DILI, STLTIMORLESTE.com — Deputadu Bankada FRETILIN iha Parlamentu Nasional (PN), Antoninho Doutel destaka Foho Kablaki iha Munisípiu Manufahi no Ainaro nu’udar fatin grasa no hun ba moris, tanba fó bee malirin ba populasaun no mantén balansu meiu-ambiente nian.
Alende ne’e, Kablaki ho ninia aparênsia ida extraordinária bainhira, ema lao to’o ba ninia tutun, halo ema lakolen atu hare Kablaki, Manufahi, munisipiu sira seluk ninia furak, inklui nasaun Austrália iha tempu kalan.
Iha ninia deklarasaun, Antoninho Doutel Sarmento haktuir katak foho Kablaki la’ós de’it rikusoin jeográfiku ida, maibé reprezenta mós ‘fatuk malirin nu’udar pesina fo bee, no fatuk fo moris’ ba ninia ema, ba baladas, no natureza iha área refere.
“Kablaki reprezenta fatuk malirin ne’ebé fo grasa, no fatuk ne’ebé nu’udar guardiaun prinsipal hodi fo moris ba nia ema sira. Kablaki konsidera nudar fatin akampamentu Kriador nian, alende ne’e Kablaki mos sai guardiaun ba ita nia heroi nasional sira iha tempu funu ba Ukun Rasik-An” Antoninho Doutel Sarmento hato’o ba STL, iha Dili, Tersa nee (25/06/2026).
Nia husu ba Governu, liu-liu ministériu kompetente sira, atu fó atensaun ba protesaun meiu ambiente iha fatin sagrádu ho di’ak liu tan, atu fo bee barak liu tan, inklui halo jestaun ne’ebé di’ak ba abastesimentu bee ba populasaun sira.
Deputadu nee mós fo hanoin katak, importante tebes atu foti medidas konkretu ba dezenvolvimentu infraestrutura bázika, no turizmu integradu ne’ebé la estraga ekosistema, objetu espiritual sira iha Kablaki tutun (Cruz de Cristo, no Imajen Nossa Senhora Assunção nian) no identidade lisan lokal iha fatin refere.
Iha parte ketak observador ambiente, José Soares, haktuir mós katak presiza duni esforsu konjuntu entre Governu no komunidade lokal atu asegura sustentabilidade meiu ambiente iha foho Kablaki, hodi nune’e labele estraga rikusoin rai no bee-matan sira.”Tan ne’e, ita hotu nia kontribuisaun sai nuudar xave prinsipál hodi proteje fatin sagrádu ne’e ba jerasaun oinmai,” dehan nia.
Nia dehan, konsiénsia kolétiva no fiskalizasaun rigoroza husi autoridade lokal mós tenke la’o hamutuk hodi prevene asaun sira ne’ebé bele estraga natureza, no abitais ne’ebé oferese moris ba komunidade tomak.
Entretantu, Akademista UNPAZ, Duarte da Silva, haktuir katak universidade no joven sira mós iha obrigasaun morál atu kontribui ba peskiza siénfika no asaun prátika sira hodi salva zona protejida sira iha Timor-Leste, inklui Foho Kablaki, hodi nune’e labele lakon nia funsaun ekolójika no lisan ba futuru.
(car)







