DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta husu sidadaun hotu-hotu atu uza maskara no foti medida prevensaun, tanba ahi-han floresta iha Indonézia afeta ona kualidade anin iha Timor-Leste.
Liu husi mensajen ne’ebé STL asesu husi media Prezidénsia Repúblika, iha 15 Outubru 2026, Prezidente Ramos-Horta afirma katak suar husi ahi-han floresta iha nasaun viziñu Indonézia atinje ona parte balun iha Timor-Leste.
Nia hatete katak, kualidade anin ne’ebé ladún di’ak bele hamosu risku ba saúde públika, liuliu ba labarik, katuas-ferik, inan isin-rua no ema ne’ebé sofre moras respiratóriu.
“Kualidade anin agora ladún di’ak, ida ne’ebé bele fó risku ba saúde. Husik ba sidadaun hotu-hotu atu nafatin matan-moris no foti medida prevensaun sira-ne’e atu proteje an no família,” Prezidente Ramos-Horta dehan.
Prezidente husu mós sidadaun atu hamenus atividade iha li’ur, hanesan halai, halimar ka servisu todan iha fatin nakonu ho suar no ahi-suar, liuliu bainhira kondisaun anin sai aat liután.
Nia rekomenda katak, ema ne’ebé presiza tebes atu sai ba li’ur tenke uza maskara apropriada, hanesan N95 ka maskara ne’ebé bele filtra partíkula ki’ik, atu hamenus inalação suar no poeira ne’ebé bele tama ba sistema respiratóriu.
Prezidente Ramos-Horta mós husu sidadaun atu hemu bee moos barak loron-loron, hodi ajuda isin-lolon nafatin hidratadu no hasai partíkula tóxika sira.
Nia lembra katak, sidadaun tenke taka odamatan no janela sira bainhira suar iha li’ur maka’as, no evita fuma sigarru ka sunu ahi iha uma-laran ka área taka.
“Se ita ka família sente susar atu dada-iis, me’ar la para, matan ka garganta moras, ka iha sinál moras respiratóriu seluk, ba kedas sentru saúde ka ospitál ne’ebé besik liu,” nia hatete.
Prezidente afirma katak medida prevensaun sira-ne’e importante atu proteje saúde individuál no família, liuliu iha períodu ne’ebé kualidade anin menus.
Nia mós hato’o solidariedade ba povu no Governu Indonézia, ne’ebé kontinua hasoru dezafiu boot tanba ahi-han floresta ne’ebé afeta komunidade no saúde públika.
Timor-Leste apresia esforsu husi ekipa emerjénsia, bombeiru no autoridade Indonézia sira ne’ebé servisu atu kontrola ahi no restaura kualidade anin.
Prezidente Ramos-Horta reafirma katak, Timor-Leste, nu’udar nasaun viziñu ne’ebé besik ho Indonézia, prontu atu hametin kooperasaun rejionál no fó apoiu atu enfrenta dezafiu ambientál ne’e hamutuk.
(eme)






