JLHFSTL Presiza Apoiu ba Reabilitasaun

Prezidente Assosiasaun Juventude Luta Hamutuk ba Futuru Saúde Timor-Leste (JLHFSTL), Patrisio dos Santos. (Foto: STL/Domingas Gomes)

DÍLI, STLTIMORLESTE.com – Assosiasaun JLHFSTL husu apoiu atu hadi’a sentru reabilitasaun saúde mentál iha Loes, ne’ebé atende pasiente abandona husi Dili no munisípiu seluk.

Prezidente Assosiasaun Juventude Luta Hamutuk ba Futuru Saúde Timor-Leste (JLHFSTL), Patrisio dos Santos, hatete katak assosiasaun ne’e harii iha 5 Juñu 2019.

Inisialmente, assosiasaun ne’e hala’o atividade voluntária iha dalan hodi ajuda ema ho moras mentál ne’ebé abandona, liuhusi fó hahán, hatais no kuidadu ba sira.

Husi atividade ne’e, assosiasaun dezenvolve mehi atu harii sentru reabilitasaun saúde mentál ida iha Loes, atu fó kuidadu ba pasiente sira.

Patrisio hatete katak, assosiasaun iha área servisu lima, inklui saúde, edukasaun, ekonomia, juventude no desportu, ho advokasia.

Programa reabilitasaun saúde mentál ne’e hala’o hamutuk ho Ministériu Saúde (MS), Ministériu Solidariedade Sosiál no Inkluzaun (MSSI), Pradet no parseiru relevante sira.

“Uluk ami identifika pasiente na’in 52 ne’ebé abandona iha Dili. Agora, pasiente na’in 34 hela iha sentru, no na’in 22 rekopera ona,” dehan Patrisio iha Fatuhada, Kinta (15/10/2026).

Nia esplika katak, sentru ne’e destina ba pasiente saúde mentál ne’ebé abandona, maibé falta transporte no rekursu umanu sai obstákulu ba servisu.

Tuir nia, Ministériu Saúde destaka pesoál atu servisu hamutuk ho sentru saúde iha Loes no servisu sosiál, hodi koordena tratamentu ba pasiente sira.

Ba pasiente ne’ebé rekopera, assosiasaun kontinua monitoriza sira-nia tratamentu, inklui asegura katak sira hemu aimoruk tuir orientasaun médika.

Assosiasaun mós ajuda pasiente sira ne’ebé lakon uma tanba abandona ona, liuhusi koordenasaun ho parseiru sosiál atu buka solusaun ba sira-nia moris.

Patrisio hatete katak, durasaun reabilitasaun tuir planu mak fulan tolu. Bainhira pasiente rekopera, servisu sosiál ajuda prepara sira atu fila ba família.

Durante hela iha sentru, pasiente sira hetan tratamentu médiku no partisipa iha atividade produtiva, hanesan kuda modo, jimnastika, soldadura no konstrusaun uma.

Nia hatutan katak, pasiente balu ajuda konstrui sentru reabilitasaun ne’ebé foin inaugura, tanba assosiasaun la iha osan sufisiente atu kontrata traballadór.

“Sentru ida ne’e ema kiak mak harii. To’o agora, ami seidauk hetan doadór ida ne’ebé fó apoiu ba ami,” dehan Patrisio.

Nia esplika katak, assosiasaun iha staf voluntáriu na’in ualu. Kada voluntáriu hetan apoiu transporte US$ 50 no foos karon ida kada fulan.

Patrisio hatete katak, sentru ne’e atende pasiente husi Dili no munisípiu seluk, inklui Suai, Lospalos no Oe-Cusse, liuhusi koordenasaun ho autoridade relevante sira.

Nia afirma katak, assosiasaun koordena ho servisu sosiál atu ajuda pasiente ne’ebé rekopera asesu ba direitu sosiál, inklui subsídiu ne’ebé sira iha direitu atu simu.

Sentru ne’e hetan apoiu husi Vise Primeiru-Ministru, liuhusi Gabinete Apoiu Sosiedade Sivil, atu suporta reabilitasaun no aimoruk. MSSI mós fó apoiu foos karon 10 kada trimestre.

Patrisio hatete katak, sentru presiza aumenta kapasidade, liuliu atu atende pasiente ne’ebé presiza kuidadu espesífiku, inklui sira ne’ebé iha hahalok agresivu.

Nia subliña katak, família iha papél importante iha prosesu rekuperasaun pasiente saúde mentál, tanba tratamentu médiku de’it la sufisiente.

“Fator prinsipál atu ajuda pasiente rekopera mak família. Tanba ne’e, ami buka liga pasiente ho família atu fasilita prosesu rekuperasaun,” dehan nia.

Iha sorin seluk, sidadaun Pedro Soares husu Governu atu harii sentru reabilitasaun saúde mentál iha munisípiu hotu, atu fasilita asesu ba tratamentu.

Nia hatete katak, iha área rurál balu, família kesi pasiente ho moras mentál ho tali iha uma laran, tanba laiha fatin apropriadu atu tau sira.

“Hau-nia alin mós sofre moras ida ne’e. Hau lori nia ba HNGV, maibé bainhira moras ne’e aumenta, ami enfrenta difikuldade atu hetan fatin reabilitasaun,” dehan Pedro.

Nia husu Governu atu aumenta kapasidade sentru reabilitasaun iha munisípiu sira, atu família sira bele asesu ba tratamentu no apoiu apropriadu.

Enkuantu pasiente Zeca da Costa hatete katak bainhira moras mentál ataka maka’as, pasiente presiza tratamentu iha ospitál, maibé fatin disponivel seidauk sufisiente.

Nia esplika katak, situasaun ne’e bele halo família no vizinhu sira sente ta’uk, tanba ne’e pasiente presiza hetan tratamentu iha ospitál to’o nia kondisaun hakmatek.

(dom)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *