun Ministeriu Publiku liuhusi Prokurador Domingos Goveia Leite hateten, tanba haree ba arguidu sira konfensa ba faktu sira hotu katak sira mak importa duni ikan ho 359 kilogram mai Timor-Leste no la selu taxa duni.

Prokurador fundamenta iha nia alegasaun tanba momentu nee arguidu sira pratika duni krime kontra bandu, tanba sira la selu taxa ba estadu no autoridade halo tiha apreensaun ba ikan sira no sasan sira iha Ro laran.

Ho sirkustansia sira nee mak Ministeriu Publiku solisita ba Tribunal atu objeitu neebe autoridade seguransa sira halo apreensaun nee nudar objetivu krime neebe afavor ona ba Estadu.

Prokurador Domingos Goveia iha nia alegasaun husu Tribunal atu aplika pena multa ba arguidu YHAM, no AdS ho valor dolar lima, nunee arguidu sira iha obrigasaun selu iha loron 120.

Enkuantu, arguidu BdS neebe nudar nain ba Ro hodi transposta ikan husi Liran atu mai faan iha Timor-Leste Ministeriu Publiku aplika pena multa ho valor dolar 25 no arguidu iha obrigasaun atu selu iha loron 120 nia laran.

Iha alegasaun Defeza husi arguidu sira, Defensora Publika Laura Valente solisita ba Tribunal atu aplika pena neebe justu ba nia kliente nain tolu.

Rona tiha alegasaun, Tribunal adia ba loron seluk hodi tama ba iha faze desizaun.

Audiensia julgamentu nee prezide husi Juiz Francisca Cabral no Juiz estajiariu nain rua Ministeriu Publiku reprezenta husi Prokurador Domingos Goveia Leite no Arguidu sira hetan asistensia legal husi Advogadu Privadu nain rua.

(ter)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *