Pratika Sunu Arbiru, Ameasa Ambiente no Saude Publiku

Foto: STL/Carme Ximenes

DILI, STLTIMORLESTE.com — Prezensa abu iha rai leten hatudu hela dezafiu seriu husi pratika sunu foer neebe kontinua akontese iha area balun. Asaun hirak nee hamosu preokupasaun tanba laos deit estraga rai rasik, maibe mos hamosu poluisaun neebe afeta diretamente natureza no moris komunidade nian.

Efeitu husi asaun sunu nee laos deit estraga ai-horis kiik sira, maibe mos husik hela abu no foer plastiku neebe lori efeitu negativu ba saude publika no balansu ekolojiku.

Atividade sunu arbiru hanesan nee dala barak mosu tanba falta konsiensia husi komunidade kona-ba importansa protesaun ambiental. Abu neebe halibur iha rai-tetuk bele afeta mos bee-matan ka lori husi anin ba zona habitasaun hodi lori perturbaaun ba moris loro-loron nian.

Aplika sansaun neebe todan nuudar meius ida, atu obriga komunidade sira kumpre regulamentu meiu ambiente.

Observador meiu ambiente, Rosalino da Cruz hateten katak, asaun sunu rai no foer arbiru hanesan nee fo ameasa neebe seriu ba ekosistema lokal no presiza duni atensaun urjente husi autoridade sira.

Nia hatutan katak, fiskalizasaun neebe fraku husi parte kompetente sira halo violasaun sira nee kontinua akontese, tan nee presiza esforsu konjuntu hodi proteje natureza.

“Husi situasaun nee, husu ba populasaun hotu atu labele sunu duut ka rai sira, tanba asaun hirak nee estraga kedas rai rasik, halakon mikroorganizmu sira iha rai laran, no hamosu poluisaun neebe perigu ba saude publika,” dehan Rosalino ba STL iha Díli, Tersa nee (11/08/2026).

Rosalino hatutan tan katak, konsiénsia sivika mak sai xave prinsipal, tanba nee sidadaun hotu tenke iha responsabilidade moral hodi tau matan ba meiu ambiente, no hasees aan husi pratika sunu arbiru neebe fo prejuizu boot ba futuru jerasaun nian.

Iha parte ketak Akademista husi Universidade da Paz (UNPAZ), Antonio da Silva, fo sai katak dezastre ekolokiku neebe mosu husi asaun sunu arbiru presiza simu investigasaun no asaun fiskalizasaun neebe klean liu hosi instituisaun publiku sira, hodi nunee bele garante sustentabilidade meiu ambiente iha kapital Dili no mos iha munisípiu sira.

“Ita hotu tenke konsiente katak proteje meiu ambiente nuudar dever kolétivu ida, hodi asegura futuru neebe moos no saudavel ba jerasaun mai,” dehan nia.

(car)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *