Ahi-Suar Kontinua, Dili iha Risku

DILI, STLTIMORLESTE.com — Ahi-suar kontinua afeta kualidade ar iha Dili, ho fumaça hosi ahi han rai iha Papua Osidentál, Indonézia, ne’ebé anin lori mai Timor-Leste, tuir análize Direção Nacional de Meteorologia e Geofísica (DNMG).

Observadór ambiente, Jose de Oliveira, hateten katak situasaun ne’e hatudu katak poluisaun ar bele liu fronteira no afeta saúde públika iha nasaun vizinhu.

Nia konsidera katak proteksaun ambiente presiza kooperasaun rejionál, tanba impaktu ahi han rai la limita de’it ba fatin ne’ebé ahi mosu.

“Fumaça ne’ebé kontinua afeta kualidade ar iha Dili bele aumenta risku ba saúde públika, liuliu ba labarik no ema katuas-ferik. Tanba ne’e, presiza monitoriza situasaun ho didi’ak no fó avizu sedu atu prevene impaktu ba komunidade,” Jose de Oliveira hateten ba STL, iha Díli, Tersa (13/10/2026).

Oliveira alerta katak fumaça no partíkula poluente iha ar bele hamosu problema respiratóriu, liuliu ba labarik no ema katuas-ferik.

Nia husu autoridade kompetente sira atu hametin monitorizasaun kualidade ar no fó avizu lalais ba públiku.

Iha parte ketak akademista Universidade da Paz (UNPA), Adelino Soares, mós hato’o preokupasaun kona-ba vulnerabilidade Timor-Leste ba poluisaun ambientál ne’ebé mai hosi nasaun seluk.

“Situasaun ne’e hatudu vulnerabilidade Timor-Leste ba dezastre ambientál transfronteirisu. Presiza estratéjia di’ak atu antisipa poluisaun ne’ebé mai hosi li’ur,” Adelino Soares hateten.

Adelino hatutan katak, universidade no instituisaun akadémika sira tenke partisipa iha peskiza sientífika kona-ba mudansa klimátika no impaktu poluisaun ar, hodi fó apoiu ba dezenvolvimentu polítika públika.

Entretantu tuir DNMG, anin bele lori fumaça hosi Papua Osidentál ba Timor-Leste, enkuantu atividade sunu rai iha nasaun laran mós bele aumenta poluisaun ar.

DNMG hetan dadus kualidade ar hosi estasaun monitorizasaun automátika rua, ida iha Aeroportu Internasionál Prezidente Nicolau Lobato, Komoro, no seluk iha Ministériu Transportes no Komunikasaun, Caicoli.

Tanba ne’e, públiku presiza akompaña informasaun ofisiál kona-ba kualidade ar no tuir orientasaun husi autoridade kompetente bainhira situasaun sai aat.

(car)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *