DILI, STLTIMORLESTE.com – Tribunal Judisial Primeira Instansia Dili (TJPID) iha loron Tersa nee(14/07/2026) halao julgamentu ba arguidu nain haat (4) ho inisial JBRSP, GMV, BDBTSM no SD ba kazu Mario Mesquita Quintao nia mate.
Tuir faktus sufisiente katak, iha loron 13 fulan Julhu tinan 2025, entre tuku 1:00 loraik no tuku 2:30 loraik, vitima Mário Mesquita Quintão kontaktu bo nia namorada, arguida GMV. Nia hatan deit xamada daruak, no depois sira nain rua konkorda atu hasoru malu iha Dolok Oan, Dili.
Vitima sae nia motor ba arguida nia rezidensia iha Becussi, sai husi nia uma la fo hatene ba nia familia konaba nia paradeiru.
Enkuantu iha ona tranzitu ho arguidu, argumentu ida hahu, neebe hamosu husi vitima neebe kestiona tansa nia la hatan ba xamada dahuluk.
Iha Dolok Oan, diskusaun aumenta makaas, sae ba agresaun fiziku husi vitima Mario hasoru arguida GMV, perturbadu ho nia hahalok rasik, hafoin nee vitima haruka mensajen liu husi WhatsApp ba nia maun arguidu JBRSP neebe kontein emoji tanis no nia foto.
Depois mensajen haruka, sira nain rua hahu viajen fila. Durante viajen, iha rejiaun Bidau Masau, vitima Mário halo fali asaltu fiziku ba arguida GMV.
Maizumenus tuku 7 kalan, lezada fila ho arguidu ba Dolok Oan, hafoin kontinua ba Farol, iha neebe situasaun parese hakmatek ona.
Iha tuku 11 kalan, arguida GMV kontaktu nia prima Gabriela (iha Bobonuk) hodi tula nia iha farol. Gabriela informa ba nia katak nia maun sira (arguidu) buka daudaun ona nia, iha momentu neeba arguida ho lezadu fahe malu.
Iha Bebonuk, arguida GMV tenta atu kontaktu lezadu liu husi WhatsApp la konsege.
Tuir mai, reflete konaba agresaun sira neebe sofre iha vitima Mário nia liman, arguida GMV kontaktu nia maun alin sira (arguidu sira), relata faktu sira no husu espresa ba sira atu intervein iha nia vingansa, neebe hamosu asaun konsertada husi arguidu sira neebe kulmina iha omisidiu.
Iha loron 14 fulan Julhu tinan 2025, entre tuku 8:00 PM no tuku 12:00 AM, arguidu sira JBRSP, BDBTSM no SD, ekipa ho motor no lori ho espiritu vingansa, deliberadamente buka tuir vitima iha Dili laran.
Arguidu sira lokaliza nia iha Jardin Largo de Lecidere nia oin. Bainhira sira tenta atu intersepta vítima Mário Quintão aselera nia motor, no nia hetan perseguisaun no ho intensaun tuda monu too nia monu iha estasaun gazolina ida nia oin iha Culuhun.
Aproveita monu, arguidu kaptura lezadu no ho forma konsertada, lori ba sira nia hela fatin iha Suco Becora (Becussi Kraik).
Iha propriedade nia laran atua hamutuk no uza meiu forsadu, arguidu sira asalta nia ho violentu, partikularmente iha area vital sira hanesan ulun no kakorok.
Haree ba vitima Mário nia kondisaun kritiku, arguidu sira transporta nia ba hospital, iha neebe sira alega falsu katak kanek sira nee tanba asidente trafegu. Maibe arguida GMV ba hospital ho intensaun finje preokupasaun no ho objetivu atu halakon evidensia, estraga lezadu nia telemovel.
Arguidu sira JBRSP, BDBTSM no SD atua ho intensaun direta ka eventual, ho espiritu vingansa. Sira planeia intersepsaun, uza forsa desproporsional neebe bele hamosu mate, hatene konaba risku letal. Hahalok konsertadu, violentu, no ilegal.
Arguida GMV hafoin agresaun mutua, ho klaru no desizivu instiga nia maun alin sira hodi buka no ataka vitima nudar vingansa. Ninia kontaktu no haruka fotografia sai hanesan katalizador ba kadeia eventu sira neebe kulmina iha omisidiu.
