DILI, STLTIMORLESTE.com – Centro Nacional Chega (CNC) I.P komemora masakre 17 Abril 1999 ba dala-27 iha Rezidensia Saudozu Manuel Carrascalao Fundasaun Oriente, Sesta (17/4/2026) ho eventu feiras livru, ezebisaun livru, diskusaun livru, estory telling ho Chega tour.
Diretor Exekutivu Chega, Hugo Maria Fernandes iha nia diskursu hateten, eventu feiras livru realisa iha fatin ida nee hodi komemora masakre 17 de Abril ba dala-27, tanba iha tinan 27 liu ba dia 17 de Abril 1999 akontese masakre boot ida iha fatin nee milisia pro-Jakarta Indonezia oho-mate populasaun pro-independensia Timor-Leste (TL) husi Munisipiu Likisa barak iha nee. Wainhira populasaun sira nee mai refusia iha fatin nee, inklui Saudozu Manuel Carrascalao nia oan rasik ho naran Manuel Lito, tanba nia defende ema barak neebe mai mate iha fatin nee.
Iha nee simu refujiadu barak mai husi Likisa, Maubara ho Bazartete mai hela iha nee depoisde masakre igreja Likisa iha dia 5-6 Abril 1999, tanba ho akontesementu masakre Igreja Likisa populasaun barak tauk milisia sira husi Likisa, Maubara ho Bazartete sira mai hela iha nee, iha dia 17 Abril dadersan Militar Indonezia ho Milisia sira halo serimonia ida iha Palasiu Governu nia oin. Hafoin serimonia nee liu tiha milisia sira aproveita buka tuir populasaun sira neebe mai husi Likisa maka albu ida uma nee milisia sira halo asaltu iha fatin nee hodi oho populasaun barak, vitima barak oho mate tiha milisia sira soe tama iha fosu neebe iha uma kotuk nia laran, tanba nee fatin ida nee hanesan fatin istoriku ida ba nasaun no povu Timor-Leste nia luta defende ukun rasik-aan.
Tuir Hugo ho ativade ida neebe realiza iha nee liu-liu feiras livru ho diskusaun tematika maibe mos liu husi eventu nee halo komemorasaun ba masakre 17 de Abril hanesan eventu neebe akontese iha tinan 27 liu ba tanba iha memoria barak mak husik hela iha fatin nee.
Centru Chega tau memoria nee nuudar buat ida komemora hodi lembra hikas ho hanoin identifikasaun ba ema barak neebe mai mate iha fatin nee. “Ita prefeitua, ita hauwelok ema sira neebe husik sira nia vida iha fatin ida nee, tanba memoria nee mos belit metin ho fatin, entaun ita mai iha nee bele sente sa-mak akontese iha tinan 27 liu ba milisia sira oho ema barak liu-liu ba maluk sira neebe terus lakon oan, lakon inan-aman tan nee komemora fatin ida nee nuudar fatin istoriku diak ida,”katak Hugo.
Komemorasaun nee hetan partisipasaun husi estudante Ensino Sekundariu Cristal ho Ensino Superior ka universidade DIT ho UNPAZ, hola parte mos sobre vivente masakre 17 Abril nain rua hodi konta hikas asaun no asasinu milisia halo hasoru sira iha tempu nee ba, inklui partisipasaun hakerek nain ba livru.
Milisia pro-Jakarta halo asaun brutalismu oho pulasaun TL barak iha tempu nee ba tanba sira la simu referendum meebe oraganisa husi ONU halo eleisaun hodi determina distinu TL ba independensia.
(ger)






