DÍLI, STLTIMORLESTE.com — Falta reagente iha Hospital Nasionál Guido Valadares (HNGV) sai ameasa ba vida pasiente, hafoin denúnsia kona-ba labarik-feto ida ne’ebé lakon vida tanba difikuldade atu hetan teste médiku.
Disponibilidade ai-moruk, reagente no ekipamentu médiku sai nesesidade importante ba ospitál, atu garante atendimentu saúde ne’ebé seguru no efetivu ba pasiente.
Iha servisu saúde, teste laboratóriu importante atu ajuda doutór sira konfirma diagnóstiku, no determina tratamentu apropriadu tuir kondisaun pasiente.
Maibé, bainhira ospitál falta reagente, prosesu diagnóstiku bele hasoru obstákulu, ne’ebé bele atraza desizaun médika, liuliu ba pasiente siran e’ebé presiza atendimentu lalais.
Situasaun hanesan ne’e levanta kestionamentukona-ba preparasaun, jestaun stock no distribuisaun ekipamentu médiku iha ospitálnasionál, ne’ebé tenke responde ba nesesidade populasaun.
Falta rekursu médiku iha instituisaun nasionálmós sai preokupasaun ba sidadaun sira, tanba asesu ba saúde seguru no ho kualidade makdireitu fundamentál.
Akademista Universidade da Paz (UNPAZ), Daniel Sarmento, foti lian hodi kritika situasaun ne’e hafoin Deputada Bankada FRETILIN, Nurima Ribeiro Alkatiri hato’o denúnsia kona-ba falta ai-moruk, reagente no ekipamentumédiku iha HNGV.
Daniel konsidera katak, denúnsia ne’e la’ós de’it asuntu polítiku, maibé alerta kona-ba frakeza iha sistema saúde públika ne’ebé diretamente afeta populasaun.
Nia sublinha katak, vida ema tenke sai prioridade, no pasiente labele lakon vida tanba instituisaun kompetente la prepara rekursu médiku ne’ebé nesesáriu.
“Saúde mak direitu fundamental ba sidadaun hotu. Governu liuhusi Ministériu Saúde tenke foti asaun urjente hodi rezolve problema ida-ne’e,” hateten Daniel ba STL, iha Kaikoli, Dili, Tersa (10/11/2026).
Akademista UNPAZ ne’e mós apela ba parseiru dezenvolvimentu no entidade relevante sira, atu halo avaliasaun kle’an no fó apoiu lalais ba HNGV, hodi prevene kazu hanesan ne’e ihafuturu.
Nia husu Ministériu Saúde atu hala’o auditoria no hametin jestaun stock ai-moruk no reagente, hodi garante disponibilidade rekursu médiku ba pasiente sira.
Iha sorin seluk, Observadór Polítika, José da Silva mós fó sai nia hanoin kona-ba situasaun ne’e, liuliu kona-ba nesesidade kontrolu no fiskalizasaun ba gastu públiku iha setór saúde.
José konsidera katak, Parlamentu Nasionál presiza hametin fiskalizasaun ba jestaun orsamentál atu asegura osan públiku uza tuir nesesidade no prioridade saúde.
“Kazu hanesan ne’e labele akontese beibeik. Governu no parseiru sira tenke hamutuk hodi rezolve krize fasilidade no ai-moruk iha HNGV,” dehan José da Silva.
Entretantu, Deputada Bankada FRETILIN, Nurima Ribeiro Alkatiri, antes ne’e hatete kataknia hakarak hato’o realidade ne’ebé sidadaun sira hasoru bainhira presiza atendimentu saúde, la’ós de’it debate jerál kona-ba Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2027.
Nurima relata kazu labarik-feto ida ho naran Maria (naran fiktísiu), ne’ebé família lori hosi Ermera ba unidade emerjénsia HNGV atu hetantratamentu.
Tuir Nurima, doutór sira presiza halo teste ranatu konfirma diagnóstiku Maria nian. Maibé, laboratóriu HNGV laiha reagente atu realizateste ne’e.
Tanba falta reagente, rezultadu teste lakonsege sai, nune’e doutór sira hasoru difikuldade atu determina tratamentu apropriadu ba labarik ne’e.
“Durante loron tolu nia família hein reagente,maibé kondisaun Maria kontinua sai aat to’o ikus nia lakon vida iha HNGV,” hatete Nurima.
Nurima haktuir katak Maria nia inan lori nia oan ba ospitál ho esperansa atu salva nia vida, maibé ikus mai tenke lori fali nia isin ba Ermera hodi hakoi.
Deputada ne’e mós relata testemuñu hosi doutór espesialista pediatria ida, ne’ebé husu atu nia identidade la publika, kona-ba situasaun no difikuldade iha HNGV.
(car)






