MAKASSAR, STLTIMORLESTE.com — Universidade Hasanuddin (UNHAS), Indonézia, fó títulu Doctor Honoris Causa ba Primeiru-Ministru (PM), Kay Xanana Gusmão.
Serimónia atribuisaun títulu akadémiku ne’e hala’o iha Baruga A.P. Pettarani, Kampus UNHAS, Tamalanrea, Makassar, Sábadu (05/09/2026).
Títulu ne’e fó hanesan rekoñesimentu ba lideransa no kontribuisaun Xanana iha harii Estadu, demokrasia no estabilidade Timor-Leste.
Dekanu FISIP UNHAS no promotór atribuisaun, Prof. Dr. Phil. Sukri, M.Si., dehan títulu ne’e la’ós prémio tanba kargu polítiku.
Nia hateten, UNHAS konsidera trajetória no kontribuisaun Xanana hanesan valór universál ne’ebé merese rekoñesimentu akadémiku.
“Iha razaun prinsipál haat ne’ebé sai baze atu oferese títulu ne’e,” nia hateten.
Razaun primeiru, Xanana konsideradu símbolu luta independénsia Timor-Leste no arquiteta prinsipál prosesu luta ba liberdade.
Razaun segundu, Xanana konsege transforma kanek konflitu sai ponte ba rekonsiliasaun no amizade entre Timor-Leste ho Indonézia.
Nia promove perdaun, respeitu-malu no relasaun dame entre nasaun rua, liu-liu hafoin períodu konflitu no okupasaun.
Datoluk, Xanana transforma hosi rezisténsia na’in sai estadista, liu hosi harii instituisaun, hametin demokrasia no defende soberania.
Dahaat, Xanana reprezenta valór dame no umanidade, ne’ebé konsideradu importante ba misaun UNHAS iha promosaun siénsia no sivilizasaun.
“Trajetória Xanana hatudu korajen, firmeza, rekonsiliasaun, dame, demokrasia no umanidade,” Sukri hateten.
Sukri mós hateten esperiénsia Xanana iha lideransa públika no administrasaun governu relevante diretamente ho área Administrasaun Públika.
“Kontribuisaun no rezultadu sira ne’ebé nia hetan durante ne’e extraordináriu tebes,” Sukri esplika.
Tuir UNHAS, Xanana nu’udár figura importante iha istória luta independénsia Timor-Leste no prosesu tranzisaun ba independénsia.
Depois referendu 1999, Xanana hetan eleisaun hanesan Prezidente dahuluk Timor-Leste iha 2002.
Nia hala’o kargu Primeiru-Ministru durante 2007–2015, no fila fali lidera Governu Timor-Leste hahú 2023.
Esperiénsia ne’e tau Xanana iha pozisaun importante iha luta harii Estadu no jestaun governu pós-independénsia.
Reitór UNHAS, Prof. Dr. Ir. Jamaluddin Jompa, M.Sc., dehan lideransa pós-konflitu Xanana merese rekoñesimentu akadémiku.
“Hafoin luta, korajen boot liu maka korajen atu harii dame,” Reitór UNHAS hateten.
Nia mós hateten legadu líder la sukat de’it hosi podér, maibé hosi futuru ne’ebé nia konsege loke ba nasaun.
Reitór UNHAS hato’o apresiasaun no respeitu ba firmeza, korajen no matenek Xanana Gusmão.
UNHAS hein títulu ne’e sei habelar legadu Xanana ba Timor-Leste, Indonézia, ASEAN no komunidade internasionál.
Universidade ne’e mós hein amizade entre Timor-Leste no Indonézia sei sai metin liután.
“Ami hein sei mosu jerasaun líder ne’ebé komprende katak dame la’ós fraqueza,” nia hateten.
Iha serimónia, Xanana hato’o agradesimentu no respeitu ba UNHAS tanba fó títulu Doctor Honoris Causa.
Xanana dehan nia sente “priviléjiu boot” simu grau ne’e hosi UNHAS no sente onra ho rekoñesimentu akadémiku ne’e.
Bá Xanana, rekoñesimentu UNHAS iha signifikadu espesífiku tanba universidade ne’e iha papél importante iha istória Indonézia.
Nia mós liga rekoñesimentu ne’e ho istória, lideransa no soberania, inklui luta Timor-Leste ba autodeterminasaun.
Xanana hateten universidade la’ós de’it prepara profisionál, maibé iha responsabilidade dezenvolve koñesimentu no hanoin kritiku.
Ho atribuisaun ne’e, Xanana tama iha lista figura importante sira ne’ebé simu Doctor Honoris Causa hosi UNHAS.
Antes ne’e, UNHAS fó títulu onóris ba Prezidente Indonézia Soekarno, iha 29 Abril 1963.
UNHAS mós fó títulu onóris ba Nelson Mandela, Prezidente Áfrika Súl no figura luta kontra apartheid, iha 10 Agostu 2005.
Dokumentu balun hatudu Xanana simu ona títulu 16 Doctor Honoris Causa hosi universidade iha nasaun oioin.
Universidade sira ne’e inklui Portugal, Austrália, Koreia Súl, Japão, Malázia, Xina, Kambódia, Brazil no Indonézia.
Entre universidade sira ne’e mak Universidade Lusíada, Universidade do Porto, Victoria University no Suncheon National University.
Mós inklui Takushoku University, Universidade de Coimbra, Charles Darwin University, ISCSP, Universiti Malaysia Sabah no University of Melbourne.
Lista seluk inklui Waseda University, Universidade da Madeira, Hunan University, Cambodia University, Mackenzie Presbyterian University no Universitas Hasanuddin.
(alb)







