DILI, STLTIMORLESTE.com – Maske Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) liu husi DSIK ho DSIP kaer loron-loron sidadaun Xineza ne’ebe involve iha rede Scam Call Center, maibe atividade ilegal ne’e buras liu tan iha kapitál Dili, hodi hamosu preokupasaun boot iha publiku nia leet.
Akademista Universidade da Paz (UNPAZ), Ancelmo Soares hatete, rede scam call center la mate, maibe buras liu tan iha area Kolmera, Comoro Fatuhada no seluk tan.
“Ami apresia PNTL nia servisu. Maibe ami kestiona boot, se mak fo dalan ba sira. Sira mai ho viza turizmu maibe loke call center ho komputador atus ba atus. Se mak fo lisensa, Se mak aluga uma ba sira, Se mak proteje sira nia atividade ilegal ne’e. Ne’e laos krime kiik, ne’e krime organizadu transnasional,” dehan Ancelmo ba STL iha Delta, Dili, Sesta nee (04/09/2026).
Nia hatutan, kondisaun ne’e hatudu iha fallansu boot iha sistema kontrolu fronteira, no fiskalizasaun ba sidadaun estranjeiru sira.
“Kada loron kaer na’in-neen, maibe loron tuir mai mosu fali na’in-hitu foun. Entaun ita-nia fronteira nakloke deit ba ema laran. Timor-Leste bele sai fali fatin paraizu ba scam hanesan akontese iha rai seluk iha rejiaun ne’e. Ne’e perigu tebes ba seguransa nasional,” nia tenik.
Entretantu iha parte ketak, Observador Politika, Samuel dos Santos hatete, Governu tenke tau atensaun seriu ba fenomena scam Xinezu ne’ebe buras liu tan iha Dili laran, tanba bele estraga estadu nia kredibilidade.
“Ne’e alarma boot ona. Se ita la taka lalais, Timor-Leste sei sai fatin seguru ba krime sibernetika. Governu tenke haree didiak, se lae ita sei lakon konfiansa internasional,” dehan Samuel.
Samuel hatutan, maske PNTL kaer loron-loron maibe scam Xinezu buras liu tan, PNTL labele servisu mesak, tenke iha apoiu politika ne’ebe forte husi Ministeriu Interior no Ministeriu Justisa hodi taka total rede ne’e.
“PNTL kaer ema loron-loron, ne’e hatudu sira servisu. Maibe se Governu la halo intervensaun husi hun, operasaun sira ne’e sei la rezolve problema. Estadu tenke hatudu seriedade, se lae publiku sei hanoin iha ema boot mak proteje negosiu ilegal ne’e iha Dili laran,” nia hakotu.
Entretantu kada loron imajen ho video PNTL liu husi DSIK ho DSIP kaptura sidadaun Xinezu ne’ebe halao atividade rede scam call center viral iha media sosial. Iha ne’eba ema halo komentariu oin-oin, balun apresia PNTL nia servisu, balun kestiona maka’as tanba sa mak Xinezu sira bele tama mai fasil no loke negosiu ilegal iha Dili laran.
(car)
