PERTH, AUSTRÁLIA, STLTIMORLESTE.com — Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta defende dezenvolvimentu gás naturál atu finansia tranzisaun enerjétika no hametin ekonomia Timor-Leste.
Iha enkontru Global Citizen NOW: Perth 2026, Segunda-feira (19/10/2026), Ramos-Horta afirma katak rekursu gás offshore, inklui Greater Sunrise, importante ba dezenvolvimentu nasionál.
Iha painél kona-ba seguransa no independénsia enerjétika, Ramos-Horta partisipa hamutuk ho eis-Prezidente Kiribati, Anote Tong, no Diretora Green Climate Fund, Marie-Ange Saraka-Yao.
Prezidente informa katak Timor-Leste besik finaliza akordu foun ho Woodside Energy no Governu Federál Austrália kona-ba dezenvolvimentu rekursu gás.
Nia afirma katak reseita husi kombustível fósil sei ajuda finansia tranzisaun ba enerjia renovável, iha tempu ne’ebé nasaun kontinua buka solusaun enerjétika sustentavel.
Ramos-Horta mós refere katak, maski Timor-Leste atinji ona eletrifikasaun nasionál 100%, nasaun sei hasoru kustu gazoel ne’ebé aas, ne’ebé bele limita investimentu no dezenvolvimentu industriál.
Iha área enerjia renovável, Timor-Leste avansa ho projetu solár ho valór millaun US$100, dezenvolve hamutuk ho parseiru sira husi EDF, Fransa, no Japaun. Projetu ne’e destina atu fornese eletrisidade ba uma-kain 100.000.
Ko’alia kona-ba Tratadu Naun-Proliferasaun Kombustível Fósil, Prezidente defende katak nasaun dezenvolvente sira presiza apoiu finanseiru internasionál molok abandona rekursu fósil.
Nia kritika sistema finansiamentu klimátiku multilaterál ne’ebé, tuir nia, sofre atrasu burokrátiku no promesa ne’ebé seidauk kumpre.
Ramos-Horta mós lamenta redusaun asisténsia ofisiál ba dezenvolvimentu no orsamentu umanitáriu, ne’ebé nia liga ho alokasaun fundu doadór sira ba konflitu iha Ukraina no apoiu ba refujiadu iha Europa.
Prezidente hateten katak asesu ba fundu klimátiku bele demora to’o tinan haat, situasaun ne’ebé aumenta presaun ba komunidade vulnerável sira.
“Maski ita iha líder super-fanátiku ida ne’ebé deklara atu muda ba enerjia renovável iha kalan ida de’it mós, to’o tempu ne’ebé apoiu internasionál to’o mai, ita-nia povu hamlaha mate,” deklara Ramos-Horta.
Nia argumentu hatudu katak Timor-Leste presiza ekilibra nesesidade dezenvolvimentu ekonómiku ho objetivu tranzisaun ba enerjia renovável, enkuantu buka apoiu finanseiru no kooperasaun internasionál.
(eme)






