DÍLI, STLTIMORLESTE.com — Estudante sira sai vítima hosi poluisaun ar tanba ahi-suar rejionál, ne’ebé aumenta risku ba saúde no obriga Governu suspende aulas presensiál durante loron tolu, husi 15 to’o 17 Outubru 2026.
Desizaun ne’e, liuhusi Ministériu Edukasaun (ME), abranje eskola públika hotu iha territóriu nasionál tomak, inklui ensinu pré-eskolár, báziku, sekundáriu jerál no tékniku-vokasionál.
ME foti medida ne’e bazeia ba informasaun hosi Direção Nacional de Meteorologia e Geofísica (DNMG), kona-ba kualidade ar ne’ebé la di’ak tanba kontaminasaun ho partíkula poluente husi ahi-suar iha nasaun viziñu Indonézia.
Ministériu husu ba manorin, estudante no komunidade edukativa tomak atu tuir orientasaun prevensaun no proteje estudante sira husi risku poluisaun ar durante períodu suspensaun aula presensiál.
Observadór ambiente, Francisco de Oliveira konsidera desizaun Governu nian nu’udar medida preventiva importante, tanba labarik no estudante sira vulnerável liu ba impaktu poluisaun ar.
“Ami husu komunidade edukativa tomak atu tuir orientasaun sira, tanba poluisaun ar husi ahi-suar ne’e perigu ba saúde públika, liuliu labarik sira ne’ebé sistema respiratóriu seidauk forte atu tahan poluisaun todan,” dehan Francisco ba STL, iha Akait, Díli, Kuarta (14/10/2026).
Nia subliña katak situasaun ne’e hatudu nesesidade atu Timor-Leste haforsa sistema monitorizasaun ambiente no hametin kooperasaun rejionál ho Indonézia, hodi prevene no hamenus impaktu poluisaun transfronteirisa iha futuru.
iha parte ketak akademista Universidade Nasionál Timor Lorosa’e (UNTL), Durante da Silva, mós apoia desizaun Governu nian, maibé husu atu prepara planu mitigasaun ba tempu naruk, atu bele responde lalais se poluisaun ar akontese fali.
“Ami haree suspensaun loron tolu ne’e nu’udar solusaun temporária atu evita perigu imediatu ba estudante. Maibé Governu tenke prepara sistema alerta sedu no distribui máskara adekuada se situasaun hanesan ne’e akontese fali,” dehan Durante.
Nia hatutan katak poluisaun ar la’ós de’it problema edukasaun, maibé mós kestaun seguransa ambiental nasionál ne’ebé presiza atensaun sériu hosi instituisaun kompetente sira, atu situasaun hanesan ne’e labele kontinua interrompe prosesu aprendizajen.
(car)