Arguidu hotu-hotu atua ho intensaun vingansa no konsiensia tomak kona-ba ilegalidade husi sira nia asaun, hakarak ka simu ho seriu rezultadu husi mate.
Ho konduta neebe deskreve, arguidu sira komete, arguidu sira JBRSP, BDBTSM no SD nudar ko-autor iha forma kompletu ba krime omisidiu previstu tuir artigu 138 husi Kodigu Penal.
Arguida GMV nuudar instigador hetan akuzasaun ba krime omisidiu previstu tuir artigu 138 husi Kodigu Penal.
Hatan ba faktus neebe iha, arguidu JBRSP deklara katak, faktus neebe konsta iha akuzasaun lalos.
Arguidu deklara, momentu neeba arguidu simu mensajen voice ida liu husi telefone ho tanis, tanba nee arguidu mos sai mesak ho motor husi uma ba buka arguida GMV neebe hanesan arguidu nia feton.
Arguidu esplika, arguidu la konhese vitima, maibe momentu neeba kalan ona arguidu para hela motor iha Largo, arguidu haree motor ida liu husi nia oin uza ho kapasete rua, tanba nee arguidu mos dekonfia keta arguidu nia feton nia doben mak nee, no arguidu konduz nia motor tuir vitima hodi husu vitima, “o mak tula hau nia alin feto ka, maibe vitima hatan la iha hodi kontinua konduz motor ho velosidade makaas.
Arguidu deklara, bainhria too iha Postu Kombustivel Kuluhun, arguidu haree vitima monu ho motor, arguidu mos husu ba vitima katak, ita ema neebe, vitima hatan dehan ema Bazartete, no arguidu hasai foto neebe vitima ho arguidu nia alin feto foto hamutuk nee, no vitima hatan katak nee vitima nia doben, no soe hela iha Bebonuk, rona ida nee arguidu nervozu hodi lori liman basa dala haat ba iha vitima.
Arguidu deklara, depois ida nee mak arguidu nain rua BDBTSM no SD mos ba iha fatin neebe vitima monu ba. Arguidu deklara, vitima monu arguidu haree nia ibun raan makaas, depois arguidu sira deside lori vitima ba sira nia uma Bekussi iha razaun rua, ida se sira nia feton arguida GMV mak sira buka la hetan sira sei lori arguidu ba iha kantor Polisia hodi hato’o keixa. No rua se sira hetan sira nia feton arguida GMV mak sei koalia tuir kultura ba arguida GMV no vitima.
Arguidu deklara, iha uma sira la halo agresaun hasoru vitima, arguidu mak lori liman basa dala ida deit. Maibe arguidu sira haree vitima raan sai husi ibun makaas mak arguidu sira lori tiha vitima ba iha emerjensia HNGV.
Arguidu esplika, vitima iha hela HNGV, arguidu lori telefone vitima nian ba aprezenta iha PNTL Eskuadra Bekora katak, ema ida monu ho motor ami lori ona ba iha emerjensia Polisia sira bele tuir ba haree. Tanba nee, Polisia mos haruka sira hein iha Eskuadra too iha dader rona katak vitima mate ona, Polisia detein kedan arguidu iha sela.
Arguidu deklara, momentu kalan nee arguidu buka tuir vitima, tanba arguidu kontaktu dala barak ba nia alin feto arguida GMV la simu telefone, no iha kalan boot, tanba nee mak sente tauk keta buat ruma akontese ba sira nia alin feto, no ikus mai asegura arguidu lori ba sira nia rezidensia Bekusi.
Arguidu deklara, konaba arguidu nain rua seluk, sira nia liman la kona vitima, no vitima mate kauza husi monu tun husi motor, laos arguidu nain tolu mak baku.
Arguidu sublina, vitima monu tun husi motor arguidu mak too uluk ba hodi haree, liu tiha minutu lima mak arguidu nain rua foin too fali ba fatin neebe vitima monu ba.
Arguidu deklara, ema ida naran Joya mak dehan ba arguidu katak, vitima utiliza motor verza.
Rona tiha arguidu nia deklarasaun, Tribunal adia fali ba loron seluk hodi kontinua julgamentu.
Audensia julgamentu nee prezide husi Juiz Ana Paula, Ersilia de Jesus, Jose Maria, Ministeriu Publiku reprezenta husi Prokurador Pedro Baptista, arguidu sira hetan asistensia legal husi Advogadu Privadu, Ismael Asunsao.
(ter)
