Julga Prosesu Providénsia Kautelar

Tribunal Judisial Primeira Instansia Dili. (Foto: STL/Xisto Mendonça)

DILI, STLTIMORLESTE.com — Tribunal Judisial Primeira Instánsia Dili (TJPID) iha Sesta nee (04/09/2026), hala’o julgamentu ba prosesu providénsia kautelar ida, ho X nu’udar rekerente no JMS nu’udar rekerida.

Rekerente lori prosesu ne’e ba Tribunal tanba konsidera rekerida la kumpri obrigasaun sira ne’ebé iha.

Iha sala julgamentu, Tribunal rona deklarasaun hosi parte rekerente no parte rekerida. Requerida sira rekonese katak sira arrenda uma hosi rekerente no, iha inísiu halo pagamentu tuir kontratu ne’ebé parte rua asina.

Rekerida sira mos rekonese katak iha pagamentu balu ne’ebé tarde. Tuir sira, ida-ne’e akontese tanba dala ruma rekerente sai ba rai-liur, nune’e sira tenke hein to’o rekerente fila fali atu halo pagamentu.

Rekerida sira dehan mos katak, iha fatin ne’ebé sira arrenda, sira la halo manutensaun ruma, maibé sosa besi balu no tau iha fatin ne’e.

Hafoin rona deklarasaun hosi parte rua, Tribunal husu parte sira atu tama ba alegasaun.

Iha alegasaun, mandatáriu hosi rekerente Januario Martins dehan katak asaun ne’e hatama ba Tribunal ho natureza providénsia kautelar no partesipatória.

Mandatáriu alega katak razaun fundamental ne’ebé lori asaun ne’e ba Tribunal mak atrazu pagamentu, ne’ebé konsidera hanesan violasaun ba obrigasaun kontratual. Alende ne’e, seguransa ba edifísiu ne’e rasik la iha, no situasaun ida-ne’e bele afeta propriedade bainhira mosu problema ruma.

Mandatáriu dehan rekerente iha interese legítimu ba asaun ne’e no atrazu pagamentu akontese duni.

Nia esplika, kontratu primeiru iha prazu fulan neen. Hafoin ne’e, parte sira halo estensaun ba fulan neen tan, ne’ebé remata iha loron 31 Janeiru 2023.

Hafoin períodu arrendamentu daruak remata, na’in uma la iha interese atu renova kontratu, tanba konsidera arrendatáriu atraza beibeik pagamentu aluga nian no la konsege halo reparasaun nesesáriu atu mantein kondisaun di’ak propriedade ne’ebé arrendadu.

Maibé, maski la iha estensaun kontratu tan, rekerida sira kontinua uza fatin arrendamentu no halo pagamentu aluga diretamente iha data vensimentu. Tuir rekerente, pagamentu sira dala barak halo fulan haat ka lima hafoin data vensimentu, no kobra de’it aluga ba fulan ida.

Rekerente alega katak, tuir obrigasaun ne’ebé iha, rekerida tenke selu aluga iha loron 1 kada fulan. Maibé, iha loron 18 Juñu 2026, rekerida selu de’it osan aluga ba fulan Fevereiru, enkuantu restu seidauk selu.

Tanba razaun ne’e, rekerente konsidera rekerida viola obrigasaun ne’ebé iha.

Iha nia pedidu ba Tribunal, mandatáriu rekerente rekere atu Tribunal, ordena restituisaun provizória ba posse propriedade ba rekerente, hodi haruka rekerida sai kedas hosi fatin ne’e no entrega xave sira, ho pena despeju koersivu.

Fiksa multa loron-loron (sansaun pekuniária obrigatória) ho montante la menus hosi US$ 50 ba kada loron atrazu iha kumprimentu despaxu despeju.

Dispensa audiénsia anteriór hosi rekerente, tanba koñesimentu anteriór kona-ba asaun ne’e bele lori rekerida atu deliberadamente hamosu prejuízu liután ba propriedade ka subar patrimóniu. No kondena rekerida atu selu kustu tribunál nian. Iha alegasaun hosi parte rekerida, mandatáriu Horacio dehan katak rekerida la halo violasaun hasoru kontratu ne’ebé iha.

Tanba ne’e, rekerida sira prontu atu husik fatin arrendadu, maibé husu atu rekerente selu kustu husi besi balu neebe antes nee sira sosa.

Hafoin rona alegasaun hosi parte rua, Tribunal adia julgamentu ba loron seluk atu hatun desizaun. Iha faktus hosi prosesu ne’e, rekerente nu’udar na’in no arrendatáriu lejítimu ba propriedade, estabelesimentu komersiál ida lokalizadu iha Colmera.

Iha loron 30 Jullu 2022, rekerente no rekerida halo akordu arrendamentu eskrita ba parte ida hosi propriedade ne’e, espesifikamente andar datoluk, ho área 361 metru kuadradu, ba objetivu komersiál, ho prazu fulan neen no valor arrendamentu US$100,000 kada fulan, tuir dokumentu anexa.

Hafoin períodu arrendamentu inisiál fulan neen remata, parte sira formaliza estensaun eskrita ba fulan neen tan, ne’ebé remata iha loron 31 Janeiru 2023.

Prosesu nee, prezide husi Juiz Estajiadu, parte rekerente reprezenta husi Mandatariu Januario Martins, no parte rekerida reprezenta husi Horacio.

(ter)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *