Povu Susar, Lojista Kontinua Lukru

Foto: Espesial

DILI, STLTIMORLESTE.com — Povu kontinua susar tanba presu sasán báziku sa’e, enkuantu lojista kontinua buka lukru, no situasaun ne’e obriga Governu atu hametin kontrolu merkadu hodi proteje konsumidór.

Akademista sira husi universidade sira iha Dili husu Governu, atu foti medida rigorozu hasoru emprezáriu ne’ebé aumenta presu sasán nesesidade báziku la tuir kondisaun merkadu.

Sira konsidera katak prátika komersiál ne’e bele aumenta susar, ba família ho rendimentu ki’ik.

Presu sasán nesesidade báziku sa’e lalais, maibé rendimentu família barak la aumenta.

Kondisaun ne’e halo povu kbiit-laek sai parte ne’ebé sofre liu, tanba sira tenke gasta osan barak atu asegura nesesidade loroloron.

Presu sasán iha merkadu kontinua sa’e, no situasaun ne’e hamosu preokupasaun kona-ba transparénsia folin no responsabilidade husi komersiante sira, atu asegura povu bele hetan sasán nesesidade báziku ho folin ne’ebé razoável.

Akademista Universidade da Paz (UNPAZ), João da Costa, dehan Governu labele hela de’it haree situasaun ne’e.

Nia husu atu halo fiskalizasaun rigorozu no aplika sansaun administrativa ba komersiante sira ne’ebé viola regulamentu komersiál.

“Governu labele nonook bainhira povu sofre tanba presu sasán báziku sa’e. Fiskalizasaun tenke rigorozu, no komersiante ne’ebé viola regulamentu tenke responsabiliza,” João da Costa dehan ba STL, iha Akait, Dili, Sesta (16/10/2026).

João husu Ministériu Komérsiu no Indústria atu halo inspesaun ativa iha armazén no merkadu sira, iha Dili no munisípiu sira.

Nia mos sujere atu Governu konsidera limite presu ba sasán esensiál no asegura informasaun kona-ba stock sai transparente, atu evita konfuzaun no paniku iha merkadu.

Maibé, emprezáriu lokál, Silvino Morais da Silva, dehan presu ne’ebé sa’e la bele atribui de’it ba emprezáriu lokál, tanba kustu importasaun, impostu no transporte internasionál mos bele afeta presu sasán iha merkadu nasionál.

“Labele tau sala hotu ba emprezáriu lokál, tanba presu sasán importadu mos depende ba kustu transporte, impostu no folin iha merkadu internasionál. Governu presiza rona parte hotu atu hetan solusaun ne’ebé justu,” Silvino dehan.

Nia esplika katak emprezáriu barak hakarak hala’o negósiu ho justisa, no kontribui ba estabilidade merkadu.

Tanba ne’e, nia konsidera katak Governu presiza halo diálogu ho setór privadu no akademista sira, atu buka solusaun ne’ebé la prejudika empreza ki’ik.

Silvino mos alerta katak sansaun ne’ebé aplika la ho konsiderasaun bele hamosu difikuldade ba negósiu ki’ik sira. Tanba ne’e, medida kontrolu tenke bazeia ba evidénsia no regulamentu ne’ebé klaru, atu garante justisa ba komersiante no konsumidór.

Entretantu problema presu sasán báziku la’ós de’it kona-ba kontrolu merkadu, maibé mos kona-ba dependénsia Timor-Leste ba sasán importadu.

Governu presiza foka liu ba dezenvolvimentu produsaun nasionál, liuliu iha setór agrikultura, hodi garante disponibilidade produtu lokál iha merkadu no hamenus dependénsia ba importasaun.

Ho produsaun lokál ne’ebé aumenta, bele ajuda estabiliza presu sasán no fó apoiu ba ekonomia doméstika.

Iha parte seluk, fiskalizasaun merkadu tenke hala’o ho rigor atu evita aumentu presu ne’ebé la razoável no garante katak konsumidór sira hetan sasán báziku ho presu ne’ebé bele selu.

Se governu la konsege hametin kontrolu merkadu no kria kondisaun favorável ba produtor lokál, família sira ho rendimentu ki’ik sei kontinua hasoru difikuldade atu responde ba nesesidade loroloron tanba presu sasán báziku ne’ebé aas.

(car)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *