PR Horta ho Governu Lansa Programa Bolsa da Mae

Prezidente Republika, Jose Ramos Horta hamutuk ho IX Governu Konstitusional lansa programa Bolsa da Mae kondisional Sanutário, iha Gleno, Ermera. (Foto: STL/Emerenciana Pinto)

DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Republika (PR), Jose Ramos Horta hamutuk ho IX Governu Konstitusional lansa programa Bolsa da Mae kondisional Sanutário atu hadia nutrisaun inan no oan sira.

Prezidente Republika Jose Ramos Horta ho Governu lansa ofisialmente programa pilotu Bolsa da Mae iha Gleno, Munisipiu Ermera, marka pasu importante ida hodi hadia nutrisaun inan, oan no hamenus problema Raes badak iha familia sira neebe vulneravel iha Timor Leste (TL).

Iha biban nee Prezidente Republika Jose Ramos Horta liu husi nia diskursu iha Gleno Ermera, Kinta (02/07/2026) hatete, programa ida nee importante tebe-tebes simboliku boot, neebe besik Prezidente nia fuan, neon, responsabilidade nuudar líder, sidadaun, tanba nee lakohi falta. Agradese Ministra Solidariedade Sosial neebe konvida Prezidente mai partisipa eventu ida nee.

“Parabens ba governu tomak, liu-liu Primeiru Ministru ho Vise Primeiru, Ministru Responsável ba dezenvolvimentu rural ba situasaun sira nee, ba Ministra Solidariedade Sosial. Tanba laiha buat ruma ita halo neebe importante liu fali, tau matan ba inan sira, liu-liu inan besik isin rua. Liu-liu ba kosok oan sira, bainhira ita haree saida mak prioridade nasaun ida, iha sosiedade ida, labele prioridade ruma neebe aas ka boot liu fali ida nee tau matan ba inan, tau matan ba oan,” dehan Prezidente Republika.

Prezidente Republika hatete, hahu kedas iha prosesu isin rua, labele deit bainhira oan moris ona mak tau matan inan, lae, tenke akompanha konforme tempu neebe bele. Iha posibilidade estadu, governu nian buat bara-barak tenke tau matan ba inan sira no ba oan.

“Laiha buat ida neebe prioridade boot liu ida nee, tuir ita nia konsiensia, ita nia etika, ita nia moral no polítika. Nee duni hau labele falta ba ida nee, no kontente tebe-tebes ho governu nia inisiativa ho programa ida nee no agradese ba parseiru internasional sira. Parseiru bilateral, ajensia ONU neebe partisipa makaas iha prosesu ida nee, hanesan Word Food Program UNFP, UNICEF, UNDP, WHO sira hotu-hotu ita nia parseria,” katak PR Horta.

Xefe Estadu hatete, parseiru bilateral sira importante tebe-tebes hanesan Australia, Estadus Unidus Amerika, Uniaun Europeia, Japaun, Korea, país sira lubuk ida neebe apoiu Timor iha programa nunee, espera ho programa nee bele aumenta liu tan, programa ida neebe bele halo ho konsiensia hakmatek.

“Programa nee hatete kondisional no ita sei halo avaliasaun, mais hau fiar tanba tuir esperiensia rai sira seluk nian, esperiensia ita nian, programa nee diak duni, programa nee mak tenke aumenta tan ba oin. Se ita hakarak tinan ruma nia laran programa stunting, sub-nutrisaun infantil, inan sira nia saude, ita bele hatete diak,” dehan PR Horta.

Programa Sanutariu ida nee dezena atu fo apoiu ba inan isin-rua, inan fo-susu no labarik sira too tinan tolu durante loron 1,000 dahuluk, períodu kritiku ida ba dezenvolvimentu fíziku no kognitivu. Programa nee kombina transferensia osan, suplementu nutrisaun bazeia ba lípidu (LNS), edukasaun nutrisaun, no asesu ba servisu saude no nutrisaun hodi responde ba malnutrisaun no prevene raes badak.

Ministra Solidariedade Sosial no Inkluzaun, Veronica das Dores liu husi komunikadu hateten, kontribuisaun programa nian atu proteje família vulneravel sira no hadia rezultadu dezenvolvimentu umanu.

“Sanutrio reflete ami-nia komitmentu atu asegura katak la iha inan ka oan ida mak husik hela iha kotuk. Liu husi kombinasaun servisu protesaun sosial, servisu nutrisaun no apoiu komunitariu, ita ajuda familia vulneravel sira atu fo sira-nia oan sira-nia moris sai saudavel liu no kria fundasaun neebe forte liu ba futuru Timor Leste nian,” dehan Ministra Veronica das Dores.

Nunee mos Ministra Saude, Elia A.A. dos Reis Amaral hatete, nutrisaun neebe diak durante moris loron 1.000 dahuluk nian mak investimentu ida neebe importante liu hotu neebe bele halo ba futuru nasaun nian. “Liu husi Sanutario, ita hametin asesu ba servisu saude no nutrisaun esensial sira ba inan isin-rua, inan fo-susu, no labarik sira, hodi ajuda prevene malnutrisaun no raes badak no asegura katak labarik hotu-hotu iha oportunidade atu boot, aprende, no moris ho ksolok,” dehan DrMinistra Saude.

Inisialmente implementa hanesan pilotu, programa nee sei kobre munisipiu sira iha Covalima, Ermera no Rejiaun Administrativa Espesial Oecusse-Ambeno (RAEOA). Husi uma-kain 50,000 liu iha munisipiu tolu nee, identifika ona uma-kain vulneravel hamutuk 8,500 hodi hetan apoiu liu husi programa ida nee.

Nunee mos Jacqueline de Groot, Reprezentante PAM/WFP iha Timor-Leste hatete lansamentu SANUTRIO hatudu Timor Leste nia kompromisu atu investe iha saude no moris-diak sidadaun sira nian.

“WFP orgulhu tebes atu apoia Governu hodi harii sistema protesaun sosial neebe sensivel ba nutrisaun neebe ajuda prevene malnutrisaun, hametin reziliensia, no to oportunidade ba labarik hotu-hotu atu atinji sira-nia potensialidade tomak,” dehan nia.

Programa pilotu SANUTRIO finansia husi Governu Timor-Leste ho apoiu husi parseiru dezenvolvimentu sira, inklui WFP, ADB no Governu Fransa, no implementa liu husi parseria ho parte interessada nasional sira seluk. Governu ho nia parseiru sira sei kontinua monitoriza programa pilotu hodi hamosu evidensia no lisaun sira neebe bele informa kona-ba expansaun iha futuru no hametin protesaun sosial neebe sensivel ba nutrisaun iha TL.

(eme/dom)

Share it :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *