DILI, STLTIMORLESTE.com – Prezidente Republika (PR), Jose Ramos Horta hatete, sente triste tanba lakon bibi atan diak diak ida, Padre João de Vasconcelos Baptista Felgueiras neebe husik hela legado boot ba povu no sarani Timor Leste (TL).
Prezidente Republika Jose Ramos Horta liu husi nia diskursu iha Igreja Katedral, bainhira partisipa misa Requem iha Igreza Katedral, Tersa (07/07/2026) hatete, fo ondra ba Padre João de Vasconcelos Baptista Felgueiras tanba nia hili Timor hanesan nia uma rasik.
“Ita fo onra ba ema ida nia moris neebe hili Timor Leste nuudar nia uma rasik, no povu Timor nuudar nia família rasik. Padre João de Vasconcelos Baptista Felgueiras hakotu iis ho tinan 105, husik hela mai ita moris ida neebe naruk no hakmatek dedika tomak ba servisu ema seluk nian, liu liu sira neebe presiza, vulneravel no desfavoresidu liu iha ita nia sosiedade,” dehan Prezidente Republika.
Prezidente Republika hatete, ninia prezensa husik hela fíziku ida nia rohan, maibe laos nia prezensa moris nia rohan maibe iha istoria, ba edukasaun no konsiensia moral nasaun ida nee nian.
“Hau hanoin hikas ho respeitu no emosaun katak, iha tinan hirak nia laran, hau iha privilejiu atu akompanha besik nia viajen iha ami nia leet. Tinan tinan, bainhira deit hau bele, hau vizita saudozu Padre João Felgueiras, molok no hafoin nia halo tinan atus ida, hetan ema ida neebe estraordinariu lucidez, haraik-an no ksolok interior, neebe nia mantein foin lalais nee bainhira hau vizita nia,” dehan PR Horta.
Xefe Estadu hatete, iha nia loron moris, iha Outubru 2025, Prezidente halo pontu ida hodi fo onra ba ninia legado iha ninia rai-lulik, iha Portugal, hodi rekonhese publikamente saida mak nia signifika ba Timor Leste, Profeta Edukasaun no Solidariedade nian neebe loos.
“Iha Maiu 2026, iha okaziaun selebrasaun sira Restaurasaun Independensia nian, hau refere ba nia nuudar Eroi Fiar nian, Edukasaun nian no karidade nian. No semana hirak molok nia sai, iha Junhu 2026, hau husu ba povu Timor-oan atu hamutuk iha orasaun ba nia saude no moris naruk, nuudar espresaun afetu klean no gratidaun neebe ita hotu sente ba nia,” dehan PR Horta.
Xefe Estadu hatete, Padre João too iha Timor Leste iha tinan 1971. Nia hela iha nee durante tinan lima nulu resin. Nia hela bainhira ema barak sai. Nia hela bainhira susar liu atu hela. Nia hela bainhira lian Português bandu no bainhira identidade kultural povu nian hetan persegisaun.
Iha nakukun istoriku neeba, nia hili naroman edukasaun nian. Nia hili korajen neebe nonok atu hanorin. Nia hili dignidade atu hamriik hamutuk ho sira neebe laiha lian. No nia halo edukasaun sai aktu rezistensia no esperansa nian. Ninia moris iha ligasaun klean ho formasaun jerasaun tuituir malu Timor-oan sira nian.
Padre nia prezensa harii no inspira husi ema laos deit instituisaun edukasional ida, ida nee mak símbolu perseveransa nian, fiar ba futuru no domin ba maluk sira.
Durante nia misaun tomak hetan rekonhesimentu luan husi Timor Leste no husi komunidade internasional, tanba hetan distinsaun ho onra aas sira, inklui Orden Timor Leste no Orden Camões nian, entre sira seluk, neebe fo sasin kona-ba impaktu universal husi nia servisu.
“Maibe liu fali títulu ka distinsaun sira, Padre João husik mai ita buat boot liu nia husik mai ita moris transformadu sira. Nia husik ami joven edukadu sira. Nia husik hela mai ita lian ida neebe prezerva. Nia husik mai ita memoria moris rezistensia pasífika no dignidade umana. Ba hau pesoalmente, nia mak belun diak no doben ida. Ema ida neebe hakmatek, diskretu, maibe prezente tebes. Konselleiru ida neebe rona liu duke nia koalia. Ema ida Humanista, Fraternu no kompaixaun neebe nia fiar tradús ba asaun, no neebe nia asaun tradus ba servisu,” dehan Horta.
Iha tinan 2011, hau deskreve nia nuudar eroi loloos ida, hamutuk ho misionariu sira seluk neebe hela hamutuk ho Povu Timor durante momentu susar liu iha ita-nia istoria. No konviksaun nee nunka muda.
PR Horta dehan, ohin despede nia halo sentiment neebe lakon absoluta nian, maibe ho sentimentu gratidaun nian. Tanba moris sira hanesan ninian la lakon sira transforma ba Legadu ida, ba Sosiedade Jesus nian, ba ninia família iha Portugal, ba komunidade edukativa sira neebe nia tulun atu kria, no ba ema hotu neebe lao hamutuk ho nia, hodi Estadu Timor nia naran, hatoo kondolensia klean ba solidariedade klean liu.
(eme)






