DILI, STLTIMORLESTE.com – Loron 4 Setembru konsidera nuudar loron istoriku ba povu Timor-Leste, tanba iha loron ne’e Nasaun Unida anunsia rezultadu Konsulta Popular tinan 1999 ne’ebe povu hili independensia.
Veteranu Manuel da Silva Soares hatete ba STL, iha Dili, Sesta (04/09/2026), katak loron 4 Setembru laos loron baibain, maibe loron sakrifisiu boot povu Timor-Leste nian hodi hetan independensia.
“Loron 4 Setembru ne’e loron ne’ebe ita hotu hein ho ran ho mate. Povu hili independensia ho 78,5 pursentu. Ne’e hatudu katak povu Timor-Leste duni hakarak ukun rasik-an. Tanba ne’e foin-sa’e sira labele haluha istoria ne’e,” dehan Manuel.
Nia hatutan, jerasaun foun tenke valoriza loron ne’e no kontinua luta dezenvolve nasaun, tanba independensia ne’ebe hetan laos fasil maibe ho terus no mate barak.
“Ha’u husu ba Estadu atu selebra loron 4 Setembru ho dignu, no tau iha kurikulu eskola nian atu labarik sira hatene katak loron ne’e mak loron libertasaun lolos,” nia tenik.
Tanba tuir Manuel loron 4 Setembru hanorin povu atu hamutuk nafatin, labele fahe malu tanba interese politika, tanba liberdade ne’e mai husi unidade nasional.
Iha parte ketak, Akademista UNTL, Daniel de Araujo hatete, Estadu tenke fo valor boot ba loron 4 Setembru hanesan loron reflesaun nasional.
“Loron 4 Setembru tenke sai loron atu ita reflete fali oinsa povu nia determinasaun. Foinsa’e sira tenke aprende istoria lolos atu labele haluha terus ne’ebe ita-nia inan-aman sira hasoru,” dehan Daniel.
Nia sublina, Governu tenke harii monumentu ka muzeu espesial kona-ba Konsulta Popular, atu foin-sa’e sira bele ba vizita no komprende istoria lolos kona-ba luta povu nian ba ukun rasik-an.
Entretantu iha loron 4 Setembru 1999, UNAMET anunsia katak 78,5% husi eleitor sira vota ba independensia. Anunsia ne’e halo milisia no militar Indonezia halo destruisaun boot iha Timor-Leste laran tomak, uma sunu, ema barak halai sai ba Kupang no Atambua, no ema barak seluk subar iha foho, to’o forsa INTERFET lidera husi Australia tama iha loron 20 Setembru hodi estabiliza situasaun.
(car)
