DILI, STLTIMORLESTE.com — Governu presiza hadia valeta aat iha area rural. Kondisaun ne’e estraga estrada, fó impaktu ba komunidade, no loke dalan ba inundasaun.
Iha area rural barak, infraestrutura baziku hanesan valeta seidauk hetan atensaun serius. Haree husi kondisaun iha terrenu, liu-liu valeta nakonu ona ho rai, fatuk no lixu. Estrada iha sorin mós hahú aat tanba bee la hetan dalan sai no sulin ka tama ba estrada.
Kondisaun ne’e la’os de’it estraga infraestrutura, maibé mós aumenta risku ba komunidade. Bee bele tama ba to’os, estraga produtu agrikultura, no halo transporte ba merkadu sai susar liu tan ba povu iha area rural.
Alende ne’e, valeta ne’ebé aat mós sai fatin ba bee tahan, ne’ebé bele provoka moras hanesan dengue no malaria iha tempu udan. Komunidade barak lamenta tanba sira sente Governu seidauk tau prioridade ba manutensaun ki’ik sira ne’e, maski nia impaktu ba moris loroloron boot tebes.
Kona-ba kestaun ne’e, Observador Politika, Samuel da Silva, husu ba Governu atu tau atensaun makaas ba manutensaun valeta sira.
“Governu presiza hadia valeta sira ne’ebé aat iha area rural. Se valeta la diak, bee sei estraga estrada no komunidade mak sei terus. Ita presiza prevene, la’os hein de’it problema akontese”, dehan Samuel ba STL, iha Dili, Sesta new (28/08/2026).
Samuel hatutan tan katak, manutensaun valeta la’os responsabilidade Governu sentral de’it.
Nia dehan, autoridade munisipiu no administrasaun postu presiza servisu hamutuk ho komunidade, atu identifika fatin sira ne’ebé aat lalais no halo intervensaun iha tempu badak.
“Se ita hein to’o orsamentu tinan foun, problema sei barak liu tan. Ida ne’e presiza asaun lalai”, hatete Samuel.
Iha parte seluk, Akademista Universidade da Paz – UNPAZ, Jose de Araujo, mós fó nia hanoin. “Ha’u haree katak ita presiza polítika ida ne’ebé sustentável. Governu presiza servisu hamutuk ho autoridade suku no komunidade atu halo manutensaun periodiku ba valeta sira. Se ita tau de’it orsamentu boot maibé la iha manutensaun, valeta sei aat fali iha tinan 1-2 nia laran”, esplika Jose de Araujo.
Jose hatutan katak, edukasaun ba komunidade mos importante tebes.Nia sujere ba Governu halo kampanha konsiensia hodi esplika ba komunidade kona-ba importansia atu labele soe lixu ba valeta.
(car)







