DILI, STLTIMORLESTE.com – Diretor Rejional Agrikultura (DRAG) Rejiaun Administrativa Espesial Oecusse-Ambeno (RAEOA), Jose Oki dehan, iha relatoriu peskiza husi Ministeriu Agrikultura Pekuaria, Peskas no Floresta servisu hamutuk ho Universidade Udayana Bali, Indonezia durante tinan rua, rezultadu hatudu katak, potensialidade Oecusse mak setor pekuaria no agrikultura, tanba nee ba pekuaria preparasaun lao ona durante nee atu hadia kualidade animal liu husi programa artefisial insiminasaun iha Oecusse.
“Klaru katak, ohin aprezentasaun nee pontensialidade Oecusse maka pekuaria, ligasaun ho rezultadu peskiza, ida nee importante atu ita bele dezenvolve potensial ida nee no hahu ona hanoin oinsa hadia kualidade animal sira nee nomos oinsa hasae rendimentu ita nia povu hakiak nain tau importansia,” dehan Diretor Rejional Agrikultura RAEOA, Jose Oki ba STL hafoin partisipa iha Seminariu Nasional no Lansamentu Ofisial Livru Sobre Avaliasaun dos Solos no Mapamentu ba area Potensial ba Dezenvolvimentu Komoditi Agrikulas, Pekuaria, Peskas no Florestas iha Salaun Maubai Komoro Dili, Tersa (14/04/2026).
Nia haktuir tan katak, preparasaun ba kualidade animal no agrikultura mak fini karau inan sira nee 200 ho luhan kompletu no prepara mos ho nia rekursu umanu, agora halo ona proposta ba semem beku 100.
“Pekuaria Oecusse hahu ona, ita iha ona preparasaun oinsa atu hadia kualidade animal nian, liu husi programa artefisial insiminasaun hahu husi preparasaun fini karau inan 200 no karau luhan kompletu inklui prepara mos ho nia rekursus humanu ema nain 6, ita lori ba tuir ona kapasitasaun iha balai besar intesimu Singa Sari Malang-Indonezia, sira fila fali mai ona bi foin dadauk nee ami halo ona proposta oinsa importa semem beku, ho ida nee bele halao ona artetisial insiminasaun iha Oe-Cusse,” akresenta DRAG-RAEOA, Jose Oki.
Iha oportunidade hanesan, Diretor Rejional Administrasaun (DRA), RAEOA, Jose Tanesib Anuno dehan, aprezentasaun rezultadu peskiza husi MAPPF neee importante tebes ba autoridade lokal sira, atu pasa informasaun ba komunidade sira atu bele hatene oinsa hasae produsaun agrikultura iha rai Oecusse.
“Hau hanoin, nee diak teb-tebes, karik uluk ema halo ona peskiza maibe ida nee klean teb-tebes iha area agrikultura, kona ba rai neebe mak pontesial atu bele halo atualidade ba agrikultor sira iha setor Agrikultura, Pekuaria, Peska, Floresta no buat seluk seluk tan. Nee importante tebes ba komunidade, liu-liu ba autoridade lokal para bele pasa informasaun ba komunidade para ita bele haree oinsa hasae ita nia produsaun iha area hotu-hotu,” afirma DRA-RAEOA, Jose Tanesib Anuno.
Nia dehan, agrikultura iha rai ida nee, iha suku ida nee no iha bairru, iha potensial atu bele kuda hare, ai farina, kafe, hakiak ikan atu hasae produtu.
“Durante nee, ita ladun hatene informasaun kona ba ida nee, ita kuda deit depois nia rezultadu produsaun minumu teb-tebes, dala ruma mos laiha, tanba nee agora dadaun kuandu agrikultor hotu-hotu hatene informasaun husi peskiza nee, sira rekomenda para ita haree, depois ita bele halo tuir, atu bele hasae produsaun, nunee bele rezolve produsaun aihan iha trenu, liu-liu iha Oecusse” nia afirma.
Tuir observasaun STL iha terenu, Seminariu Nasional no Lansamentu Ofisial Livru Sobre Avaliasaun dos Solos no Mapamentu ba area Potensial ba Dezenvolvimentu Komoditi Agrikulas, Pekuaria, Peskas no Florestas hetan apresiasaun neebe diak husi Xefe Governu ho entidades hotu iha nasaun TL tanba partisipa direitamente husi Primeiru Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão iha Salaun Maubai Komoro Dili no ofisialmente entrega livru rezultadu peskiza no mapamentu area potensial sira iha nasaun TL kada munisipu ba Prezidente Autoridade Munisipal sira inklui Jestor Postu Administrativu hodi distribui ba Suku sira hotu.
(EST-UNTL 02)






