MTK Prepara Hasoru El Niño 2026–2027

Foto: STL/Domingas Gomes

DILI, STLTIMORLESTE.com – Ministériu Transporte no Komunikasaun (MTK) realiza Monsoon Forum ba dala 12 atu hametin preparasaun nasionál hasoru El Niño 2026–2027.

Diretór Nasionál Meteorolojia no Geofízika, Terencio Fernandes, dehan forum ne’e importante atu fahe informasaun meteorolojia no hametin koordenasaun entre autoridade sira.

Nia esplika katak, forum ne’e mós diskute kooperasaun ho Ajénsia Meteorolojia, Klimatolojia no Geofízika Indonesia (BMKG) kona-ba preparasaun sistema alerta tsunami nasionál.

“Ita presiza estabelese sistema alerta ne’ebé adekuadu atu salva no proteje sidadaun sira husi dezastre naturál,” dehan Terencio ba jornalista ihá salaun MTK, Kuarta (28/10/2026).

Nia hateten katak, informasaun meteorolojia ne’ebé loos no adekuadu importante atu proteje vida umana, infraestrutura, seguransa ai-han no komunidade sira husi impaktu mudansa klimátika.

Tuir Terencio, udan boot ne’ebé akontese derepente bele hamosu risku ba populasaun bainhira sira la hetan informasaun sedu no la prepara an atu enfrenta situasaun ne’e.

Tanba ne’e, forum ne’e sai oportunidade atu fahe informasaun ba autoridade munisipál sira, ne’ebé sei hato’o informasaun relevante ba komunidade iha sira-nia área.

Nia hatutan katak, depois forum ne’e remata, sei kontinua koordenasaun atu garante informasaun meteorolojia ne’ebé loos, adekuadu no útil ba prevensaun dezastre.

Terencio mós relata katak, gabinete no diretór sira foin halo vizita ofisiál ba BMKG Indonesia atu hametin kooperasaun, liuliu iha dezenvolvimentu kapasidade rekursu umanu.

“Ita bele iha ekipamentu no teknolojia avansada, maibé se rekursu umanu la iha kapasidade adekuada, servisu sei la lao di’ak,” nia afirma.

Nia dehan katak, MTK sei koordena ho Fundu Dezenvolvimentu Kapitál Umanu (FDCH) atu buka oportunidade bolsa estudu ba rekursu umanu iha área meteorolojia.

Manatuto Prepara Hasoru Bailoro Naruk

Prezidente Autoridade Munisipál Manatuto, Luis Inacio Hendrique, dehan forum ne’e importante atu prepara autoridade no komunidade sira hasoru bailoro naruk no mudansa padraun udan.

Nia esplika katak, informasaun kona-ba El Niño presiza fahe ba autoridade sira atu bele komprende situasaun no hato’o informasaun loos ba komunidade.

Tuir nia, partisipasaun autoridade sira iha forum ne’e importante atu evita informasaun sala ne’ebé bele hamosu pániku iha populasaun.

Luis Inacio hateten katak, Governu no autoridade lokál presiza prepara an sedu, liuliu bainhira bee-matan sira hahú maran no komunidade sira enfrenta difikuldade asesu bee.

Nia dehan katak, Autoridade Munisipál Manatuto servisu hamutuk ho bombeirus sira atu mobiliza bee ba populasaun ne’ebé enfrenta falta bee durante tempu bailoro.

“Agora iha área kosteira, hanesan Behau, bee-matan ida maran ona, no populasaun sira enfrenta difikuldade atu hetan bee,” dehan Luis Inacio.

Nia hatutan katak, bainhira bee-matan maran, família sira dala ruma tenke sosa bee ho osan rasik, ne’ebé aumenta despeza loroloron, liuliu ba família ho rendimentu ki’ik.

Tanba ne’e, autoridade munisipál kontinua koordena ho lideransa suku sira atu identifika área ne’ebé presiza asisténsia prioritária, antes situasaun falta bee sai grave liután.

Falta Bee Afeta Setor Agrikultura

Iha setor agrikultura, Luis Inacio dehan falta bee no udan menus sai dezafiu ba to’os-na’in sira, liuliu iha sistema irrigasaun ne’ebé presiza reabilitasaun.

Nia esplika katak, iha área balun, falta bee durante tempu bailoro afeta atividade agrikultura, tanba to’os-na’in sira la konsege kuda no kultiva to’os ho normál.

Nia refere katak, reabilitasaun infraestrutura irrigasaun hahú ona atu hadi’a asesu bee ba atividade agrikultura no hamenus impaktu bailoro naruk.

Tuir nia, maski bee-matan balun kontinua fornese bee, to’os-na’in sira iha área seluk nafatin enfrenta difikuldade tanba udan menus no bailoro naruk.

Tanba ne’e, forum ne’e espera bele hametin koordenasaun entre autoridade nasionál, munisipál no komunidade sira atu prepara medida preventiva hasoru impaktu El Niño iha 2026–2027.

(dom)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *